Bản án 16/2026/DS-PTTranh chấp đất đai

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về thủ tục tố tụng: Sau khi xét xử ngày 15/9/2025 đến ngày 26/9/205 bị đơn bà Trần Thị Đ kháng cáo trong thời hạn quy định và đã nộp án phí phúc thẩm được Hội đồng xét xử xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2]. Về nội dung vụ án: Xét kháng cáo của bị đơn, Hội đồng xét xử nhận định: [2.1]. Quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm phía Nguyên đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện xác định phần diện tích tranh chấp diện tích 10100,6m2 thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ địa chính số 3 xã D được xác định bởi các điểm 1-2-3-19-17-14-1, phía bị đơn bà Trần Thị Đ có yêu cầu phản tố gồm hai nội dung là yêu cầu là hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và công nhận quyền sử dụng hợp pháp đất tranh chấp; tại phiên hòa giải ngày 23/7/2025 giữ nguyên yêu cầu phản tố yêu cầu Tòa án hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB 070808 – ngày 29/10/2013 của Ủy ban nhân dân huyện V để trả phần diện tích đất tranh chấp 10100.6m2 thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ địa chính số 3 xã D được xác định bởi các điểm 1-2-3-19-17-14-1. Như vậy các đương sự tranh chấp diện tích 10100,6m2 thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ địa chính số 3 xã D được xác định bởi các điểm 1-2-3-19-17-14-1. - Xét về nguồn gốc: nhà nước giao đất giao rừng vào năm 1993, Nguyên đơn được giao bao gồm các lô 3 khoảnh 4 tiều khu 359 diện tích 2,7ha; lô 4 khoảnh 4 6 tiểu khu C diện tích 4,82ha; lô 4a khoảnh 4 tiểu khu C diện tích 3,76ha; phía bị đơn được giao gồm lô 5 khoảnh 4 tiểu khu C diện tích 4.06ha và lô 6 khoảnh 4 tiểu khu C diện tích 3,87ha. Xét thấy các bên đương sự đều khai nhận khi giao đất được nhận đất trên thực địa và giao theo địa hình rông (đường phân thủy); khe (đường tụ thủy) tại thời điểm năm 1993 phía Nguyên đơn do ông Dương Văn L2 (bố đẻ anh Dương Văn G) là người đi nhận đất tại thực địa, phía bị đơn là ông Âu Văn S2 (chồng của bà Trần Thị Đ) đi nhận đất trên thực địa. [2.2]. Về quá trình quản lý đối với đất tranh chấp: + Lời khai của những người làm chứng anh Âu Văn T khai nhận: đối với đất tranh chấp gia đình bà Đ và ông S2 sử dụng đất để trồng H, thời điểm trồng Hồi khoảng năm 1994, sau đó gia đình bà H trồng cây Mỡ, cây K1, + Lời khai của ông Ninh Văn L3: đối với đất tranh chấp khoảng năm 1990 gia đình bà Đ trồng Lúa nương sau đó đến năm 1994 trồng cây Hồi, sau đó trồng cây M và sau đó trồng cây K1 đến nay đã được mấy lứa Keo. + Lời khai của ông Âu Văn L: đối với đất tranh chấp khoảng năm 1990 gia đình bà Đ trồng Lúa nương sau đó đến năm 1994 trồng cây Hồi, sau đó trồng cây M và sau đó trồng cây K1 đến nay đã được mấy lứa Keo. + Lời khai của bà Dương Thị N1: đất tranh chấp do bà Đ là người khai phá để trồng Lúa nương, tôi không nhớ từ năm nào nhưng bà Đ vẫn sử dụng liên tục từ lúc phát, trước đó trồng lúa nương, sau đó trồng cây Mỡ, cây K1, bà N1 không thấy ông G quản lý, sử dụng đất với thửa đất. + Lời khai của ông Trần Văn S: ông S không rõ bà Đ sử dụng đối với thửa đất từ năm nào nhưng ông S thấy bà Đ đã sử dụng khoảng 20 năm nay, chủ yếu trồng cây Mỡ, cây K1. + Lời khai của ông Triệu Văn Đ1: khoảng năm 2004, ông Đ1 có được thu mua trực tiếp cây Keo với ông Âu Văn S2 là chồng của bà Trần Thị Đ tại vị trí cây Khế hay còn gọi là khe Mỏ nước, trong đó có được thu mua cây Keo tại vị trí đất có tranh chấp. + Lời khai của ông Lê Văn T2: Khoảng năm 2010, ông T2 có được thu mua cây Keo với ông Âu Văn S2 là chồng của bà Đ tại thửa đất gọi lại khe cây Khế hay còn gọi là khe Mỏ nước, ông Đ1 được thu mua cây trên đất của ông Âu Văn S2 còn việc tranh chấp như thế nào không được biết. + Lời khai của ông Dương Văn T1: Khoảng năm 2022, ông T1 được thu mua cây Keo với ông Âu Văn S2 là bố đẻ của anh Âu Văn P tại vị trí đất có tranh chấp, còn cụ thể đất tranh chấp như thế nào ông T1 không được biết. + Lời khai của ông Trần Văn C: đất của ông Trần Văn C tiếp giáp với đất tranh chấp là đỉnh rông, về quá trình quản lý đối với đất thì có trồng Hồi theo dự án khoảng năm 1995, sau khi dự án không thuận lợi thì chặt bỏ cây H chuyển sang 7 trông cây M và