Bản án 25/2026/DS-PTTranh chấp về kết quả bán đấu giá tài sản, thanh toán phí tổn đăng ký mua tài sản bán đấu giá theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự

[1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa được triệu tập hợp lệ nhiều lần có người tham gia tố tụng vắng mặt nhưng một số đã có đề nghị xét xử vắng mặt và đã có lời khai trong hồ sơ, việc vắng mặt không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án.

Căn cứ vào Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án.

[2] Về việc xác định tư cách tham gia tố tụng của đương sự: Tòa án cấp sơ thẩm xác định cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn là nguyên đơn trong vụ án là chưa đúng vì cơ quan Thi hành án dân sự không phải là chủ thể có quyền, lợi ích bị xâm phạm để khởi kiện vụ án dân sự mà chỉ là cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý, tổ chức thi hành án theo quy định của Luật Thi hành án dân sự. Tòa án cấp sơ thẩm xác định Ngân hàng là bị đơn trong vụ án cũng chưa chính xác, Ngân hàng chỉ là đơn vị thực hiện việc nhận, quản lý hoặc chuyển giao số tiền liên quan đến việc thi hành án theo quy định, không phải là chủ thể có nghĩa vụ độc lập đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Mặt khác, nguyên đơn cũng không có yêu cầu độc lập nào đối với Ngân hàng; việc giải quyết vụ án chỉ có thể ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của Ngân hàng trong việc quản lý, xử lý số tiền liên quan đến kết quả thi hành án.

Do đó, cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn và Ngân hàng chỉ tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

[3] Về việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và yêu cầu phản tố của bị đơn: Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp trong vụ án là 14 “tranh chấp hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản, hợp đồng mua bán tài sản đấu giá và đòi tài sản”, đồng thời xác định yêu cầu của bị đơn ông Dương Văn T về việc hủy kết quả bán đấu giá tài sản là yêu cầu phản tố là chưa chính xác.

Xét thấy, theo nội dung đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn yêu cầu hủy kết quả đấu giá tài sản ngày 27-5-2022 của Công ty đấu giá hợp danh Đ; tuyên bố Hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản số 10.2022/HDDVĐGTS-CCTHADS-HCL ngày 25-4-2022 và Hợp đồng mua bán tài sản đấu giá số 02/2022/HĐMBTSĐG ngày 03-6-2022 vô hiệu, đồng thời giải quyết hậu quả pháp lý của các hợp đồng vô hiệu theo quy định của pháp luật, hợp đồng bị tuyên vô hiệu thì các bên có nghĩa vụ hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Việc hoàn trả tài sản, giấy tờ liên quan chỉ là hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu, không phải là một quan hệ tranh chấp độc lập về “đòi tài sản”.

Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định thêm quan hệ pháp luật “đòi tài sản” là không đúng. Mặt khác, đối với ý kiến của bị đơn ông Dương Văn T về việc hủy kết quả bán đấu giá tài sản và tuyên bố các hợp đồng liên quan vô hiệu thì nội dung này phù hợp với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Vì vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định đây là yêu cầu phản tố của bị đơn là không đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tại cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử xác định lại quan hệ pháp luật tranh chấp trong vụ án là tranh chấp hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản và hợp đồng mua bán tài sản đấu giá, đồng thời xem xét giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu theo quy định của pháp luật.

[4] Xét nội dung kháng cáo của Ngân hàng và kháng nghị của Viện kiểm sát đối với bản án sơ thẩm, Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 18-4-2025 thể hiện công trình xây dựng trên thửa đất số 196 có phần diện tích chồng lấn sang các thửa đất khác, gồm: diện tích 15,1m² thuộc một phần thửa đất số 156 do bà Vi Linh C quản lý sử dụng; diện tích 35,4m² thuộc một phần thửa đất số 258 do UBND tỉnh Lạng Sơn quản lý và diện tích 10,1m² thuộc một phần thửa đất số 287 là đất giao thông do Sở X tỉnh Lạng Sơn quản lý. Tổng diện tích công trình xây dựng chồng lấn là 60,6m². Các diện tích đất này không thuộc quyền sử dụng của người phải thi hành án và không phải là tài sản thế chấp để bảo đảm nghĩa vụ thi hành án.

