Bản án 13/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thấm tra tại phiên tòa; Ý kiến các đương sự; Ý kiến đại diện VKSND. Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Nguyên đơn chị Ngân Thị V và bị đơn anh Hà Văn H đều có đơn xin xử án vắng mặt, căn cứ khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành giải quyết vụ án theo thủ tục chung.

[2]Về quan hệ tranh chấp: Chị Ngân Thị V, yêu cầu không công nhận quan hệ cợ chồng với anh Hà Văn H, sinh năm 1990, cư trú tại bản B, xã Q, tỉnh Thanh Hóa (BL 02, 03) Căn cứ khoản 7 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp là "Không công nhận quan hệ vợ chồng) các đương sự đều cư trú tại xã Q và xã L (BL 02, 03) nên thuộc thấm quyên giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 11- Thanh Hóa

[3] Về quan hệ hôn nhân: Chị Ngân Thị V và anh Hà Văn H, tổ chức cưới theo phong tục địa phương năm 2009 và tự nguyện sống chung với nhau như vợ 3 chồng mà không đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật (BL 07, 08) quá trình giải quyết các bên đương sự đều công nhận không làm thủ tục đăng ký kết hôn, việc nguyên đơn, bị đơn đủ điều kiện để đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật nhưng quá trình chung sống lại không đăng ký kết hôn theo đúng trình tự, thủ tục, không có giấy chứng minh đã kết hôn, hơn nữa quá trình sống chung phát sinh mâu thuẫn trầm trọng, cả hai bên đều thừa nhận mâu thuẫn trong hôn nhân và đều xác định không thế hàn gắn được tình cảm và đã sống ly thân từ năm 2024 đến nay nên đê nghị Tòa án tuyên không công nhận quan hệ vọ chồng. Tại khoản 1 Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định "Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý" Tại khoản 1 Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định "Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tai Điều 15 và Điều 16 của Luật này" Xét yêu cầu của chị Ngân Thị V và ý kiến của Kiếm sát viên phù hợp với khoản 1 Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình, nên Hội đồng xét xử nhận thấy yêu cầu không công nhận quan hệ vợ chồng giữa chị Ngân Thị V và anh Hà Văn H, là có căn cứ. Về con chung: Căn cứ tài liệu chứng có trong hồ sơ như Bản sao giấy khai sinh của cháu (B1 09, 10) lời khai của chị V, anh H (BL55) Biên bản bản xác minh của Tòa án (B1 29) đủ cơ sở xác định chị Ngân Thị V và anh Hà Văn H có hai con chung cháu Hà Thị P T, sinh ngày 23/4/2009 và cháu Hà Minh T1, sinh ngày 20/7/2011, qua xác minh của Tòa án cả hai cháu hiện đang sống với anh H và ông bà nội tại bản Bách, xã Q, tỉnh Thanh Hóa, các cháu đều có nguyện vọng tiếp tục ở với anh H và ông bà nội, chị V và anh H đều thống nhất để cả hai cháu cho anh H tiếp tục nuôi dưỡng, chăm sóc là phù hợp với thực tế và quy định của pháp luật, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, giao anh H tiếp tục, trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cả hai con chung là cháu Hà Thị P T và cháu Hà Minh T1 cho đến khi hai cháu đủ 18 tuổi. Về cấp dưỡng nuôi con. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã hướng dẫn, giải thích về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ không trực tiếp nuôi và quyền và nghĩa của cha mẹ trực tiếp nuôi con theo quy định tại các Điều 81, 82 Luật hôn 4 nhân và gia đình năm 2014 nhưng anh H vẫn không có yêu cầu chị V cấp dưỡng nuôi con, nên không xem xét, Do vậy chị V không phải cấp dưỡng nuôi con. Vì lợi ích con trẻ, khi cần thiết hai bên có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, yêu cầu cấp dưỡng nuôi con. Chị V có quyên và nghĩa vụ thăm nom con chung, không ai được cản trở nhưng hai bên không được lợi dụng việc nuôi con, thăm con, để làm ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc nuôi dưỡng con chung.

[3] Về tài sản và nợ chung: Chị V và anh H đều không có yêu cầu giải quyết, nên không xem xét.

[4] Về án phí: Chị V là người dân tộc thiểu số thuộc trường hợp được miễn án phí, quá trình giải quyết vụ án đã được Tòa án giải thích quy định của pháp luật nhưng không có đơn xin miễn án phí, nên không có căn cứ xem xét, do đó chị V phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.

[5] Về quyền kháng cáo, kháng nghị: Các đương sự được quyền kháng cáo bản án theo quy định tại các Điều 271, 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự; Viện kiểm sát cùng cấp và cấp trên trực tiếp được quyền kháng nghị bản án theo quy định tại các Điều 278, 280 Bộ luật Tố tụng Dân sự.