Bản án 09/2026/HNGĐ-STTranh chấp về nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc hủy kết hôn trái pháp luật

2 Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa. Lời trình bày và kết quả tranh tụng của đương sự. Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Tại đơn khởi kiện, nguyên đơn ông Phạm Hữu N trình bày vợ chồng có đăng ký kết hôn tại UBND xã H nhưng đã thất lạc nên ông N có làm đơn gửi Ban quản lý thôn T và UBND xã H xin xác nhận về nội dung: “vợ chồng ông có đăng ký kết hôn tại UBND xã H”, ông N khởi kiện đề nghị Tòa án giải quyết cho ly hôn với bà Nguyễn Thị T nhưng không cung cấp được Giấy chứng nhận kết hôn giữa ông và bà T. Tòa án nhân dân khu vực 6 – Khánh Hòa đã xác minh việc đăng ký kết hôn giữa ông N và bà T tại UBND xã H, tỉnh Khánh Hòa. Kết quả trả lời: “Không có dữ liệu đăng ký kết hôn với bà Nguyễn Thị T”; Tại Biên bản lấy lời khai ngày 17/12/2025, bị đơn bà Nguyễn Thị T cũng xác nhận: vợ chồng chung sống từ năm 1989 nhưng không có đăng ký kết hôn do thời điểm đó, bà T chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn. Tại biên bản lấy lời khai ngày 29/7/2025 và tại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ, nguyên đơn ông Phạm Hữu N cũng xin xác nhận lại vợ chồng ông không có đăng ký kết hôn.

Vì vậy, không có cơ sở để xác định ông N và bà T có đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật.

Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 2 Điều 53 của Luật hôn nhân và gia đình, xác định: Quan hệ pháp luật tranh chấp trong vụ án này là: “Không công nhận quan hệ vợ chồng”. [1.2] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Bị đơn bà Nguyễn Thị T có địa chỉ cư trú tại: Thôn T, xã H, tỉnh Khánh Hòa.

Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ Luật tố tụng dân sự; Vụ án này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 6 – Khánh Hòa. [1.3] Đối với việc vắng mặt của bị đơn: Bà Nguyễn Thị T xin được giải quyết vắng mặt nên Hội đồng xét xử căn cứ vào Khoản 1 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, cùng với tài liệu, chứng cứ đã được thu thập trong hồ sơ vụ án để làm cơ sở giải quyết và xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định của pháp luật.

[2] Về nội dung tranh chấp: [2.1] Về quan hệ hôn nhân: Thấy rằng, Ông Phạm Hữu N và bà Nguyễn Thị T sống với nhau như vợ chồng từ năm 1989 nhưng không đăng ký kết hôn. Tại khoản 1 Điều 9 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc đăng ký kết hôn, cụ thể như sau: “Việc kết hôn phải được đăng ký và do Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý”. Ngoài ra, tại khoản 1 Điều 14 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc giải quyết hậu quả của việc nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn như sau: “Nam, nữ có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng. Quyền, nghĩa vụ đối với 3 con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này”. Khoản 2 Điều 53 của Luật Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: “Điều

53. Thụ lý đơn yêu cầu ly hôn. …

2. Trong trường hợp không đăng ký kết hôn mà có yêu cầu ly hôn thì Tòa án thụ lý và tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng theo quy định tại khoản 1 Điều 14 của Luật này; nếu có yêu cầu về con và tài sản thì giải quyết theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 của Luật này.” Đối chiếu với những quy định nêu trên, Hội đồng xét xử sơ thẩm thấy rằng: Quan hệ hôn nhân giữa ông Phạm Hữu N và bà Nguyễn Thị T không hợp pháp, không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Trong quá trình chung sống, giữa ông N và bà T xảy ra mâu thuẫn, cãi vã do bất đồng quan điểm sống. Ông N và và T đều xác định vợ chồng đã ly thân và không còn tình cảm với nhau nên đề nghị Tòa án không công nhận quan hệ giữa ông N và bà T là vợ chồng. Hội đồng xét xử xét thấy, mẫu thuẫn giữa ông N và bà T đã trầm trọng, tình cảm đã không còn; do đó, cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên bố không công nhận quan hệ giữa ông N và bà T là vợ chồng là có căn cứ, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 14 và khoản 2 Điều 53 của Luật Hôn nhân và gia đình. [2.2] Về con chung: Ông N và bà T có 02 con chung là Phạm Thị Thanh H1, sinh năm: 1990 và Phạm Hữu H2, sinh năm: 1991. Các con chung đều đã trưởng thành, lao động tự túc được nên ông N và bà T không yêu cầu tòa án xem xét giải quyết. [2.3] Về tài sản chung và nợ chung: Ông N và bà T không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không xem xét.

[3] Về án phí: Ông Phạm Hữu N phải chịu án phí ly hôn sơ thẩm theo quy định của pháp luật.