[5] Như vậy, khi cơ quan thi hành án dân sự tổ chức bán đấu giá tài sản là quyền sử dụng thửa đất số 196 cùng tài sản gắn liền với đất, trong đó có công trình xây dựng chồng lấn sang các thửa đất khác nêu trên, dẫn đến việc tài sản đưa ra đấu giá không bảo đảm điều kiện pháp lý đầy đủ để chuyển giao cho người trúng đấu giá. Việc bán đấu giá tài sản có phần diện tích bị chồng lấn, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên hủy kết quả đấu giá tài sản và tuyên vô hiệu các hợp đồng liên quan đến việc bán đấu giá tài sản là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật.

[6]

Tuy nhiên, đối với việc giải quyết hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu, Tòa án cấp sơ thẩm xác định nghĩa vụ hoàn trả và trách nhiệm của các bên chưa thật sự đầy đủ và chưa phù hợp với quy định của pháp luật. Theo quy định của Bộ luật Dân sự, khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu thì các bên phải hoàn trả cho 15 nhau những gì đã nhận; trường hợp có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường. Trong vụ án này, ông Dương Văn T là người trúng đấu giá đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền mua tài sản đấu giá theo hợp đồng và được bàn giao tài sản; việc hợp đồng bị tuyên vô hiệu không xuất phát từ lỗi của ông Dương Văn T.

Do đó, ông Dương Văn T có quyền được hoàn trả lại số tiền đã nộp khi mua tài sản đấu giá.

[7] Mặt khác, số tiền 886.000.000 đồng do ông Dương Văn T nộp để mua tài sản đấu giá đã được cơ quan thi hành án dân sự sử dụng để thanh toán cho người được thi hành án là Ngân hàng số tiền 844.872.165 đồng và chi trả chi phí dịch vụ đấu giá cho Công ty đấu giá hợp danh Đ số tiền 33.737.835 đồng.

Do đó, khi kết quả đấu giá bị hủy và hợp đồng mua bán tài sản đấu giá bị tuyên vô hiệu thì các khoản tiền đã nhận từ việc bán đấu giá tài sản phải được hoàn trả để khôi phục lại tình trạng ban đầu.

Vì vậy, yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc Ngân hàng hoàn trả số tiền 844.872.165 đồng và buộc Công ty đấu giá hợp danh Đ hoàn trả số tiền thù lao dịch vụ đấu giá đã nhận là 33.737.835 đồng cho cơ quan thi hành án dân sự là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu.

[8] Do cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật và xác định tư cách đương sự tham gia tố tụng trong vụ án có sai xót nên dẫn đến việc tính sai án phí dân sự sai. Tại cấp phúc thẩm xét thấy cần sửa Bản án sơ thẩm đối với nội dung về tính án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch, theo đó người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ngân hàng không phải chịu 37.646.165 đồng tiền án phí sơ thẩm đồng thời xem xét, xác định lại nghĩa vụ chịu án phí của bị đơn Công ty đấu giá hợp danh Đ do cấp sơ thẩm đã xác định nghĩa vụ chịu án phí của Công ty là 1.986.892 đồng nên tại cấp phúc thẩm được xác định lại theo quy định.

[9] Về chi phí tố tụng: Nguyên đơn Chấp hành viên ông Mạc Đức T đã tạm ứng, tổng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, lồng ghép bản đồ là 18.966.000 đồng. Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn Chấp hành viên tự nguyện chịu toàn bộ chi phí tố tụng với số tiền 18.966.000 đồng, được HĐXX xem xem chấp nhận.

[10] Về án phí phúc thẩm: Do sửa Bản án nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[11] Xét kháng cáo và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn, yêu cầu, đề nghị nào phù hợp với nhận định trên thì được chấp nhận, đề nghị nào không phù hợp với nhận định trên thì không được chấp nhận.