Bản án 341/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất

6 Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa; trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa và người tham gia tố tụng về việc giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: - Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý và giải quyết đúng thẩm quyền theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. - Về thời hạn kháng cáo: Đơn kháng cáo của nguyên đơn trong thời hạn luật định; Nguyên đơn đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm theo quy định của pháp luật. Do đó việc kháng cáo là hợp lệ về hình thức.

[2]. Xét kháng cáo của nguyên đơn: [2.1] Về quan hệ huyết thống: Hội đồng xét xử nhận thấy, các đương sự trong vụ án đều không phản đối về quan hệ huyết thống, nên quan hệ huyết thống là tình tiết không cần chứng minh như sau: Ông Đỗ Bá H4 (chết ngày 17/8/2001) và bà Trần Thị L (chết ngày 23/6/2024) kết hôn năm 1983 và sinh được 02 người con là anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ. Ông H4 và bà L không có con nuôi, con riêng nào khác. Ông Đỗ Bá H4 có bố là cụ Đỗ Bá N1, sinh năm 1939 (chết ngày 10/12/2017); mẹ là cụ Nguyễn Thị V, sinh năm 1942. Cụ N1 và cụ V sinh được 07 người con gồm: Ông Đỗ Bá H4, sinh năm 1961 (chết ngày 17/08/2001); ông Đỗ Bá H3, sinh năm 1964; ông Đỗ Bá N, sinh năm 1968; ông Đỗ Bá X, sinh năm 1971; ông Đỗ Bá S, sinh năm 1974; bà Đỗ Thị Y, sinh năm 1977 (chết 13/12/2010 - không có chồng con) và ông Đỗ Bá T, sinh năm 1979. Bà Trần Thị L (chết ngày 23/06/2024) có bố là cụ Trần Văn C, sinh năm 1937 (chết năm 1991); mẹ là cụ Nguyễn Thị H5, sinh năm 1943 (chết năm 2018). Do vậy căn cứ Điều 651 BLDS năm 2015: + Hàng thừa kế thứ nhất của ông Đỗ Bá H4 là: cụ Đỗ Bá N1; cụ Nguyễn Thị V bà Trần Thị L, anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ. + Hàng thừa kế thứ nhất của cụ Đỗ Bá N1 là: cụ Nguyễn Thị V; ông Đỗ Bá H4 (chết ngày 17/8/2001); ông Đỗ Bá H3; ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S và ông Đỗ Bá T, sinh năm 1979.

Tuy nhiên, do ông Đỗ Bá H4 chết trước cụ Đỗ Bá N1 nên căn cứ Điều 652 BLDS 2015 anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ được hưởng phần di sản mà ông Đỗ Bá H4 được hưởng nếu còn sống. Toà án cấp sơ thẩm không xác định hàng thứa kế thứ nhất bao gồm cả ông Đỗ Bá H4 và xác định 7 thừa kế thế vị của anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ là chưa chính xác nên cần sửa án sơ thẩm nội dung này. + Hàng thừa kế thứ nhất của Bà Trần Thị L là anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ. [2.2]. Về điểm mở thừa kế và thời hiệu thừa kế: Anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ khởi kiện chia thừa kế theo pháp luật đối với quyền sử dụng đất thuộc thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, diện tích 620,2m2 tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội). Ông Đỗ Bá H4 chết ngày 17/8/2001; cụ Đỗ Bá N1 chết ngày 10/12/2017; Bà Trần Thị L chết ngày 23/6/2024 đều không để lại di chúc. Căn cứ Điều 611; khoản 1 Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015, thời điểm mở thừa kế của ông Đỗ Bá H4 là năm 2001; cụ Đỗ Bá N1 là năm 2017, bà Trần Thị L là năm 2024 và vụ án còn trong thời hiệu khởi kiện là có căn cứ và đúng theo quy định của pháp luật. [2.3]. Xét về di sản thừa kế: Quá trình chung sống, ông Đỗ Bá H4 và bà Trần Thị L tạo L1 được khối tài sản là thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, diện tích 746m2 tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội). Trên đất có 01 ngôi nhà cấp bốn đã bị xuống cấp, mục nát, không còn giá trị sử dụng. Ngày 05/11/1994, UBND huyện S cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 0170870 mang tên ông Đỗ Bá H4. Năm 1993, khi đó ông H4 và bà L còn sống đã chuyển nhượng cho ông Trương Công P 125,8m2. Đến nay diện tích đất còn lại là 620,2m2; các bên đều không yêu cầu xem xét giải quyết đối với diện tích đất đã chuyển nhượng cho ông P.

