Thông tư 75/2026/TT-BGDĐT Quy định kiến thức chương trình THPT trong giáo dục nghề

Điều 1. Ban hành kèm theo Thông tư này quy định về kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề, bao gồm: Quy định chung, danh mục môn học chung, môn học bắt buộc, môn học định hướng nghề nghiệp theo nhóm ngành, nghề và chương trình của 10 môn học: Ngữ văn, Toán, Tiếng Anh, Lịch sử, Địa lí, Vật lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Công nghệ, Tin học và Giáo dục thể chất. Đối với môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh được thực hiện theo chương trình môn học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Điều 2. Thông tư này áp dụng đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo chương trình giáo dục trung học nghề; người học; các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan. Các môn học chung và các môn học bắt buộc quy định tại Thông tư này được áp dụng đối với tất cả các nhóm ngành, nghề đào tạo chương trình giáo dục trung học nghề. Các môn học định hướng nghề nghiệp quy định tại Thông tư này được áp dụng đối với các chương trình giáo dục trung học nghề thuộc 05 nhóm ngành, nghề, gồm: Máy tính và công nghệ thông tin; Công nghệ kỹ thuật; Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; Kỹ thuật điện, điện tử và tự động hóa; Khách sạn, nhà hàng.

Điều 3. Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề tại Thông tư này được áp dụng đối với người học được tuyển sinh từ năm học 2026-2027.

Điều 4. Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 04 tháng 9 năm 2026.

Điều 5. Chánh Văn phòng, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Thủ trưởng các đơn vị có liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có tổ chức thực hiện chương trình giáo dục trung học nghề và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành Thông tư này.

I. QUAN ĐIỂM

- Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề góp phần hình thành cho người học kiến thức phổ thông để có thể học chuyên môn nghề, tạo nền tảng để hình thành năng lực thực hiện, giải quyết được các công việc trong điều kiện ổn định và môi trường quen thuộc của ngành, nghề; khả năng ứng dụng kĩ thuật, công nghệ hiện đại vào công việc, làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, đồng thời tạo điều kiện để người học có thể học tập suốt đời, có thể tiếp tục học tập ở các trình độ cao hơn của giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của pháp luật.

- Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề bảo đảm tính linh hoạt, liên thông, được thiết kế theo hướng ứng dụng nghề nghiệp phù hợp với đặc điểm của nhóm ngành, nghề và ngành, nghề đào tạo của chương trình giáo dục trung học nghề, bao gồm: các môn học chung, các môn học bắt buộc và môn học định hướng nghề. Các môn học chung, môn học bắt buộc và môn học định hướng nghề là các môn học của Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành được thiết kế theo hướng lấy kiến thức cốt lõi của chương trình giáo dục phổ thông làm nền tảng, bổ sung các kiến thức khoa học phù hợp với nhóm ngành nghề, ngành nghề, bổ sung kiến thức khoa học phù hợp và các chuyên đề, hoạt động trải nghiệm để vận dụng kiến thức môn học vào thực tế nghề nghiệp phù hợp với lĩnh vực hoặc nhóm ngành, nghề hoặc ngành, nghề đào tạo cụ thể.

- Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề bảo đảm sự cân đối giữa khối lượng học tập đối với văn hoá và đào tạo nghề; chú trọng thực hành, vận dụng vào thực tiễn nghề nghiệp, tăng cường năng lực số, năng lực ngoại ngữ và khả năng thích ứng với sự thay đổi của khoa học, công nghệ và thị trường lao động.

II. MỤC TIÊU

Mục tiêu chung: Hoàn thiện cho học sinh nền tảng kiến thức trung học phổ thông cơ bản, có một số kiến thức khoa học phù hợp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển năng lực học tập suốt đời, trong đó giúp học sinh tiếp tục củng cố kiến thức đã học của môn học tương ứng ở trung học cơ sở và có cơ hội phát triển hiểu biết về môn học khi cần thiết, đồng thời ứng dụng được kiến thức đó vào nhóm ngành, nghề, ngành, nghề đào tạo.

Mục tiêu cụ thể: Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề nhằm hoàn thiện học vấn phổ thông cho người học theo định hướng nghề nghiệp, tạo nền tảng để học nghề, tham gia thị trường lao động và tiếp tục học tập ở các trình độ cao hơn, cụ thể:

- Góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và ý thức công dân theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; góp phần phát triển toàn diện người học về đức, trí, thể, mĩ.

- Hoàn thiện cho học sinh kiến thức, kĩ năng nền tảng của giáo dục phổ thông về ngôn ngữ, toán học, ngoại ngữ, lịch sử, tin học, kinh tế, pháp luật và các kiến thức khoa học phù hợp với lĩnh vực, nhóm ngành, nghề đào tạo; phát triển năng lực tự học, giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

- Phát triển năng lực số, năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo, năng lực ngoại ngữ, kĩ năng mềm, tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỉ luật và an toàn lao động; nâng cao khả năng thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

- Tạo nền tảng trực tiếp cho việc tiếp thu kiến thức, kĩ năng chuyên môn nghề; bảo đảm quyền học liên thông của người học theo quy định của pháp luật.

III. YÊU CẦU CẦN ĐẠT VỀ PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC

1. Yêu cầu về phẩm chất

Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất về yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.

2. Yêu cầu về năng lực

Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề hình thành và phát triển cho học sinh các năng lực cốt lõi, tạo nền tảng để tiếp tục học tập, học nghề, khởi nghiệp, học tập suốt đời và thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và thị trường lao động.

a) Những năng lực chung được hình thành, phát triển thông qua tất cả các môn học và hoạt động giáo dục gồm: Năng lực tự chủ và tự học; năng lực giao tiếp và hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.

b) Những năng lực đặc thù được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục gồm: Năng lực ngôn ngữ; năng lực tính toán; năng lực khoa học; năng lực công nghệ; năng lực tin học; năng lực thẩm mĩ.

3. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

a) Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu

b) Yêu cầu cần đạt về năng lực chung

4. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù môn học: Chi tiết tại Phần thứ hai kèm theo Thông tư

IV. KẾ HOẠCH GIÁO DỤC

Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề được thực hiện trong 3 năm học, bắt đầu từ năm học thứ nhất (lớp 10), năm học thứ hai (lớp 11) và năm học thứ ba (lớp 12). Học sinh vào học năm học thứ nhất (lớp 10) phải hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) hoặc tương đương trở lên.

1. Nội dung giáo dục

Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề bao gồm: Các môn học chung được quy định tại Phụ lục I, các môn học bắt buộc được quy định tại Phụ lục II và các môn học theo định hướng nghề nghiệp được quy định tại Phụ lục III của Phần này.

2. Thời lượng giáo dục

Thời gian học của mỗi năm học là 35 tuần/lớp. Mỗi ngày học 01 buổi, mỗi buổi không bố trí quá 5 giờ học; mỗi giờ học 45 phút.

Thời lượng và số giờ của các môn học thực hiện theo quy định kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề được quy định tại Phụ lục IV của Phần này.

V. ĐỊNH HƯỚNG VỀ NỘI DUNG GIÁO DỤC

Nội dung của từng môn học được thiết kế theo định hướng nghề nghiệp, tăng cường tính ứng dụng và khả năng vận dụng kiến thức vào học tập, thực hành nghề nghiệp và cuộc sống; đồng thời tạo nền tảng để học sinh tiếp tục học tập, nâng cao trình độ, học tập suốt đời và thích ứng với yêu cầu phát triển của khoa học, công nghệ và thị trường lao động.

VI. ĐỊNH HƯỚNG VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC, HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC

1. Định hướng về phương pháp giáo dục

Phương pháp giáo dục được tổ chức theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; lấy học sinh làm trung tâm, phù hợp với mục tiêu, nội dung của từng môn học và đặc điểm của chương trình giáo dục trung học nghề.