sau đó trồng cây K1, mỗi lứa K2 khoảng 06 năm, về quy trình trồng Keo là đều phát sạch và đốt sạch thực bì mới tiến hành trồng Keo. Ông C biết gia đình bà Đ trồng cây K1 còn thời gian cụ thể trồng cây K1 vào thời gian nào và bao nhiêu lần khai thác thì ông C không được biết do ông C mở mặt bên này rông. Các lời khai về nguồn gốc và quá trình quản lý đất được thu thập tại Tòa án cấp phúc thẩm gồm các lời khai của những người đã khai thác thu mua cây Keo tại vị trí đất tranh chấp phù hợp với ý kiến của đại diện ban xóm chẽ tại biên bản hòa giải tranh chấp đất đai ngày 17/5/2024 (BL 22-23): “Ban xóm đã tổ chức hòa giải nhiều lần với diện tích khoảng 1,9ha trên khi gia đình bà Đ đã trồng cây Keo từ những năm 2003, gia đình ông Dương Văn G không có ý kiến gì, đến năm 2023 mới có đề nghị giải quyết tranh chấp. Đề nghị các cấp giải quyết theo đúng thẩm quyền” phù hợp với lời khai của phía Bị đơn đã quản lý đất trồng cây Hồi khoảng năm 1995, sau đó chuyển sang cây M và sau đó chuyển sang trồng cây K1, việc trồng K1 đã được thác mấy lứa Keo liên tục cho đến năm 2022 trồng cây Keo thì có phát sinh tranh chấp với ông Dương Văn G. Phía Nguyên đơn cũng khẳng định gia đình phía bị đơn trồng cây Keo nhưng có thỏa thuận miệng là sau vụ Keo trồng năm 2017 sau khai thác thì trả lại đất tranh chấp nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh cho nội dung này, phía bị đơn không thừa nhận. Phía Nguyên đơn ông Dương Văn G cho rằng đất tranh chấp được gia đình bị đơn trồng cây Hồi từ khoảng năm 1995 và sau đó trồng cây M nhưng không đưa ra được căn cứ chứng minh, trong khi đó bà Nịnh Thị N4 là mẹ đẻ của ông Dương Văn G khai nhận khoảng năm 2022 có việc anh Âu Văn P đề nghị bà N4 xác nhận ranh giới thửa đất để anh P làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, lúc đó bà N4 thấy diện tích được giao có diện tích lớn nhưng thực tế quản lý thấy không đủ mới cho con cháu vào xem thì thấy phần diện tích tranh chấp thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình bà N4 nên không ký giáp ranh và xảy ra tranh chấp với gia đình bà Đ phù hợp với ý kiến của đại diện Ban xóm C1 đến năm 2023 mới có phát sinh tranh chấp. Tại Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai ngày 17/5/2024 tại trụ sở UBND xã D, đại diện ban xóm Làng Chẽ trình bày: “Ban xóm đã tổ chức hòa giải nhiều lần, với diện tích khoảng 1,9ha trên khi gia đình bà Trần Thị Đ trồng Keo từ những năm 2003 gia đình ông Dương Văn G không có ý kiến gì, đến năm 2023 mới đề nghị giải quyết tranh chấp, đề nghị các cấp giải quyết theo đúng thẩm quyền”. Phía Nguyên đơn không đưa ra được các căn cứ chứng minh về quá trình quản lý đối với đất tranh chấp. [2.3]. Về quá trình giao đất giao giao rừng: Các bên đương sự đều khai nhận nhận đất trên thực địa căn cứ vào đặc điểm khe, rông và địa hình để giao nhận thửa 8 đất, qua xem xét hiện trạng của thửa đất số 312 tờ bản đồ số 3 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cắt ngang thửa đất là không phù hợp với thực địa. Mặt khác theo bản đồ địa chính phần diện tích tranh chấp và thửa đất số 312 phải tiếp giáp với thửa số 311 của ông Dương Công T3 nhưng theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thì từ điểm 1-14-13-12-11-10-9 là khe nước cạn tiếp giáp với toàn bộ diện tích đất của anh Dương Văn G (đất của Dương Văn G trồng cây Keo vào năm 2024). Bản đồ giao đất giao rừng được thực hiện bằng khoanh vẽ trên nền địa hình không phù hợp với thực tế các bên nhận đất và quản lý, vì đối với phần diện tích từ điểm 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-1 theo bản đồ địa chính ngoài thửa số 311 bao gồm cả các thửa đất số 311, 25, 36 nhưng các hộ giáp ranh đều xác nhận không phải diện tích đất của các hộ giáp ranh. Từ các căn cứ trên, Hội đồng xét xử có căn cứ để khẳng định từ thời điểm giao đất, giao rừng năm 1993, ông Dương Văn L2 và ông Âu Văn S2 đi nhận đất trên thực địa, trong đó ông Âu Văn S2 đã nhận phần đất tranh chấp, sau khi đi nhận đất tại thực địa ông Dương Văn L2 và ông Âu Văn S2 đều thực hiện việc trồng cây Hồi từ khoảng năm 1995 và sau đó trồng cây M và sau đó trồng cây K1, trong khi trồng các loại cây này đều phải tiến hành đốt, làm sạch thực bì nhưng gia đình ông Dương Văn L2 đều không có ý