Thông tư liên tịch 112/2015/TTLT-BTC-BKHCN Của Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ về việc hướng dẫn cơ chế phối hợp và xử lý trong việc kiểm tra, phát hiện chất phóng xạ tại các cửa khẩu

Căn cứ Luật Hải quan số 54/2014/QH13 ngày 23 tháng 6 năm 2014;

Căn cứ Luật Năng lượng nguyên tử số 18/2008/QH12 ngày 03 tháng 6 năm 2008;

Căn cứ Nghị định số 215/2013/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính;

Căn cứ Nghị định số 20/2013/NĐ-CP ngày 26 tháng 02 năm 2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ;

Căn cứ Nghị định số 07/2010/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật năng lượng nguyên tử;

Căn cứ Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21 tháng 01 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan;

Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn cơ chế phối hợp và xử lý trong kiểm tra, phát hiện chất phóng xạ tại các cửa khẩu.

Thông tư liên tịch này hướng dẫn cơ chế phối hợp và xử lý trong việc kiểm tra, phát hiện chất phóng xạ đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển vận chuyển bằng container; hành lý và hành khách nhập cảnh, quá cảnh tại các cửa khẩu.

Trong Thông tư liên tịch này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

a) Bảo đảm Trạm báo động trung tâm (CAS) hoặc Trạm cảnh báo tại chỗ (LAS) tại cửa khẩu kết nối, thu nhận dữ liệu từ các cổng phát hiện phóng xạ và kết nối, truyền dữ liệu về Trung tâm phân tích dữ liệu quốc gia (NDAC), đảm bảo hoạt động liên tục 24 giờ/7 ngày;

b) Trường hợp hệ thống có sự cố kỹ thuật, hư hỏng xảy ra thì hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển và hành lý, hành khách nhập cảnh, quá cảnh không phải kiểm tra phóng xạ. Đồng thời Chi cục Hải quan cửa khẩu phải kịp thời báo cáo Cục Hải quan tỉnh, thành phố và Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn;

c) Phối hợp với cơ quan kinh doanh cảng để bảo đảm có khu vực kiểm tra thứ cấp và lưu giữ hành khách, hàng hóa khi phát hiện có phóng xạ;

d) Với mỗi ca làm việc, chỉ định ít nhất một công chức hải quan vận hành Trạm báo động trung tâm (CAS) hoặc Trạm cảnh báo tại chỗ (LAS) và khi có kiểm tra thứ cấp thì điều động hai công chức hải quan thực hiện;

đ) Thực hiện việc soi chiếu hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển và hành lý, hành khách nhập cảnh, quá cảnh theo Quy trình nghiệp vụ kiểm tra, phát hiện phóng xạ đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển vận chuyển bằng container; hành lý và hành khách nhập cảnh, quá cảnh tại các cửa khẩu do Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan ban hành;

e) Khi phát hiện hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển; hành lý và hành khách nhập cảnh, quá cảnh chứa chất phóng xạ hoặc nhiễm phóng xạ, cơ quan hải quan:

- Dừng làm thủ tục hải quan hoặc dừng thông quan hàng hóa, hành lý và thông báo cho chủ hàng, người khai hải quan hoặc hành khách;

- Thông báo bằng biện pháp nhanh nhất (qua điện thoại, fax) tới Cục Hải quan tỉnh, thành phố, các đầu mối do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân chỉ định; cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến vụ việc theo yêu cầu của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân theo Phụ lục Cảnh báo phóng xạ ban hành kèm theo Thông tư này để yêu cầu hỗ trợ; tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hỗ trợ của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân;

- Phối hợp với Cục An toàn bức xạ và hạt nhân để xử lý bằng các biện pháp sau đây:

+ Áp dụng ngay các biện pháp bảo đảm an toàn cần thiết theo hướng dẫn của Cục An toàn bức xạ hạt nhân nhằm hạn chế đến mức thấp nhất tác hại đối với con người, môi trường;

+ Áp dụng các biện pháp loại bỏ chất phóng xạ, tẩy xạ hàng hóa chứa chất phóng xạ hoặc nhiễm phóng xạ, trừ trường hợp tái xuất ngay;

- Thông báo và phối hợp với doanh nghiệp kinh doanh cảng và các cơ quan quản lý tại cảng biển, cảng hàng không quốc tế, các khu vực cửa khẩu có trang bị hệ thống kiểm tra phát hiện phóng xạ biết để kiểm soát việc thực hiện các biện pháp quy định trên;

- Cục Hải quan tỉnh, thành phố thông báo và đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ trên địa bàn có cửa khẩu phối hợp xử lý theo quy định.