Quá trình dạy học bảo đảm gắn lí thuyết với thực tiễn, tăng cường vận dụng kiến thức vào học tập, thực hành nghề nghiệp và cuộc sống; khuyến khích học sinh tự học, hợp tác, nghiên cứu, giải quyết vấn đề và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong học tập.

Nhà giáo chủ động lựa chọn, kết hợp các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu, nội dung, đối tượng học sinh và điều kiện thực hiện của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bảo đảm tạo cơ hội để mỗi học sinh được tham gia, trải nghiệm và phát triển phẩm chất, năng lực theo yêu cầu của chương trình.

2. Hình thức tổ chức dạy học

Việc tổ chức dạy học kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề được thực hiện linh hoạt, phù hợp với mục tiêu, nội dung của từng môn học, điều kiện của cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đặc điểm của người học.

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động lựa chọn hình thức tổ chức dạy học phù hợp, kết hợp giữa dạy học trực tiếp và dạy học trực tuyến theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; tăng cường tổ chức các hoạt động học tập gắn với thực hành, trải nghiệm và định hướng nghề nghiệp, bảo đảm thực hiện đầy đủ mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chương trình. Trường hợp tổ chức dạy học trực tuyến hoặc kết hợp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải bảo đảm tối thiểu hệ thống quản lí học tập, học liệu số, cơ chế xác thực người học, lưu vết quá trình học tập, kiểm tra - đánh giá và khả năng tiếp cận của người học; nội dung thực hành, thí nghiệm, vận động hoặc trải nghiệm nghề nghiệp không được thay thế hoàn toàn bằng dạy học trực tuyến.

3. Định hướng về đánh giá kết quả giáo dục

Việc đánh giá kết quả giáo dục được thực hiện nhằm xác định mức độ đạt được các yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực của học sinh theo mục tiêu của chương trình; cung cấp thông tin để điều chỉnh hoạt động dạy học, hỗ trợ sự tiến bộ của học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.

Đánh giá được thực hiện bằng các hình thức phù hợp, kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì; kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh; chú trọng đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào học tập, thực hành nghề nghiệp và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.

Việc đánh giá bảo đảm khách quan, công bằng, chính xác, toàn diện và vì sự tiến bộ của học sinh; căn cứ vào yêu cầu cần đạt của chương trình. Thông tư này chỉ quy định nguyên tắc đánh giá mức độ đạt yêu cầu cần đạt của môn học; số lần kiểm tra, cách tính kết quả, việc học lại, bảo lưu, chuyển đổi kết quả học tập, kiểm tra, thi và xét công nhận tốt nghiệp được thực hiện thống nhất theo quy chế tuyển sinh, đào tạo do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

4. Ghi nhận, bảo lưu và chuyển đổi kết quả học tập

Kết quả học tập của từng môn học, phần kiến thức trung học phổ thông được ghi nhận làm cơ sở để bảo lưu, công nhận và chuyển đổi kết quả học tập khi người học chuyển trường, chuyển hình thức đào tạo hoặc thực hiện liên thông theo quy định của pháp luật.

VII. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN

Việc tổ chức thực hiện kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề phải bảo đảm tối thiểu các điều kiện sau: đủ nhà giáo giảng dạy chương trình trung học nghề đáp ứng chuẩn đào tạo và năng lực sư phạm theo quy định; cơ sở vật chất, phòng học, phòng máy, phòng thí nghiệm, sân bãi và thiết bị dạy học phù hợp; hạ tầng công nghệ thông tin, học liệu và tài nguyên số; điều kiện an toàn, vệ sinh lao động khi tổ chức nội dung gắn với thực hành nghề.

Cơ sở giáo dục nghề nghiệp được sử dụng chung cơ sở vật chất, xưởng, phòng thí nghiệm và thiết bị với phần chuyên môn nghề khi đáp ứng yêu cầu của môn học và bảo đảm an toàn.

Cơ sở giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm xây dựng kế hoạch giáo dục; bố trí đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và học liệu phù hợp; tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện chương trình đạt mục tiêu, yêu cầu cần đạt.

Khuyến khích cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong tổ chức dạy học; huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các tổ chức, cá nhân có liên quan nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện chương trình.

VIII. TỰ CHỦ TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC

1. Chương trình môn học là căn cứ để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và bảo đảm chất lượng thực hiện kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề.

2. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp cụ thể hoá kế hoạch giáo dục môn học, hướng dẫn tự học và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn, đặc điểm của người học, ngành, nghề đào tạo và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, bảo đảm chuẩn chương trình đào tạo, bảo đảm thực hiện đầy đủ mục tiêu, yêu cầu cần đạt và nội dung cốt lõi của chương trình.

3. Việc phát triển chương trình môn học được thực hiện trên cơ sở kế thừa, cập nhật những thành tựu của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, yêu cầu của thị trường lao động và thực tiễn giáo dục nghề nghiệp; tăng cường gắn kết giữa kiến thức chương trình trung học phổ thông với nội dung đào tạo nghề và định hướng nghề nghiệp của học sinh.

IX. GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ

Trong phần kiến thức chương trình giáo dục phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề, các thuật ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề là cấu phần kiến thức trung học phổ thông có định hướng nghề nghiệp, được xây dựng trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, lựa chọn các kiến thức cốt lõi, thiết thực, được lựa chọn và tổ chức phù hợp với mục tiêu của chương trình giáo dục trung học nghề nhằm hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh; đây không phải là toàn bộ Chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học phổ thông.

2. Định hướng nghề nghiệp là việc tổ chức nội dung và hoạt động dạy học theo hướng tăng cường tính ứng dụng của kiến thức vào học tập, thực hành nghề nghiệp và cuộc sống, góp phần hình thành năng lực học nghề, lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời.

3. Nội dung cốt lõi là hệ thống kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết yếu của từng môn học mà mọi học sinh phải học và đạt được để đáp ứng mục tiêu của chương trình.

4. Hoàn thành môn học/phần kiến thức trung học phổ thông là việc học sinh đạt yêu cầu cần đạt của môn học hoặc phần kiến thức trung học phổ thông theo quy định của chương trình.

5. Hoàn thành Chương trình giáo dục trung học nghề là việc học sinh đạt yêu cầu cần đạt của tất cả các môn học thuộc kiến thức chương trình trung học phổ thông quy định tại Thông tư này và các nội dung chuyên môn nghề theo quy định của chương trình đào tạo trung học nghề.

6. Các thuật ngữ khác không quy định trong Chương trình này được thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC

Giáo dục thể chất là môn học bắt buộc trong Chương trình trung học nghề.

Môn Giáo dục thể chất góp phần giáo dục phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực cho học sinh. Trang bị cho học sinh kiến thức và kĩ năng chăm sóc sức khoẻ; hình thành thói quen tập luyện và lựa chọn môn thể thao phù hợp để tập luyện phát triển thể lực và tố chất vận động; trên cơ sở đó giúp học sinh có ý thức, trách nhiệm đối với sức khoẻ của bản thân, gia đình và cộng đồng, thích ứng với các điều kiện sống, sống vui vẻ, hoà đồng với mọi người.

Môn Giáo dục thể chất được thực hiện thông qua mô hình câu lạc bộ thể dục thể thao. Học sinh được chọn nội dung thể thao phù hợp với nguyện vọng của mình và khả năng đáp ứng của nhà trường để tiếp tục phát triển kĩ năng, năng lực thể chất và năng khiếu thể thao.

Môn học Giáo dục thể chất có mối quan hệ hỗ trợ với các môn học khác trong Chương trình đào tạo trung học nghề thông qua việc trang bị tư thế vận động đúng, các bài tập phù hợp với đặc thù ngành nghề nhằm nâng cao thể lực hình thành lối sống lành mạnh và tác phong nhanh nhẹn linh hoạt, góp phần nâng cao năng lực thích ứng với môi trường học tập, lao động nghề nghiệp và học tập suốt đời.

II. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH

Chương trình môn học Giáo dục thể chất được xây dựng trên cơ sở các quan điểm sau:

1. Kế thừa Chương trình môn Giáo dục thể chất trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình kế thừa nền tảng lí luận, cấu trúc của Chương trình môn Giáo dục thể chất trong Chương trình GDPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Thời gian thực hiện nội dung chương trình giảm 50%/năm học nhưng đảm bảo các yêu cầu cần đạt thiết yếu nhất của Chương trình GDPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đồng thời thể hiện tính thống nhất, khoa học và đáp ứng chuẩn đầu ra của Chương trình trung học nghề.

2. Lấy người học làm trung tâm, phát triển phẩm chất và năng lực

Chương trình được thiết kế theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học; người học là chủ thể của quá trình học tập và rèn luyện. Nội dung môn học chú trọng phát triển năng lực thể chất, nâng cao thể lực, khả năng phối hợp vận động trong chơi các môn thể thao, ý thức tự rèn luyện sức khoẻ, tinh thần kỉ luật, tinh thần tập thể và tác phong công nghiệp, tạo nền tảng thể chất tốt để học tập, thực hành nghề và làm việc sau khi tốt nghiệp.

3. Gắn với đặc thù đào tạo nghề và yêu cầu của thị trường lao động

Chương trình bảo đảm sự gắn kết giữa giáo dục thể chất với đào tạo nghề, góp phần nâng cao sức khoẻ, khả năng thích nghi với cường độ lao động, phòng chống bệnh nghề nghiệp và bảo đảm an toàn trong học tập, thực hành, lao động sản xuất. Nội dung chương trình hướng tới việc hình thành thể lực đáp ứng yêu cầu của nhiều nhóm nghề khác nhau.

4. Bảo đảm tính mở, linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tiễn

Chương trình được xây dựng theo hướng mở, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chủ động lựa chọn nội dung, môn thể thao, phương pháp tổ chức dạy học và hình thức đánh giá phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, đặc điểm vùng miền và ngành, nghề đào tạo. Việc tổ chức thực hiện bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và an toàn.

5. Tăng cường thực hành, trải nghiệm, hướng nghiệp và hình thành thói quen rèn luyện suốt đời

Nội dung chương trình ưu tiên các hoạt động thực hành, luyện tập, trải nghiệm và hướng nghiệp, giúp người học hình thành kĩ năng vận động cơ bản, biết lựa chọn phương pháp tập luyện phù hợp với bản thân, duy trì thói quen rèn luyện thân thể thường xuyên, nâng cao sức khoẻ và chất lượng cuộc sống. Chương trình khuyến khích người học tự học, tự luyện tập và tham gia các hoạt động thể dục thể thao trong và ngoài nhà trường.

6. Bảo đảm tính an toàn, bình đẳng và hoà nhập

Việc xây dựng và triển khai chương trình bảo đảm nguyên tắc an toàn trong giảng dạy và luyện tập; phù hợp với đặc điểm về lứa tuổi, giới tính, tình trạng sức khoẻ và khả năng vận động của người học. Mọi học sinh đều có cơ hội tham gia các hoạt động giáo dục thể chất, được tạo điều kiện phát triển năng lực cá nhân và hình thành lối sống lành mạnh.

III. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH

1. Mục tiêu chung

Môn Giáo dục thể chất giúp học sinh hình thành, phát triển kĩ năng chăm sóc sức khoẻ, kĩ năng vận động, thói quen tập luyện thể dục thể thao và rèn luyện những phẩm chất, năng lực để trở thành người công dân phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế, góp phần phát triển tầm vóc, thể lực người Việt Nam; đồng thời phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao.

2. Mục tiêu cụ thể

Môn học Giáo dục thể chất nhằm hình thành và phát triển cho người học năng lực chăm sóc, rèn luyện sức khoẻ, năng lực vận động và tham gia các hoạt động thể dục thể thao; đồng thời hình thành thói quen tự học, tự rèn luyện thể chất phù hợp với bản thân. Thông qua trang bị kiến thức và thực hành, môn học giúp nâng cao thể lực, tăng khả năng thích nghi với học tập và lao động, góp phần hình thành ý thức kỉ luật, tinh thần hợp tác, trách nhiệm, bảo đảm an toàn và phòng chống bệnh nghề nghiệp. Đây là nền tảng để người học học tập hiệu quả, đáp ứng yêu cầu công việc sau tốt nghiệp và duy trì lối sống lành mạnh, học tập suốt đời.

IV. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

Môn Giáo dục thể chất góp phần hình thành và phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã được quy định tại Chương trình GDPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

2. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù

Chương trình môn Giáo dục thể chất giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực thể chất với các thành phần sau: năng lực chăm sóc sức khoẻ, năng lực vận động cơ bản, năng lực hoạt động thể dục thể thao. Yêu cầu cần đạt về năng lực thể chất được thể hiện trong bảng sau:

V. NỘI DUNG GIÁO DỤC

1. Nội dung khái quát

2. Yêu cầu cần đạt và nội dung ở các lớp

LỚP 10

LỚP 11

LỚP 12

VI. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC

1. Định hướng chung

Chương trình Giáo dục thể chất được tổ chức theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học phù hợp với mục tiêu đào tạo của Chương trình đào tạo trung học nghề. Vận dụng phương pháp giáo dục tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, thực hiện chuyển quá trình giáo dục thành tự giáo dục; giáo viên là người thiết kế, tổ chức, cố vấn, trọng tài, hướng dẫn hoạt động tập luyện cho học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện để khuyến khích học sinh tích cực tham gia các hoạt động tập luyện, tự mình trải nghiệm, tự phát hiện bản thân và phát triển thể chất.

Giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học đặc trưng như: trực quan, sử dụng lời nói, tập luyện, sửa sai, trò chơi, thi đấu, trình diễn,...; áp dụng nguyên tắc đối xử cá biệt, phù hợp với sức khoẻ học sinh; kết hợp dụng cụ, thiết bị phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo hứng thú học tập, nâng cao chất lượng và hiệu quả của giờ học.

Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học, cân đối giữa hoạt động tập thể lớp, hoạt động nhóm nhỏ và cá nhân, giữa dạy học bắt buộc và dạy học tự chọn, để đảm bảo vừa phát triển năng lực thể chất, vừa phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung. Tích hợp với kiến thức một số môn học khác, âm nhạc,... để tạo không khí vui tươi, hưng phấn trong tập luyện, làm cho học sinh yêu thích và đam mê tập luyện thể thao.

2. Định hướng phương pháp hình thành, phát triển phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

a) Phương pháp hình thành, phát triển phẩm chất chủ yếu

Thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, giáo viên giúp học sinh rèn luyện tính trung thực, tình cảm bạn bè, đồng đội, tinh thần trách nhiệm và ý thức tự giác, chăm chỉ tập luyện để phát triển hài hoà về thể chất, tinh thần có những phẩm chất và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, có sức khoẻ, có văn hoá, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

b) Phương pháp hình thành, phát triển năng lực chung

- Đối với năng lực tự chủ và tự học: Trong dạy học môn Giáo dục thể chất, giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động tìm tòi, khám phá, tra cứu thông tin, lập kế hoạch và thực hiện các bài tập thực hành, từ đó hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học cho học sinh.

- Đối với năng lực giao tiếp và hợp tác: Môn Giáo dục thể chất tạo cơ hội cho học sinh thường xuyên được trao đổi, trình bày, chia sẻ và phối hợp thực hiện ý tưởng trong các bài thực hành, các trò chơi, các hoạt động thi đấu có tính đồng đội. Từ đó, học sinh được hình thành và phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác.

