Bản án 42/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Nguyên đơn chị Quàng Thị N khởi kiện Hủy kết hôn trái pháp luật, tranh chấp nuôi con chung khi hủy kết hôn trái pháp luật; bị đơn anh Lường Văn H có địa chỉ tại Bản N, xã N, tỉnh Sơn La. Tòa án nhân dân khu vực 3 – Sơn La tiếp tục giải quyết là đúng thẩm quyền, theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Luật Hôn nhân và gia đình; khoản 7 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 39; điểm a khoản 1 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số . [1.2]. Về tư cách tham gia tố tụng. 4 Người khởi kiện là chị Quàng Thị N, người bị kiện là anh Lường Văn H; việc giải quyết vụ án Hủy kết hôn trái pháp luật liên quan đến hoạt động công vụ, đăng ký kết hôn của UBND xã N. Do đó Hội đồng xét xử xác định: Nguyên đơn là chị Quàng Thị N, bị đơn là anh Lường Văn H, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là UBND xã N, tỉnh Sơn La theo quy định tại theo khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.3]. Về sự có mặt của các đương sự. Chị Quàng Thị N và UBND xã N, tỉnh Sơn La có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; anh Lường Văn H đã được triệu tập hợp lệ nhưng vẫn vắng mặt, căn cứ vào Điều 227, Điều 228, Điều 238 Bộ luật tố tụng Dân sự xét xử vắng mặt các đương sự.

[2] Về yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật: Xác định thời điểm kết hôn: Chị Quàng Thị N và UBND xã N, tỉnh Sơn la đều xác định chị Quàng Thị N và anh L Văn H đăng ký kết hôn vào ngày 31/3/2008 trên cơ sở tự nguyện, tự do tìm hiểu, không bên nào bị ép buộc. Lời khai của chị Quàng Thị N phù hợp với Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn số 51/2008 quyển số 01 do UBND xã N, tỉnh Sơn La cấp và các tài liệu chứng cứ khác nên đủ cơ sở để xác định anh chị có đăng ký kết hôn vào ngày 31/3/2008. Xác định ngày tháng năm sinh của anh L Văn H: Chị Quàng Thị N và UBND xã N, tỉnh Sơn la đều xác định anh L Văn H trong giấy xác nhận thông tin cư trú của Công an xã N; trong Căn cước công dân và anh Lường Văn H trong Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn là một người và có ngày sinh là ngày 21/11/1989. Trên cơ sở đó đủ căn cứ để xác định ngày sinh của anh L Văn H là ngày 21/11/1989. Xét yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật: Như phần nhận định ở trên, tại thời điểm đăng ký kết hôn ngày 31/3/2008 anh L Văn H mới được 18 tuổi 4 tháng 10 ngày, chưa đủ tuổi để thực hiện đăng ký kết hôn “nam từ 20 tuổi trở lên”, vi phạm điều kiện kết hôn tại Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000. Mặt khác, lời khai của chị Quàng Thị N phù hợp với kết quả xác minh và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, cùng thể hiện: Sau khi kết hôn anh chị chung sống hạnh phúc được một thời gian thì nảy sinh mâu thuẫn. Nguyên nhân chính là do không hợp nhau, không có tiếng nói chung, thường xuyên bất đồng quan điểm sống. Anh chị đã nhiều lần được gia đình 2 bên khuyên răn, nhắc nhở nhưng trong cuộc sống vợ chồng vẫn thường xuyên sảy ra cãi vã và không thể hòa hợp với nhau. Anh chị đã sống ly thân một thời gian, không còn yêu thương quan tâm đến nhau nữa. Do vợ chồng không còn tình cảm với nhau nên chị Quàng Thị N viết đơn hủy đăng ký kết hôn trái pháp luật giữa vợ chồng chị. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là UBND xã N cũng có yêu cầu Hủy kết hôn trái pháp luật giữa chị Quàng Thị N và anh L Văn H theo đăng ký kết hôn số số 51 quyển 01 ngày 31/03/2008 tại UBND xã N, tỉnh Sơn La. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 4 Thông tư liên tịch số 01/2016/TTLT- TANDTC -VKSNDTC-BTP ngày 06 tháng 01 năm 2016 hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu của chị Quàng Thị N và UBND xã N: Hủy kết hôn trái pháp luật giữa Quàng Thị 5 N và anh L Văn H theo đăng ký kết hôn số 51 quyển 01 ngày 31/03/2008 tại UBND xã N, tỉnh Sơn La.

[3] Hậu quả của việc Hủy kết hôn trái pháp luật. [3.1] Về hôn nhân. Chị Quàng Thị N và anh Lường Văn H phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng theo khoản 1 Điều 12 Luật Hôn nhân và Gia đình. [3.2] Về con chung: Anh chị có 01 con chung cháu Lường Anh Đ, ngày sinh 15/5/2009. Xét thấy trong thời gian anh chị sống ly thân, anh Lường Văn H thường xuyên vắng nhà, không biết đi đâu, làm gì; không trông nom, chăm sóc con cái; cháu L Anh Đ có nguyện vọng ở với mẹ. Quá trình giải quyết vụ án, anh Lường Văn H không có mặt theo giấy triệu tập, Tòa án án không thu thập được ý kiến. Để đảm bảo quyền lợi về mọi mặt cho con chưa thành niên; đảm bảo cuộc sống không bị xáo trộn và phù hợp với thực tế cần giao cháu L Anh Đ cho chị Quàng Thị N trực tiếp trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục theo Điều 81; Điều 82; Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình. Anh Lường Văn H chưa phải đóng tiến cấp dưỡng nuôi cháu L Anh Đ do chị Quàng Thị N chưa yêu cầu. [3.3] Về tài sản chung: Không yêu cầu Tòa án giải quyết. [3.4] Về nợ chung: Không có.

[4] Về án phí sơ thẩm: Quan hệ pháp luật là Hủy kết hôn trái pháp luật và chị Quàng Thị N là người dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vực có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, sau khi thụ lý vụ án có đơn xin miễn án phí nên không phải chịu án phí sơ thẩm theo điểm d khoản 2 Điều 11; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[5] Xét ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 3 – Sơn La là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật cần được chấp nhận.