Do đó, Toà án cấp sơ thẩm xác định 620,2m2 đất tại thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội) là tài sản chung của ông Đỗ Bá H4 và bà Trần Thị L theo quy định tại Điều 33 Luật hôn nhân gia đình 2014 là có cơ sở và được chấp nhận. Do ông Đỗ Bá H4 và bà Trần Thị L đều đã chết nên diện tích đất trên được xác định là di sản thừa kế của ông Đỗ Bá H4 và bà Trần Thị L. [2.4] Phân chia di sản thừa kế: Trước khi chết, ông Đỗ Bá H4, cụ Đỗ Bá N1 và bà Trần Thị L không để lại di chúc, căn cứ điểm a khoản 1 Điều 650 BLDS, di sản trên được chia theo pháp luật. Như đã phân tích ở trên 620,2m2 đất tại thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội). Theo Biên bản định giá tài sản 24/03/2025 trị giá 3.101.000.000 đồng. 8 Phân chia tài sản vợ chồng: ông Đỗ Bá H4 và bà Trần Thị L mỗi người được chia hưởng 3.101.000.000 đồng /2 = 1.550.500.000 đồng. - Ông Đỗ Bá H4 năm 2001, thời điểm mở thừa kế là năm 2001. Di sản của ông Đỗ Bá H4 có giá trị là 1.550.500.000 đồng. Mỗi kỷ phần thửa kế của ông Đỗ Bá H4 có giá trị là: 1.550.500.000 đồng/5= 310.100.000 đồng. Cụ thể: cụ Đỗ Bá N1; cụ Nguyễn Thị V, bà Trần Thị L, anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ mỗi người được nhận 310.100.000 đồng. - Cụ Đỗ Bá N1 chết ngày 10/12/2017, thời điểm mở thừa kế là năm 2017. Di sản của cụ Đỗ Bá N1 là 310.100.000 đồng. Mỗi kỷ phần thừa kế của cụ Đỗ Bá N1 có giá trị là: 310.100.000 đồng/7= 44.300.000đồng. Cụ thể: cụ Nguyễn Thị V; ông Đỗ Bá H4 (thế vị là anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ); ông Đỗ Bá H3; ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S và ông Đỗ Bá T mỗi người được nhận 44.300.000đồng. - Bà Trần Thị L chết ngày 23/6/2024, thời điểm mở thừa kế là năm 2024. Di sản của bà Trần Thị L là 1.860.600.000 đồng. Mỗi kỷ phần thừa kế của bà Trần Thị L có giá trị là: 1.860.600.000 đồng/2=930.300.000 đồng. Cụ thể: Anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ mỗi người được nhận 930.300.000 đồng. Như vậy, sau khi chia di sản thừa kế của ông Đỗ Bá H4, cụ Đỗ Bá N1 và bà Trần Thị L các đương sự được hưởng di sản như sau: + Anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ, mỗi người hưởng 1.262.550.000 đồng. Tổng cộng = 2.525.100.000 đồng tương đương với 505,02m2 đất. + Cụ Nguyễn Thị V = 354.400.000 đồng; + Ông Đỗ Bá H3; ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S và ông Đỗ Bá T mỗi người được nhận 44.300.000đồng. Tổng cộng = 221.500.000 đồng. * Ghi nhận sự tự nguyện của ông Đỗ Bá H3; ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S và ông Đỗ Bá T cho cụ V hưởng di sản. Tổng số cụ V được hưởng là 575.900.000 đồng tương đương với 115,18m2 đất. [2.3.5]. Chia hiện vật như sau: Trong quá trình giải quyết vụ án, cụ Nguyễn Thị V và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan yêu cầu hưởng di sản bằng hiện vật để làm nơi thờ cúng. Xét thấy: hiện nay cụ Nguyễn Thị V đang sinh sống cũng ông Đỗ Bá T; ông Đỗ Bá T cùng ông Đỗ Bá H3; ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S đều có thửa đất của riêng mình đang sinh sống và thờ cúng ông bà, tổ tiên; trong khi đó ông Đỗ Bá H4, bà Trần Thị L chỉ có duy nhất thửa đất trên; đồng thời, ông Đỗ Bá H4 cũng là con trai trưởng và anh Đỗ Bá H cũng là cháu trai trưởng trong nhà nên việc thời cúng ông bà tổ tiên phù hợp với truyền thống nên cần thiết chia toàn bộ 9 620,2m2 đất thuộc thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, diện tích 746m2 tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội) cho anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ và chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là phù hợp.

Do đó, sửa về việc chia hiện vật của bản án sơ thẩm đối với di sản thừa kế trên. Theo đó, chia cho anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ được quyền sử dụng đối với 620,2m2 đất thuộc thửa đất số 113, tờ bản đồ số 5a, diện tích 746m2 tại xóm B, thôn Đ, xã T, huyện S, thành phố Hà Nội (nay là Thôn Đ, xã S, thành phố Hà Nội) (có sơ đồ kèm theo). Anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ được quyền liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Theo phân chia tài sản và di sản nêu trên anh Đỗ Bá H và chị Đỗ Thị Đ phải thanh toán giá trị kỷ phần thừa kế cho cụ Nguyễn Thị V số tiền là 575.900.000 đồng.

[3] Phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa phù hợp một phần nhận định của Hội đồng xét xử.

[4] Về án phí: - Về án phí dân sự sơ thẩm: + Ông Đỗ Bá H3 là người cao tuổi nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm + Cụ Nguyễn Thị V là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm đối với kỷ phần thừa kế cụ được hưởng. Cụ Nguyễn Thị V phải chịu án phí sơ thẩm có giá ngạch đối với kỷ phần thừa kế ông Đỗ Bá N; ông Đỗ Bá X; ông Đỗ Bá S và ông Đỗ Bá T tự nguyện nhường cho cụ. Giá trị 04 kỷ phần thừa kế trên là 44.300.000 đồng x 4 = 177.200.000 đồng. Như vậy, cụ Nguyễn Thị V phải chịu án phí: 8.860.000 đồng. - Về án phí dân sự phúc thẩm: Do sửa bản án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.