- Đối với năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thông qua các hoạt động luyện tập, trò chơi, thi đấu và vận dụng linh hoạt các phương pháp tập luyện, giáo viên tạo cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức để phát hiện vấn đề và đề xuất cách giải quyết, biết cách lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch để giải quyết vấn đề một cách khách quan, trung thực và sáng tạo.

3. Định hướng phương pháp hình thành, phát triển năng lực thể chất

a) Phát triển năng lực chăm sóc sức khoẻ: Giáo viên tạo cơ hội cho học sinh huy động những hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có để hình thành ý thức và kiến thức về chăm sóc sức khoẻ.

b) Phát triển năng lực vận động cơ bản: Giáo viên khai thác ưu thế dạy học vận động (động tác) để hình thành kĩ năng và khả năng ứng dụng thực tiễn cho học sinh. Thông qua bài tập và trò chơi vận động, người học được phát triển các tố chất thể lực cơ bản như nhanh, mạnh, bền, khéo léo, mềm dẻo. Qua đó, môn học tăng cường khả năng thích ứng của cơ thể và nâng cao trí nhớ vận động cho người học. Phát triển năng lực hoạt động thể dục thể thao: Giáo viên vận dụng nguyên tắc giáo dục cá biệt, quan tâm phát hiện và hướng dẫn học sinh tập luyện các môn thể thao phù hợp. Thông qua quan sát, thi đấu và cổ vũ học sinh được khơi dậy niềm đam mê tập luyện, phát triển khả năng trình diễn và thi đấu thể thao.

VII. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC

1. Mục tiêu đánh giá

Đánh giá kết quả giáo dục thể chất là hoạt động thu thập thông tin và so sánh mức độ đạt được của học sinh so với yêu cầu cần đạt của môn học nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về sự tiến bộ của học sinh, mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình để trên cơ sở đó điều chỉnh hoạt động dạy học và cách tổ chức quản lí nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục.

2. Nguyên tắc đánh giá

a) Đánh giá kết quả giáo dục phải căn cứ vào mục tiêu và các yêu cầu cần đạt đối với từng lớp học trong chương trình môn Giáo dục thể chất, chú trọng kĩ năng vận động và hoạt động thể dục thể thao của học sinh.

b) Đánh giá phải bảo đảm toàn diện, khách quan, có phân hoá; kết hợp giữa đánh giá thường xuyên và định kì; kết hợp giữa đánh giá của giáo viên, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh, đánh giá của cha mẹ học sinh. Học sinh được biết thông tin về hình thức, thời điểm, cách đánh giá và chủ động tham gia quá trình đánh giá.

c) Đánh giá phải coi trọng sự tiến bộ của học sinh về năng lực, thể lực và ý thức học tập; có tác dụng thúc đẩy và hỗ trợ học sinh phát triển các phẩm chất và năng lực; tạo được hứng thú và khích lệ tinh thần tập luyện của học sinh, qua đó khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động thể dục thể thao ở trong và ngoài nhà trường.

3. Hình thức đánh giá

d) Đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì

- Đánh giá thường xuyên: Bao gồm đánh giá chính thức (thông qua các hoạt động thực hành, tập luyện, trình diễn,...) và đánh giá không chính thức (bao gồm quan sát trên lớp, đối thoại, học sinh tự đánh giá,...) nhằm thu thập những thông tin về quá trình hình thành, phát triển năng lực của từng học sinh.

- Đánh giá định kì: Nội dung đánh giá chú trọng đến kĩ năng thực hành, thể lực của học sinh; phối hợp với đánh giá thường xuyên cung cấp thông tin để phân loại học sinh và điều chỉnh nội dung, phương pháp giáo dục.

e) Đánh giá định tính và đánh giá định lượng

- Đánh giá định tính: Kết quả học tập được mô tả bằng lời nhận xét hoặc biểu thị bằng các mức xếp loại. Học sinh có thể sử dụng hình thức này để tự đánh giá sau khi kết thúc mỗi nội dung, mỗi chủ đề, hoặc giáo viên sử dụng để đánh giá thường xuyên (không chính thức).

- Đánh giá định lượng: Kết quả học tập được biểu thị bằng điểm số theo thang điểm 10. Giáo viên sử dụng hình thức đánh giá này đối với đánh giá thường xuyên chính thức và đánh giá định kì.

VIII. GIẢI THÍCH VÀ HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

1. Giải thích thuật ngữ

a) Một số thuật ngữ chuyên môn

- Cảm giác dùng sức: là khả năng dùng lực và phân phối lực một cách chính xác khi thực hiện động tác hoặc liên kết động tác.

- Định hướng không gian: là xác định và nhận biết sự thay đổi vị trí và động tác của cơ thể trong không gian, có liên quan đến môi trường hoạt động nhất định.

- Liên kết vận động: là sự phối hợp các bộ phận của từng động tác, các hoạt động của từng bộ phận cơ thể trong mối quan hệ với hoạt động chung của cơ thể.

- Năng lực thể chất: là năng lực đặc thù được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện của học sinh, bao gồm khả năng chăm sóc sức khoẻ, khả năng vận động cơ bản và khả năng hoạt động thể dục thể thao.

- Nhịp điệu: là sự luân chuyển của các chuyển động trong mỗi động tác, quyết định chất lượng thực hiện cũng như tính nghệ thuật của các động tác kĩ thuật, nhất là các động tác có độ khó cao.

- Phản ứng của cơ thể: là khả năng dẫn truyền và đáp ứng một cách hợp lí, nhanh chóng của cơ thể đối với một tín hiệu đơn giản hoặc phức tạp.

- Thể chất: là toàn bộ hình thái và chức năng cơ thể được hình thành và phát triển do bẩm sinh di truyền điều kiện sống và sự rèn luyện.

- Tố chất thể lực: là yếu tố của năng lực thể chất, được xác định bằng sức mạnh, sức nhanh, sức bền, sự khéo léo, mềm dẻo.

- Thích ứng của cơ thể: là sự điều chỉnh các hệ thống chức năng tâm - sinh lí của cơ thể để phù hợp với điều kiện sống dưới ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài cơ thể.

- Trí nhớ vận động: là khả năng lưu giữ những thông tin về hoạt động vận động được cung cấp trở lại và vận dụng một cách hợp lí trong trường hợp cần thiết.

b) Từ ngữ thể hiện mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt

Chương trình môn Giáo dục thể chất sử dụng một số động từ để thể hiện mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt về năng lực của người học. Một số động từ được sử dụng ở các mức độ khác nhau nhưng trong mỗi trường hợp thể hiện một hành động có đối tượng và yêu cầu cụ thể. Trong bảng tổng hợp dưới đây, đối tượng, yêu cầu cụ thể của mỗi hành động được chỉ dẫn bằng các từ ngữ khác nhau đặt trong ngoặc đơn.

Trong quá trình dạy học, đặc biệt là khi đặt câu hỏi thảo luận, ra đề kiểm tra đánh giá, giáo viên có thể dùng những động từ nêu trong bảng tổng hợp dưới đây hoặc thay thế bằng các động từ có nghĩa tương đương cho phù hợp với tình huống sư phạm và nhiệm vụ cụ thể giao cho học sinh.

2. Thời lượng thực hiện chương trình

Thời lượng dành cho môn Giáo dục thể chất ở mỗi lớp là 35 giờ dạy thực hành trong năm học, được phân bổ cho các nội dung giáo dục với tỉ lệ (%) như sau:

3. Thiết bị dạy học

a) Thiết bị để minh hoạ, trình diễn: Dụng cụ mẫu, công nghệ để hướng dẫn học tập các môn thể thao (tranh ảnh, video kĩ thuật, loa, ampli, máy chiếu,...)

b) Thiết bị để thực hành: Dụng cụ tập luyện vận động cơ bản và các môn thể thao; dụng cụ, phương tiện tổ chức chơi các trò chơi vận động; đồng hồ bấm giây thể thao, còi, cờ, thước dây,...

c) Khu vực tập luyện: Sân tập, đường chạy, nhà tập đa năng,...

d) Học liệu: Sách giáo khoa, tài liệu hướng dẫn dạy học,...

