Bản án 48/2026/HNGĐ-STTranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

[1] Về tố tụng: [1.1] Ông Trần Quang C khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con chung sau khi ly hôn với bà Diệp Thị Mộng T1 đăng ký thường trú tại ấp 4, 3 xã T, Thành phố Hồ Chí Minh; tạm trú: tổ 2, khu phố 4, phường B, Thành phố Hồ Chí Minh.

Căn cứ vào khoản 3 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật là “Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn” và vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 17 – Thành phố Hồ Chí Minh. [1.2] Về việc vắng mặt của các đương sự: Bị đơn bà Diệp Thị Mộng T1 vắng mặt lần thứ hai tại phiên toà không có lý do chính đáng.

Do đó, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định tại Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Ông Trần Quang C và bà Diệp Thị Mộng T có 03 con chung là Trần Trung K1, sinh ngày 13/9/2010; cháu Trần Thị T T2, sinh ngày 17/5/2012 và cháu Trần Quang K, sinh ngày 24/10/2019. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 01/2025/QĐST-HNGĐ ngày 06/01/2025 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh D, ông C và bà T1 đã thỏa thuận giao con chung Trần Quang K cho bà T1 trực tiếp nuôi dưỡng, không phải cấp dưỡng nuôi con. Từ sau khi ly hôn đến nay, cháu K vẫn sống cùng với bà T1 tại ấp 4, xã T cho đến khi ông C làm đơn tố giác bà T1 về hành vi bạo hành đối với cháu K thì bà T1 đã dẫn cháu K đi nơi khác.

[3] Theo kết quả trả lời của Công an xã T, Thành phố Hồ Chí Minh về đơn tố giác của ông C như sau: việc Trần Quang K con ruột của ông Trần Quang C và bà Diệp Thị Mộng T1 có vết thương tích bầm tím đã phai mờ trên bụng (hông trái), trên vai và vết xây xát trên trán đã lành là do Trần Quang K trong quá trình vui chơi, đùa giỡn với Diệp Anh K1 rồi bị té ngã tại nhà bà Danh Thị B (mẹ của bà T1) và trong quá trình đưa K về, K khóc lóc, giãy giụa nhiều lần tuột xuống xe gây ra.

Xét thấy, vụ việc trên không có hành vi bạo hành trẻ em theo đơn tố giác của ông Trần Quang C. Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về căn cứ để thay đổi người trực tiếp nuôi con: “ Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục con”. Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: “Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên...”. Tại thời điểm ông C, bà T1 thoả thuận ly hôn, ông C là người trực tiếp nuôi hai con chung là cháu Trần Trung K1 và cháu Trần Thị T T2; bà T1 nuôi cháu Trần Quang K.

Tuy nhiên, ông C cho rằng bà T1 có hành vi bạo hành với cháu K, không đảm bảo điều kiện chăm sóc con và hạn chế quyền thăm nom, chăm sóc của ông C nên làm đơn yêu cầu thay đổi người nuôi con. Hội đồng xét xử xét thấy, cháu Trần Quang K, sinh ngày 24/10/2019 là trẻ nhỏ chưa đủ 07 tuổi, thuộc nhóm cần được chăm sóc đặc biệt theo quy định tại 4 khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Thực tế cho thấy cháu bị thương tích trong thời gian sống với bị đơn. Mặc dù chưa đủ căn cứ để kết luận bị đơn bạo hành với cháu K nhưng việc này là dấu hiệu cho thấy môi trường sống thiếu an toàn và sự giám sát chưa đầy đủ của bị đơn. Trong khi đó, nghĩa vụ của cha mẹ theo quy định tại Điều 69 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định không chỉ nuôi dưỡng mà còn phải “Trông nom, chăm sóc, bảo vệ con”. Hơn nữa, bị đơn đã tự ý đưa cháu K rời khỏi địa phương mà không thông báo nơi cư trú rõ ràng, không tạo điều kiện để nguyên đơn thực hiện quyền thăm nom, chăm sóc con. Hành vi này vi phạm trực tiếp quy định tại khoản 3 Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, làm gián đoạn sự gắn kết tình cảm giữa cha và con. Bị đơn đã tước đi quyền được chăm sóc, giáo dục từ cả hai phía của trẻ gây ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển tâm lý và nhân cách. Đây là dấu hiệu cho thấy bị đơn không thực hiện đúng vai trò của người trực tiếp nuôi con, vi phạm thoả thuận của các bên theo Quyết định số 01/2025/QĐST-HNGĐ ngày 06/01/2025 của Toà án nhân dân huyện B, tỉnh D.

[4] Trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án đã tống đạt các văn bản tố tụng cho bị đơn nhưng bị đơn không tham gia tố tụng, không cung cấp chứng cứ, không thể hiện ý chí bảo vệ quyền nuôi con của mình. Trong khi đó theo Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định nghĩa vụ chứng minh thuộc về đương sự.

Từ những phân tích trên có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trần Quang C về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

[5] Quan điểm giải quyết vụ án của Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân khu vực 17 – Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp.

[6] Về chi phí tố tụng: Trong quá trình tố tụng, Tòa án tiến hành tống đạt các văn bản tố tụng cho bà Diệp Thị Mộng T1 trên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân Tối cao, Báo Thanh niên; Đài Tiếng nói Việt Nam. Nguyên đơn ông C tự ngyện chịu 5.799.060 đồng (đã thực hiện xong).

[7] Án phí hôn nhân và gia đình sơ thẩm: Căn cứ Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 26, 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án: Do yêu cầu khởi kiện của ông Trần Quang C được chấp nhận nên bà Diệp Thị Mộng T1 phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm theo quy định pháp luật.