Bản án 23/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

[1]. Về quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án:

Căn cứ vào yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Hà Thị T xác định đây là vụ án Hôn nhân và gia đình về “Ly hôn, tranh chấp về nuôi con của nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký hết hôn” thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định tại khoản 1, 7 Điều 28 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn là anh Hà Văn L có hộ khẩu thường trú tại bản Mỳ, xã K, tỉnh Lai Châu. Căn cứ Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự và khoản 2, Điều 1 Luật số 85 /2025/QH15 ngày 25/6/2025 sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính, Luật tư pháp người chưa thành niên, Luật phá sản và Luật Hoà giải đối thoại tại Toà án xác định vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Lai Châu.

[2] Về thủ tục tố tụng: Ngày 05/5/2026, Tòa án mở phiên tòa, chị Hà Thị T và anh Hà Văn L vắng mặt có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ khoản 1 Điều 227, khoản 1 Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt các đương sự là chị Hà Thị T, anh Hà Văn L.

[3]. Về quan hệ hôn nhân:

Căn cứ vào lời khai của các đương sự, công văn trả lời số 273/UBND-VP ngày 06/3/2026 của Ủy ban nhân dân xã K, tỉnh Lai Châu và các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, xác định: Chị Hà Thị T và anh Hà Văn L sống chung với nhau như vợ chồng từ năm 2009 nhưng do thiếu hiểu biết pháp luật cùng với phong tục tập quán hôn nhân gia đình lạc hậu nên anh chị vẫn tổ chức cưới hỏi theo phong tục địa phương nhưng không đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật. Từ thời điểm đó đến nay anh chị vẫn không tiến hành thủ tục đăng ký kết hôn. Qua xác minh, kiểm tra sổ sách về việc đăng ký kết hôn của Ủy ban nhân dân xã K, tỉnh Lai Châu tại thời điểm anh L, chị T sống chung không có thông tin đăng ký kết hôn của anh chị. Việc chị Hà Thị T và anh Hà Văn L sống chung như vợ chồng từ năm 2009 4 mà không đăng ký kết hôn là không hợp pháp và không được pháp luật thừa nhận, vi phạm khoản 1 Điều 11, Điều 87 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, đến thời điểm hiện tại anh chị vẫn không tiến hành thủ tục đăng ký kết hôn vi phạm khoản 1 Điều 9 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 nên không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Mặt khác, trong thời gian chung sống anh chị thường xuyên phát sinh mâu thuẫn, các đương sự đưa ra nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn do không hợp tính tình và ngoại tình nhưng không có tài liệu, chứng cứ để chứng minh và thực tế anh chị đã không còn sống chung từ tháng 09/2025 đến nay.

Do đó, chị T có yêu cầu giải quyết ly hôn, yêu cầu Tòa án không công nhận chị T và anh L là vợ chồng nên Hội đồng xét xử cần căn cứ khoản 1 Điều 11, Điều 87 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000; khoản 1 Điều 9, Điều 14, Điều 15, khoản 2 Điều 53, Điều 131 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; điểm b, c Khoản 3 Nghị quyết số 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 về thi hành Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để tuyên bố không công nhận chị Hà Thị T và anh Hà Văn L là vợ chồng.

[4]. Về nuôi con chung: Căn cứ giấy khai sinh số 269 ngày 18/10/2010 và số 543 ngày 14/11/2011 của Ủy ban nhân dân xã K cấp xác định: Trong thời gian chung sống như vợ chồng chị Hà Thị T và anh Hà Văn L có hai con chung là cháu Hà Thị L1, sinh ngày 28/8/2009 và cháu Hà Long G, sinh ngày 27/6/2011. Xét về điều kiện, Anh Hà Văn L và chị Hà Thị T đều có nơi cư trú rõ ràng, có nhà ở ổn định; Anh Hà Văn L, chị Hà Thị T đều có nghề nghiệp là lao động tự do, mức thu nhập trung bình của anh L là 10.000.000 đồng/tháng, chị T là 7.000.000 đồng/tháng, có các điều kiện như nhau để đảm bảo quyền lợi về mọi mặt cho con. Tại thời điểm giải quyết vụ án xác định cháu Hà Thị L1, và cháu Hà Long G đã trên 07 tuổi, căn cứ khoản 2 Điều 81 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, khoản 3 Điều 208 của Bộ luật tố tụng dân sự, Toà án tiến hành hỏi ý kiến con chung chưa thành niên. Ý kiến cháu L1 muốn sống cùng với mẹ là chị Hà Thị T, cháu G muốn sống cùng bố là anh Hà Văn L. Tại phiên hoà giải và trong đơn xin xét xử vắng mặt tại phiên toà chị T và anh L đã thoả thuận được việc nuôi con chung sau khi ly hôn. Xét thấy thoả thuận của các đương sự là tự nguyện, không vi phạm pháp luật, đạo đức xã hội, đảm bảo quyền lợi và phù hợp với ý kiến của con chung chưa thành niên nên được Hội đồng xét xử chấp nhận: Giao cho chị Hà Thị T trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chung chưa thành niên là cháu Hà Thị L1, sinh ngày 28/8/2009; Giao cho anh Hà Văn L trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chung chưa thành niên là cháu cháu Hà Long G, sinh ngày 27/6/2011 từ khi bản án có hiệu lực pháp luật cho đến khi con chung thành niên (đủ 18 tuổi), không mất năng lực hành vi dân sự và có khả năng lao động. 5 Về cấp dưỡng nuôi con chung: Chị Hà Thị T và anh Hà Văn L không yêu cầu nhau cấp dưỡng nuôi con chung và không yêu cầu Toà án giải quyết nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[5]. Về tài sản chung, nợ chung, cho vay chung: Do các đương sự không yêu cầu nên Hội đồng xét xử không xem xét giải quyết.

[6]. Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn là chị Hà Thị T phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[7]. Về quyền kháng cáo: Chị Hà Thị T và anh Hà Văn L có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

[8]. Chấp nhận toàn bộ ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Than Uyên về quan điểm giải quyết nội dung vụ án.