4. Thực hiện chương trình phù hợp với điều kiện thực tế và đối tượng học sinh

Chương trình môn Giáo dục thể chất có nhiều lựa chọn dành cho nhà trường và học sinh. Đầu năm học, giáo viên và nhà trường căn cứ kết quả kiểm tra sức khoẻ tại trường hoặc giấy chứng nhận sức khoẻ của cơ sở y tế có thẩm quyền cấp cho học sinh, tổ chức cho học sinh học môn Giáo dục thể chất bảo đảm tất cả học sinh đều được học tập, rèn luyện với nội dung phù hợp, đáp ứng các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực quy định trong chương trình.

Các môn thể thao tự chọn trong chương trình môn Giáo dục thể chất là hệ thống các môn thể thao được tổ chức trong hệ thống giải thi đấu quốc gia, quốc tế và các môn thể thao truyền thống của địa phương.

Ở cấp trung học nghề, nội dung thể thao tự chọn gồm 03 cấp độ: cấp độ a (lớp 10); cấp độ b (lớp 11); cấp độ c (lớp 12). Tuỳ theo khả năng tổ chức của nhà trường, học sinh có thể lựa chọn một môn thể thao cho cả ba năm học hoặc mỗi năm học lựa chọn một môn thể thao.

Những học sinh học một môn thể thao trong cả ba năm học thì được học đầy đủ 03 cấp độ (a), (b) và (c). Những học sinh chọn học hai môn thể thao thì được học các cấp độ (a) và (b) ở một môn thể thao, môn thể thao còn lại chỉ học cấp độ (a). Những học sinh chọn học ba môn thể thao thì chỉ học cấp độ (a).

Giáo viên được quyền tham gia xây dựng và chủ động thực hiện kế hoạch giáo dục của môn học phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường và lớp học mà mình phụ trách trên cơ sở bảo đảm mục tiêu giáo dục và yêu cầu cần đạt của chương trình đối với lớp học.

I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC

Giáo dục kinh tế và pháp luật là môn học bắt buộc thuộc phần kiến thức chung trong chương trình giáo dục trung học nghề. Môn học được tổ chức giảng dạy trong ba năm với thời lượng 35 giờ/ năm học, bảo đảm tính liên thông và phát triển từ những kiến thức nền tảng đến khả năng vận dụng trong học tập, lao động, nghề nghiệp và cuộc sống. Nội dung môn học được xây dựng trên cơ sở kế thừa Chương trình giáo dục trung học cơ sở, đồng thời được lựa chọn, tích hợp và phát triển phù hợp với mục tiêu giáo dục trung học nghề, gắn với thực tiễn lao động, sản xuất, kinh doanh và yêu cầu của thị trường lao động. Môn học cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về kinh tế và pháp luật; góp phần giáo dục đạo đức, lối sống, kĩ năng sống, hình thành ý thức tôn trọng pháp luật, trách nhiệm công dân và đạo đức nghề nghiệp.

Môn học góp phần hình thành và phát triển ở người học các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù, đặc biệt là năng lực điều chỉnh hành vi, phát triển bản thân, tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội. Thông qua đó, người học có khả năng vận dụng kiến thức kinh tế và pháp luật để giải quyết các vấn đề trong học tập, lao động và đời sống; thích ứng với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và yêu cầu học tập suốt đời.

Môn học Giáo dục kinh tế và pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với các môn học và mô đun đào tạo nghề, tạo nền tảng để người học vận dụng kiến thức vào thực hành nghề nghiệp, khởi nghiệp và tham gia thị trường lao động. Đồng thời, môn học góp phần hình thành tác phong công nghiệp, ý thức tuân thủ pháp luật, văn hoá nghề nghiệp, năng lực quản lí tài chính cá nhân, kĩ năng giao tiếp và hợp tác trong môi trường làm việc, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

II. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH

Chương trình môn Giáo dục kinh tế và pháp luật trong Chương trình giáo dục trung học nghề được xây dựng trên cơ sở kế thừa Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đồng thời bảo đảm phù hợp với mục tiêu của giáo dục trung học nghề, góp phần hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của người học; đáp ứng yêu cầu học văn hoá gắn với đào tạo nghề, chuẩn bị cho người học tham gia thị trường lao động, học tập suốt đời và thích ứng với sự phát triển của kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới. Chương trình được xây dựng trên cơ sở đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kế thừa các thành tựu của khoa học giáo dục, kinh tế học, luật học và các ngành khoa học liên quan; bảo đảm tính khoa học, tính thực tiễn, tính hệ thống và tính khả thi.

Chương trình bảo đảm tính hệ thống, tính kế thừa và tính phát triển giữa giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp. Nội dung chương trình được lựa chọn, tích hợp và tinh giản theo hướng tập trung vào những kiến thức, kĩ năng cốt lõi về kinh tế và pháp luật; tăng cường khả năng vận dụng trong học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và đời sống; phù hợp với thời lượng, đặc điểm của người học và điều kiện tổ chức dạy học trong các cơ sở giáo dục trung học nghề.

Chương trình được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học tăng cường tính tích hợp giữa giáo dục kinh tế, giáo dục pháp luật với giáo dục đạo đức, kĩ năng sống và định hướng nghề nghiệp; gắn nội dung môn học với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Chương trình chú trọng giáo dục tài chính, khởi nghiệp, lập kế hoạch kinh doanh nhỏ, quản lí tài chính cá nhân, lao động, việc làm, văn hoá kinh doanh, đạo đức nghề nghiệp; ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm công dân, góp phần hình thành năng lực thích ứng với môi trường số, thương mại điện tử, chuyển đổi số trong lao động và cuộc sống.

Chương trình được xây dựng theo hướng mở, quy định những yêu cầu cần đạt, nội dung giáo dục cốt lõi, định hướng về phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục, bảo đảm thống nhất trong phạm vi cả nước. Trên cơ sở đó, cơ sở giáo dục và giáo viên chủ động lựa chọn ngữ liệu, tình huống, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc điểm ngành, nghề đào tạo, điều kiện của cơ sở giáo dục và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đồng thời bảo đảm thực hiện thống nhất mục tiêu và yêu cầu cần đạt của chương trình.

III. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH

Chương trình môn Giáo dục kinh tế và pháp luật trang bị cho người học những kiến thức cơ bản, cốt lõi về kinh tế và pháp luật; giúp người học hiểu được các quy luật cơ bản của nền kinh tế thị trường, vai trò của Nhà nước trong phát triển kinh tế - xã hội, hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng, quyền và nghĩa vụ của công dân; đồng thời có khả năng vận dụng kiến thức vào học tập, lao động, nghề nghiệp và cuộc sống.

Chương trình môn học góp phần hình thành, phát triển ở người học năng lực và phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông. Thông qua môn học, người học được hình thành và phát triển năng lực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân, năng lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội; đồng thời bồi dưỡng ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật, trách nhiệm công dân, đạo đức và văn hoá nghề nghiệp, năng lực quản lí tài chính cá nhân, tư duy khởi nghiệp, khả năng thích ứng với chuyển đổi số và yêu cầu của thị trường lao động. Qua đó, góp phần hình thành tác phong công nghiệp, tinh thần đổi mới sáng tạo, trách nhiệm trong lao động và năng lực học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

IV. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Yêu cầu cần đạt Môn Giáo dục kinh tế và pháp luật góp phần hình thành và phát triển ở người học các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông. Việc hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực này được thực hiện chủ yếu thông qua việc hình thành và phát triển các năng lực đặc thù của môn học. Cụ thể:

V. NỘI DUNG GIÁO DỤC

1. Nội dung khái quát

2. Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở các lớp

Lớp 10

Lớp 11

Lớp 12

VI. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC

Phương pháp giáo dục môn Giáo dục kinh tế và pháp luật được tổ chức theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; lấy người học làm trung tâm, phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc tổ chức dạy học cần bảo đảm các yêu cầu sau:

- Tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, tạo điều kiện để người học khám phá, phân tích, xử lí thông tin, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn trong học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và đời sống; chú trọng hoạt động trải nghiệm, thực hành nhằm hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của người học.

- Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực ưu tiên các phương pháp đặc thù của môn học như nghiên cứu tình huống, giải quyết vấn đề, thảo luận, tranh biện, đóng vai, dạy học theo dự án.

- Tăng cường tổ chức dạy học theo định hướng STEAM, gắn kiến thức kinh tế, pháp luật với khoa học, công nghệ, kĩ thuật, nghệ thuật và toán học thông qua các dự án học tập, hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp; khuyến khích người học thiết kế sản phẩm, đề xuất giải pháp, đổi mới sáng tạo và vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

- Đa dạng hoá hình thức tổ chức dạy học, kết hợp dạy học trên lớp với học tập trải nghiệm, hoạt động thực hành, nghiên cứu thực tiễn và học tập trên môi trường số; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, học liệu số và các phương tiện dạy học hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả dạy học.

- Tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong tổ chức các hoạt động giáo dục, tạo điều kiện để người học vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần khởi nghiệp và trách nhiệm công dân.

VII. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC

Đánh giá kết quả giáo dục nhằm xác định mức độ đạt được của người học về phẩm chất và năng lực theo yêu cầu cần đạt của chương trình; đồng thời cung cấp thông tin để điều chỉnh hoạt động dạy học và học tập.

Việc đánh giá cần bảo đảm các yêu cầu sau:

Kết hợp đánh giá thường xuyên và định kì; sử dụng các phương pháp và công cụ phù hợp như bài kiểm tra, vấn đáp, thực hành, sản phẩm học tập và dự án. Chú trọng đánh giá khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng để giải quyết các tình huống kinh tế - pháp luật trong học tập và thực tiễn.

Kết hợp nhiều chủ thể tham gia đánh giá, bao gồm giáo viên, người học và các lực lượng liên quan, trong đó đánh giá của giáo viên giữ vai trò chủ đạo. Đối với các hoạt động trải nghiệm, thực hành hoặc dự án, có thể tham khảo ý kiến nhận xét của các tổ chức, cá nhân tham gia phối hợp giáo dục.

Sử dụng kết quả đánh giá để hỗ trợ sự tiến bộ của người học, bảo đảm phản ánh mức độ đạt được về phẩm chất và năng lực; kết hợp kết quả đánh giá thường xuyên và định kì theo quy định.

VIII. GIẢI THÍCH VÀ HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

1. Giải thích thuật ngữ

Một số thuật ngữ chuyên môn sử dụng trong chương trình:

- Giáo dục kinh tế là quá trình giáo dục giúp người học hình thành kiến thức, kĩ năng và thái độ đúng đắn về các hoạt động kinh tế; biết vận dụng kiến thức kinh tế vào học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và đời sống; hình thành năng lực tham gia các hoạt động kinh tế phù hợp với quy định của pháp luật và yêu cầu phát triển bền vững.

- Giáo dục pháp luật là quá trình giáo dục giúp người học hình thành kiến thức, ý thức tôn trọng pháp luật và hành vi ứng xử phù hợp với quy định của pháp luật; biết thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của công dân trong học tập, lao động và cuộc sống.

- Khởi nghiệp là quá trình hình thành, phát triển và hiện thực hoá ý tưởng nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới, tạo giá trị cho bản thân và xã hội.

- Giáo dục tài chính là quá trình giúp người học hình thành kiến thức, kĩ năng và thái độ để quản lí tài chính cá nhân, tiêu dùng hợp lí, sử dụng các dịch vụ tài chính an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với quy định của pháp luật.

- Năng lực điều chỉnh hành vi là khả năng nhận biết, đánh giá và điều chỉnh hành vi của bản thân theo các chuẩn mực đạo đức, pháp luật và các quy tắc ứng xử trong xã hội.

- Năng lực phát triển bản thân là khả năng tự nhận thức, xác định mục tiêu, lập kế hoạch và thực hiện các hoạt động học tập, rèn luyện nhằm hoàn thiện bản thân, đáp ứng yêu cầu học tập, nghề nghiệp và cuộc sống.

- Năng lực tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế - xã hội là khả năng nhận biết, phân tích các hiện tượng kinh tế - xã hội; vận dụng kiến thức để tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội phù hợp với lứa tuổi, điều kiện của bản thân và quy định của pháp luật.

Một số từ ngữ mô tả mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt:

Chương trình sử dụng các động từ để mô tả mức độ đạt được của người học đối với từng yêu cầu cần đạt. Mỗi động từ thể hiện một mức độ nhận thức hoặc hành động cụ thể, là căn cứ để tổ chức dạy học, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục. Trong quá trình dạy học và đánh giá, giáo viên có thể sử dụng các động từ trong chương trình hoặc các động từ có ý nghĩa tương đương, phù hợp với mục tiêu, nội dung và yêu cầu của từng hoạt động học tập.

2. Thời lượng thực hiện chương trình

Thời lượng thực hiện chương trình là 35 giờ/năm học, thực hiện trong 35 tuần. Thời lượng được phân bổ theo hai mạch nội dung Giáo dục kinh tế và Giáo dục pháp luật, bảo đảm cân đối giữa hai lĩnh vực; thời lượng kiểm tra, đánh giá được bố trí linh hoạt trong quá trình tổ chức dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

3. Thiết bị dạy học

Thiết bị dạy học tối thiểu môn Giáo dục kinh tế và pháp luật thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

- Ngoài các thiết bị dạy học tối thiểu, cơ sở giáo dục cần trang bị và khai thác hiệu quả các học liệu, thiết bị và phương tiện dạy học phù hợp với đặc trưng của môn học và điều kiện thực tế, tạo điều kiện tổ chức các hoạt động học tập tích cực, trải nghiệm, thực hành và vận dụng kiến thức.

- Khuyến khích giáo viên và người học khai thác, xây dựng và sử dụng học liệu số, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và các công cụ số phù hợp trong dạy học, kiểm tra, đánh giá; đồng thời tự làm hoặc cải tiến thiết bị dạy học, xây dựng các sản phẩm học tập phục vụ hoạt động giáo dục.

I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC

Môn Toán là môn học bắt buộc trong Chương trình Trung học nghề (lớp 10, 11,12). Môn Toán góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh, phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng toán học vào thực tiễn; tạo lập sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa Toán học với thực tiễn, giữa Toán học với các môn học và hoạt động giáo dục khác.

Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng, khái quát. Do đó, để hiểu và học được môn Toán, chương trình môn Toán trong chương trình giáo dục trung học nghề cần bảo đảm sự cân đối giữa “học” kiến thức và “vận dụng” kiến thức vào giải quyết vấn đề cụ thể.

Trong quá trình học và áp dụng toán học, người học luôn có cơ hội sử dụng các phương tiện công nghệ, thiết bị dạy học hiện đại, đặc biệt là máy tính điện tử và máy tính cầm tay hỗ trợ quá trình biểu diễn, tìm tòi, khám phá kiến thức, giải quyết vấn đề toán học.

Môn Toán trong chương trình giáo dục trung học nghề tập trung vào giáo dục định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh có cái nhìn tổng quát về toán học, hiểu được vai trò và những ứng dụng của toán học trong thực tiễn, những ngành nghề có liên quan đến toán học để học sinh có cơ sở định hướng nghề nghiệp. Môn Toán tập trung vào chương trình giáo dục cốt lõi, trong mỗi năm học, học sinh được học một số chuyên đề học tập nhằm tăng cường kiến thức về toán học, kĩ năng vận dụng kiến thức toán vào thực tiễn, đáp ứng sở thích, nhu cầu và định hướng nghề nghiệp.