a) Bảo đảm Trung tâm Phân tích dữ liệu quốc gia (NDAC) được kết nối với Trạm báo động trung tâm (CAS) hoặc Trạm cảnh báo tại chỗ (LAS), Trung tâm hỗ trợ cảnh báo (ASC) và hoạt động liên tục 24 giờ/7 ngày;

b) Chỉ định ít nhất một công chức hải quan chịu trách nhiệm vận hành Trung tâm phân tích dữ liệu quốc gia (NDAC).

a) Trường hợp người khai hải quan khai báo hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển có chứa chất phóng xạ theo Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển hoặc vận chuyển quá cảnh theo quy định tại Thông tư số 08/2010/TT-BKHCN ngày 22/7/2010 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn về việc khai báo, cấp giấy phép tiến hành công việc bức xạ và cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ; hoặc hành khách có khai báo hành lý có chất phóng xạ hoặc điều trị bằng phóng xạ thì cơ quan hải quan thực hiện theo quy định chính sách quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển để thực hiện thông quan hàng hóa, hành lý và cho phép hành khách nhập cảnh, quá cảnh.

b) Trường hợp người khai hải quan không có Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển hoặc vận chuyển quá cảnh hàng hóa chứa chất phóng xạ; hành lý của hành khách hoặc hành khách được điều trị y tế liên quan đến phóng xạ không thực hiện khai báo, trước khi hàng hóa, hành lý được thông quan hoặc được vận chuyển đến địa điểm làm thủ tục khác theo quy định, cơ quan hải quan có nghi vấn hàng hóa hoặc hành lý, hành khách có chứa chất phóng xạ hoặc nhiễm phóng xạ thì thực hiện các nội dung theo quy định tại điểm e, khoản 1 và khoản 2 Điều này.

Chỉ đạo các đầu mối để tiếp nhận thông tin trao đổi, xử lý trong trường hợp Chi cục hải quan cửa khẩu phát hiện hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển; hành lý và hành khách nhập cảnh, quá cảnh chứa chất phóng xạ hoặc nhiễm phóng xạ.

a) Các trường hợp cảnh báo chưa được xử lý và tiếp tục có nghi vấn sau khi kiểm tra bằng thiết bị phát hiện phóng xạ cá nhân có phát hiện tia gamma và/hoặc phóng xạ hỗn hợp tia Neutron-Gamma, phóng xạ tia Neutron;

b) Các hỗ trợ khác theo quy định.

a) Chậm nhất trong vòng 04 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan hải quan theo điểm e khoản 1 Điều 4 khoản 4 Điều 4 Thông tư này, thực hiện đánh giá cảnh báo phát ra từ hệ thống kiểm tra phát hiện phóng xạ; xác định nhận diện hoặc phân loại vật liệu phóng xạ, vật liệu hạt nhân và hướng dẫn công chức hải quan cửa khẩu bằng biện pháp nhanh nhất (qua điện thoại, fax) phương án xử lý như cách ly, niêm phong hoặc biện pháp khác;

b) Trong trường hợp phát hiện phóng xạ vượt mức an toàn và cần hỗ trợ trực tiếp, kịp thời cử đại diện với trang thiết bị cần thiết đến hiện trường xử lý;

c) Khi tới hiện trường, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân thực hiện các hoạt động sau:

- Xác minh các thông tin trên hệ thống phát hiện phóng xạ và so sánh với hồ sơ cảnh báo vụ việc phát hiện phóng xạ thu nhận được;

- Kiểm tra suất liều bức xạ bên ngoài;

- Xác định loại đồng vị phóng xạ, sự có mặt của bức xạ Neutron, tình trạng của nguồn phóng xạ hoặc vật liệu phóng xạ phát hiện được (bao gồm trạng thái vật lý, ước tính hoạt độ phóng xạ);

- Thực hiện cách ly, niêm phong vật liệu phóng xạ nếu thấy cần thiết;

- Phối hợp với cơ quan hải quan, cơ quan công an và các cơ quan liên quan thu giữ nguồn phóng xạ, vật liệu phóng xạ theo đúng quy trình kỹ thuật nếu giá trị suất liều ở mức cao bất thường hoặc phát hiện nguồn phóng xạ phát bức xạ Neutron và các vật liệu hạt nhân đặc biệt, để vận chuyển đến nơi lưu giữ bảo đảm an toàn, an ninh;

- Lập báo cáo về việc thu giữ và kết quả xử lý; thông báo cho các bên liên quan.