kiến phản đối, khởi kiện, chứng tỏ phía Nguyên đơn biết phần đất này là của gia đình ông Âu Văn S2, xét thấy tuy trong kết quả xem xét thẩm định tại chỗ có đối chiếu phần diện tích tranh chấp thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ số 3 theo bản đồ địa chính và thuộc lô số 4 tiểu khu C theo bản đồ giao đất giao rừng nhưng phương pháp lập các các bản đồ này trên khoanh vẽ không phù hợp với thực tế thực địa các hộ nhận đất và quản lý. Mặt khác vận dụng Án lệ số:33/2020/Al ban hành kèm theo Quyết định số 50/QĐ-CA, ngày 25/2/2020 của Chánh án Tòa án nhân dân Tối Cao: Tình huống án lệ: “Cá nhân được Nhà nước cấp đất nhưng không sử dụng mà để người khác quản lý, sử dụng ổn định, lâu dài từ khi được giao đất. Trong quá trình sử dụng đất, người này đã tôn tạo đất, xây dựng nhà ở ổn định, đăng ký kê khai quyền sử dụng đất mà người được cấp đất không có ý kiến gì”. [2.4]. Xét thấy quá trình giải quyết, đơn yêu cầu phản tố của bị đơn, tại phiên hòa giải và tại phiên tòa sơ thẩm có các nội dung yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất đối với đất tranh chấp, đây là yêu cầu phản tố trong vụ án, do có kháng cáo của bị đơn đối với các nội dung này và kháng cáo được chấp nhận, do đó cần sửa bản án sơ thẩm. Chấp nhận kháng cáo của bị đơn: Bị đơn có quyền sử dụng đất đối với diện tích đất tranh chấp diện tích10.100.6m2 thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ địa chính số 3 xã D được xác định bởi các điểm 1-2-3-19-17-14-1, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn. 9 Hội đồng xét xử xét thấy không cần thiết hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB070808 ngày 29/10/2013 của UBND huyện V đối với phần diện tích đất tranh chấp 10100,6m2 thuộc thửa đất số 312 tờ bản đồ địa chính số 3 xã D. Các bên đương sự có liên hệ với cơ quan chức năng thẩm quyền chỉnh lý, điều chỉnh lại biến động về đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất theo bản án có hiệu lực của Tòa án. Ông Dương Văn G, bà Trần Thị O có trách nhiệm giao nộp bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số số BB070808 ngày 29/10/2013 của UBND huyện V đối với thửa đất số 312 tờ bản đồ số 3 để cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để thực hiện điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký biến động quyền sử dụng đất theo bản án có hiệu lực pháp luật. Trường hợp các bên đương sự không tự nguyện thực hiện thủ tục giao nộp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bản gốc) nêu trên, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao về việc thu hồi, điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số số BB070808 ngày 29/10/2013 của UBND huyện V đối với thửa đất số 312 tờ bản đồ số 3 để thực hiện việc đăng ký biến động theo bản án có hiệu lực của Tòa án.

[3]. Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ: Phía Bị đơn và Nguyên đơn anh Dương Văn G tại phiên tòa phúc thẩm nhất trí với phần chi phí tố tụng đã tuyên của Bản án sơ thẩm đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên phần chi phí tố tụng.

[4]. Về án phí phúc thẩm, án phí sơ thẩm: Căn cứ Khoản 1 Điều 147 của Bộ luật tố tụng dân sự: Do yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn không được chấp nhận, căn cứ điểm a Khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm với số tiền: 300.000 đ (ba trăm nghìn đồng) được trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai số 0006727 – ngày 29/11/2024 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện V (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 5 – TH). Bị đơn bà Trần Thị Đ không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm, án phí phúc thẩm được trả lại số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm: 300.000 đ (ba trăm nghìn đồng) đã nộp theo Biên lai số 0006747 – ngày 14/02/2025 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện V (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 5 – TH) và tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm số tiền: 300.000 đ (ba trăm nghìn đồng) đã nộp theo Biênlai số 0001191 – ngày 02/10/2025 của Cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh TH. [5.] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Vì các lý lẽ trên.