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề có cấu trúc tuyến tính kết hợp với “đồng tâm xoáy ốc” (đồng tâm, mở rộng và nâng cao dần), xoay quanh và tích hợp ba mạch kiến thức: Đại số và Một số yếu tố giải tích; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất.

II. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề được xây dựng trên cơ sở các quan điểm sau:

1. Bảo đảm tính tinh giản, thiết thực, hiện đại

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề chú trọng tính ứng dụng và thực hành, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và các môn học chuyên môn nghề nghiệp. Chương trình đặc biệt hướng tới việc trang bị năng lực giải quyết công việc thực tế, gắn với xu hướng phát triển hiện đại của kĩ thuật, công nghệ, kinh tế và những yêu cầu cấp thiết của thị trường lao động (như tự động hoá, sản xuất xanh, phát triển bền vững, giáo dục tài chính và quản trị rủi ro,...). Điều này còn được thể hiện rõ nét qua các hoạt động thực hành và trải nghiệm mang tính đặc thù nghề nghiệp với nhiều hình thức như: thực hiện những đề tài, dự án học tập ứng dụng Toán học vào giải quyết các bài toán của từng nhóm ngành đào tạo cụ thể (như đo lường thiết kế kĩ thuật, lập dự toán chi phí, xử lí số liệu kinh doanh,...); tổ chức các câu lạc bộ toán ứng dụng, xưởng thực hành, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm, hội thi kĩ năng nghề có yếu tố toán học,... Qua đó, tạo cơ hội giúp học sinh vận dụng linh hoạt kiến thức, kĩ năng toán học và kinh nghiệm của bản thân vào môi trường làm việc thực tế một cách chủ động và sáng tạo, đáp ứng tốt yêu cầu thực thi công việc tương lai.

2. Bảo đảm tính thống nhất, sự nhất quán và phát triển liên tục

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề được xây dựng trên cơ sở kế thừa các mục tiêu, nền tảng kiến thức và yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, nhằm tiếp tục củng cố và phát triển vững chắc những kiến thức, kĩ năng toán học mà học sinh đã hình thành từ cấp trung học cơ sở.

Để bảo đảm tính thống nhất và sự phát triển liên tục, chương trình được thiết kế dựa trên sự gắn kết chặt chẽ của hai nhánh trọng tâm: một nhánh mô tả sự phát triển của các mạch nội dung kiến thức cốt lõi, nhánh còn lại hướng tới sự phát triển về phẩm chất và năng lực của học sinh. Trong đó, năm thành tố cốt lõi của năng lực toán học bao gồm: tư duy và lập luận toán học; mô hình hoá toán học; giải quyết vấn đề toán học; giao tiếp toán học; và sử dụng công cụ, phương tiện học toán tiếp tục được xác định là trục xuyên suốt. Trục định hướng này đóng vai trò cốt lõi trong việc lựa chọn nội dung giảng dạy, tổ chức các hoạt động học tập và thực hiện kiểm tra, đánh giá toàn bộ quá trình.

Tuy nhiên, sự kế thừa này không mang tính rập khuôn hay máy móc. Các mạch chủ đề, yêu cầu cần đạt và hoạt động giáo dục được tinh gọn và cấu trúc lại nhằm phù hợp với đặc thù của hệ Trung học nghề: vừa hoàn thiện học vấn phổ thông, vừa gắn kết chặt chẽ với định hướng đào tạo nghề, chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho người học tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học tập liên thông lên các trình độ cao hơn.

3. Bảo đảm tính tích hợp và phân hoá

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề thực hiện tích hợp nội môn xoay quanh ba mạch kiến thức cốt lõi, được tinh giản mang tính ứng dụng cao: Đại số và Một số yếu tố giải tích; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất. Việc tích hợp liên môn được đặc biệt chú trọng thông qua các bài toán thực tiễn gắn liền với các môn học cơ sở ngành và chuyên ngành nghề. Đồng thời, chương trình thực hiện tích hợp nội môn và liên môn thông qua các hoạt động thực hành và trải nghiệm trong giáo dục toán học.

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề đặc biệt chú trọng tính phân hoá theo từng nhóm ngành đào tạo. Phương pháp giảng dạy quán triệt tinh thần cá thể hoá, không chỉ đảm bảo chuẩn đầu ra nền tảng cho số đông mà còn linh hoạt thích ứng với từng nhóm đối tượng học sinh khác nhau. Điểm cốt lõi của chương trình là giảm tải tối đa lí thuyết, tập trung vào Toán ứng dụng gắn với từng ngành nghề. Cách học này trang bị cho người học tư duy xử lí vấn đề, khả năng tính toán, đọc bản vẽ và phân tích dữ liệu, đảm bảo năng lực giải quyết công việc chuyên môn sát với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

4. Bảo đảm tính mở

Chương trình xác định thống nhất những mục tiêu, yêu cầu cần đạt và nội dung cốt lõi bắt buộc đối với học sinh, đồng thời dành không gian để cơ sở giáo dục nghề nghiệp cụ thể hoá phần ứng dụng nghề nghiệp phù hợp với nhóm ngành, nghề đào tạo, đặc điểm địa phương, điều kiện đội ngũ, cơ sở vật chất và đối tượng học sinh.

Chương trình môn Toán chỉ quy định những nguyên tắc, định hướng chung về yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và việc đánh giá kết quả giáo dục, không quy định quá chi tiết, để tạo điều kiện cho giáo viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện chương trình.

Chương trình bảo đảm tính ổn định và khả năng phát triển trong quá trình thực hiện cho phù hợp với tiến bộ khoa học-công nghệ và yêu cầu của thực tế.

III. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH

1. Mục tiêu chung

Chương trình môn Toán giúp học sinh đạt các mục tiêu chủ yếu sau:

a) Hình thành và phát triển năng lực toán học bao gồm các thành tố cốt lõi sau: năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hoá toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán.

b) Hình thành phẩm chất và năng lực chung, cung cấp bộ công cụ thiết yếu để xử lí hiệu quả các tình huống thực tế và thích ứng với sự thay đổi của công nghệ số.

c) Nắm vững kiến thức toán học nền tảng; tích hợp liên môn để giải quyết các bài toán chuyên ngành, giúp học sinh áp dụng trực tiếp toán học vào công việc thực tiễn.

d) Có hiểu biết tương đối tổng quát về sự hữu ích của toán học đối với từng ngành nghề liên quan để làm cơ sở định hướng nghề nghiệp, cũng như có đủ năng lực tối thiểu để tự tìm hiểu những vấn đề liên quan đến toán học trong suốt cuộc đời.

2. Mục tiêu Trung học nghề

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề nhằm giúp học sinh đạt các mục tiêu chủ yếu sau:

a) Góp phần hình thành và phát triển năng lực toán học với yêu cầu cần đạt: nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề; sử dụng được các phương pháp lập luận, quy nạp và suy diễn để hiểu được những cách thức khác nhau trong việc giải quyết vấn đề; thiết lập được mô hình toán học để mô tả tình huống, từ đó đưa ra cách giải quyết vấn đề toán học đặt ra trong mô hình được thiết lập; thực hiện và trình bày được giải pháp giải quyết vấn đề và đánh giá được giải pháp đã thực hiện, phản ánh được giá trị của giải pháp, khái quát hoá được cho vấn đề tương tự; sử dụng được công cụ, phương tiện học toán trong học tập, khám phá và giải quyết vấn đề toán học.

b) Có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản, thiết yếu về:

Đại số và Một số yếu tố giải tích: Tính toán và sử dụng công cụ tính toán; sử dụng ngôn ngữ và kí hiệu đại số; biến đổi biểu thức đại số và siêu việt (lượng giác, mũ, lôgarit), phương trình, hệ phương trình, bất phương trình; nhận biết các hàm số sơ cấp cơ bản (luỹ thừa, lượng giác, mũ, lôgarit); khảo sát hàm số bằng công cụ đạo hàm.