d) Kết thúc quá trình xử lý nêu tại khoản này, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân kịp thời thông báo cho cơ quan hải quan về điều kiện hàng hóa được phép xuất khẩu, nhập khẩu hoặc không được phép xuất khẩu, nhập khẩu để cơ quan hải quan thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

a) Sử dụng kinh phí đào tạo của ngành Hải quan để xây dựng và thực hiện chương trình kế hoạch đào tạo hàng năm về phát hiện, ứng phó sự cố phóng xạ và kiểm soát xuất nhập khẩu, buôn bán trái phép vật liệu hạt nhân, vật liệu phóng xạ cho cán bộ hải quan vận hành hệ thống phát hiện phóng xạ, cán bộ sử dụng thiết bị phóng xạ cầm tay, thiết bị nhận diện đồng vị phóng xạ;

b) Lập và thực hiện kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng định kỳ các hệ thống phát hiện phóng xạ và thiết bị phóng xạ cầm tay, thiết bị nhận diện đồng vị phóng xạ;

c) Lập kế hoạch hàng năm diễn tập xử lý các trường hợp phát hiện phóng xạ trình Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt, tổ chức thực hiện kế hoạch theo quy định;

d) Chủ trì, phối hợp với Cục An toàn bức xạ và hạt nhân:

- Tổ chức đào tạo, chia sẻ thông tin về phát hiện, ứng phó sự cố phóng xạ và kiểm soát xuất nhập khẩu, buôn bán trái phép vật liệu hạt nhân, vật liệu phóng xạ;

- Định kỳ hàng năm, tổ chức và tham gia diễn tập xử lý các trường hợp phát hiện phóng xạ.

a) Lập kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng định kỳ các thiết bị phát hiện phóng xạ, nhận diện đồng vị phóng xạ do đơn vị mình quản lý trình Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt kinh phí, nhằm bảo đảm các thiết bị sẵn sàng hoạt động khi có sự cố;

b) Hằng năm, thực hiện việc kiểm định, hiệu chuẩn các thiết bị phát hiện phóng xạ cầm tay cho cơ quan hải quan. Kinh phí cho việc hiệu chuẩn, kiểm định do cơ quan hải quan chi trả;

c) Lập kế hoạch hàng năm diễn tập xử lý các trường hợp phát hiện phóng xạ trình Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt, tổ chức thực hiện kế hoạch theo quy định;

d) Phối hợp với Tổng cục Hải quan tổ chức đào tạo, chia sẻ thông tin khi được yêu cầu.

Phối hợp với cơ quan hải quan tại cửa khẩu, các đầu mối do Cục An toàn bức xạ hạt nhân chỉ định khi có yêu cầu để đảm bảo kịp thời xử lý khi có sự cố phóng xạ xảy ra, thực hiện quy định tại khoản 3 Điều 10 Nghị định số 07/2010/NĐ-CP ngày 25/1/2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử.

a) Bố trí mặt bằng để:

- Lắp đặt trang bị thiết bị kiểm tra phát hiện phóng xạ;

- Kho, bãi lưu giữ hàng hóa, hành lý có chất phóng xạ từ khi phát hiện đến khi có quyết định xử lý của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân và của cơ quan hải quan nơi làm thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa.

b) Phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan và các cơ quan có thẩm quyền liên quan khi có yêu cầu để đảm bảo kịp thời xử lý khi có sự cố phóng xạ xảy ra.

a) Thực hiện các yêu cầu, chỉ dẫn của cơ quan hải quan về việc soi chiếu hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển; hành lý theo quy định tại Thông tư này;

b) Khi phát hiện có phóng xạ cần phải kiểm soát:

- Thực hiện các yêu cầu, chỉ dẫn của cơ quan hải quan và các cơ quan có thẩm quyền liên quan;

- Có trách nhiệm khắc phục mọi hậu quả, chi phí phát sinh do hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, trung chuyển; hành lý chứa chất phóng xạ hoặc nhiễm phóng xạ gây ra tại khu vực cửa khẩu.

a) Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính), Cục An toàn bức xạ hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) là đầu mối cung cấp thông tin, tài liệu nghiệp vụ mỗi khi phát sinh nội dung thông tin cần trao đổi;

b) Việc trao đổi, cung cấp tài liệu nghiệp vụ, hồ sơ phát hiện báo động phóng xạ và các tài liệu mật phải theo đúng quy định của pháp luật, chế độ công tác hồ sơ của mỗi đơn vị và phải được phê duyệt của lãnh đạo có thẩm quyền.

a) Thông tin của các Tổ chức quốc tế liên quan đến an ninh nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, Tổ chức Hải quan thế giới và các tổ chức quốc tế khác có liên quan;

b) Các tài liệu nghiệp vụ, hồ sơ xử lý phát hiện báo động phóng xạ khi có yêu cầu của mỗi bên;

c) Tài liệu, thông tin để phục vụ tuyên truyền về pháp luật, về công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân trong nước và quốc tế.

Thông tư liên tịch này có hiệu lực kể từ ngày 15 tháng 9 năm 2015.