Hình học và Đo lường: Cung cấp những kiến thức và kĩ năng (ở mức độ suy luận logic) về các quan hệ hình học và một số hình phẳng, hình khối quen thuộc; phương pháp đại số (vectơ, toạ độ) trong hình học; phát triển trí tưởng tượng không gian; giải quyết một số vấn đề thực tiễn đơn giản gắn với Hình học và Đo lường.

Thống kê và Xác suất: Hoàn thiện khả năng thu thập, phân loại, biểu diễn, phân tích và xử lí dữ liệu thống kê; sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu thống kê thông qua các số đặc trưng đo xu thế trung tâm và đo mức độ phân tán cho mẫu số liệu không ghép nhóm và ghép nhóm; sử dụng các quy luật thống kê trong thực tiễn; nhận biết các mô hình ngẫu nhiên, các khái niệm cơ bản của xác suất và ý nghĩa của xác suất trong thực tiễn.

c) Góp phần giúp học sinh có những hiểu biết tương đối tổng quát về các ngành nghề gắn với môn Toán và giá trị của nó; làm cơ sở cho định hướng nghề nghiệp sau khi hoàn thành chương trình giáo dục trung học nghề; có đủ năng lực tối thiểu để tự tìm hiểu những vấn đề liên quan đến toán học trong suốt cuộc đời.

IV. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu:

Môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề góp phần hình thành và phát triển những phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm.

Yêu cầu cần đạt về năng lực chung gồm:

Năng lực tự chủ và tự học: Chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập và rèn luyện kĩ năng nghề; biết tìm kiếm tài liệu, tự lập kế hoạch giải quyết các bài toán tính toán chi phí, vật tư; tự đánh giá và điều chỉnh kế hoạch để thích ứng với sự thay đổi của môi trường làm việc.

Năng lực giao tiếp và hợp tác: Giao tiếp hiệu quả trong học tập và làm việc nhóm tại xưởng/phòng thực hành; biết cách thảo luận, chia sẻ nhiệm vụ đo đạc, thu thập số liệu; trình bày rõ ràng các ý tưởng, giải pháp toán học gắn với công việc.

Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích được các tình huống, bài toán kĩ thuật/thực tiễn; phát hiện sự cố và áp dụng quy trình, phương pháp toán học để xử lí; đánh giá được hiệu quả của giải pháp đối với việc tối ưu hoá quy trình làm việc.

2. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù

Môn Toán góp phần hình thành và phát triển cho học sinh năng lực toán học bao gồm các thành phần cốt lõi sau: năng lực tư duy và lập luận toán học; năng lực mô hình hoá toán học; năng lực giải quyết vấn đề toán học; năng lực giao tiếp toán học; năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán.

Biểu hiện cụ thể của năng lực toán học và yêu cầu cần đạt được thể hiện trong bảng sau:

V. NỘI DUNG GIÁO DỤC

1. Nội dung khái quát

Nội dung của môn Toán trong chương trình Giáo dục Trung học nghề được tích hợp xoay quanh ba mạch kiến thức: Đại số và một số yếu tố Giải tích; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất.

- Đại số và một số yếu tố Giải tích là cơ sở cho tất cả các nghiên cứu sâu hơn về toán học, nhằm hình thành những công cụ toán học để giải quyết các vấn đề của toán học và các lĩnh vực khoa học khác có liên quan; tạo cho học sinh khả năng suy luận suy diễn, góp phần phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo toán học và hình thành khả năng sử dụng các thuật toán. Hàm số cũng là công cụ quan trọng cho việc xây dựng các mô hình toán học của các quá trình và hiện tượng trong thế giới thực cũng như trong các ngành nghề.

- Hình học và Đo lường là một trong những thành phần quan trọng của giáo dục toán học, rất cần thiết cho học sinh trong việc tiếp thu các kiến thức về không gian và phát triển các kĩ năng thực tế thiết yếu. Hình học và Đo lường hình thành những công cụ nhằm mô tả các đối tượng, thực thể của thế giới xung quanh; cung cấp cho học sinh kiến thức, kĩ năng toán học cơ bản về Hình học, Đo lường (với các đại lượng đo thông dụng) và tạo cho học sinh khả năng suy luận, kĩ năng thực hiện các chứng minh toán học, góp phần vào phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo toán học, trí tưởng tượng không gian và tính trực giác. Đồng thời, Hình học còn góp phần giáo dục thẩm mĩ và nâng cao văn hoá toán học cho học sinh. Việc gắn kết Đo lường và Hình học sẽ tăng cường tính trực quan, thực tiễn của việc dạy học môn Toán.

- Thống kê và Xác suất là một thành phần bắt buộc của giáo dục toán học, góp phần tăng cường tính ứng dụng và giá trị thiết thực của giáo dục toán học. Thống kê và Xác suất tạo cho học sinh khả năng nhận thức và phân tích các thông tin được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, hiểu bản chất xác suất của nhiều sự phụ thuộc trong thực tế, hình thành sự hiểu biết về vai trò của thống kê như là một nguồn thông tin quan trọng về mặt xã hội, biết áp dụng tư duy thống kê để phân tích dữ liệu. Từ đó, nâng cao sự hiểu biết và phương pháp nghiên cứu thế giới hiện thực cho học sinh.

2. Phân bố các mạch nội dung ở các lớp

Nội dung Chương trình môn Toán được kí hiệu bằng dấu “x”.

3. Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở các lớp

LỚP 10

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM

LỚP 11

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM

LỚP 12

HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM

VI. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC

1. Phương pháp dạy học trong Chương trình môn Toán đáp ứng các yêu cầu cơ bản sau:

a) Phù hợp với tiến trình nhận thức của học sinh (đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ dễ đến khó); không chỉ coi trọng tính logic của khoa học toán học mà cần chú ý cách tiếp cận dựa trên vốn kinh nghiệm và sự trải nghiệm của học sinh.

b) Quán triệt tinh thần “lấy người học làm trung tâm”, phát huy tính tích cực, tự giác, chú ý nhu cầu, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng cá nhân học sinh; tổ chức quá trình dạy học theo hướng kiến tạo, trong đó học sinh được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề.

c) Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực; kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo với việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học truyền thống; kết hợp các hoạt động dạy học trong lớp học với hoạt động thực hành trải nghiệm, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn. Cấu trúc bài học bảo đảm tỉ lệ cân đối, hài hoà giữa kiến thức cốt lõi, kiến thức vận dụng và các thành phần khác.

d) Sử dụng đủ và hiệu quả các phương tiện, thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định đối với môn Toán; có thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm phù hợp với nội dung học và các đối tượng học sinh; tăng cường sử dụng công nghệ thông tin và các phương tiện, thiết bị dạy học hiện đại một cách phù hợp và hiệu quả.

2. Định hướng hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung:

a) Phương pháp hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu: Thông qua các hoạt động đo lường, tính toán và dự án học tập thực tế, môn Toán rèn luyện cho học sinh tính trung thực khách quan trong báo cáo số liệu, sự nhẫn nại tìm kiếm giải pháp tối ưu và tinh thần trách nhiệm cao đối với an toàn kĩ thuật, không gây lãng phí vật tư trong quá trình làm việc tại xưởng.

b) Phương pháp hình thành và phát triển các năng lực chung:

Môn Toán có cơ hội góp phần hình thành và phát triển năng lực tự chủ và tự học, thông qua việc rèn luyện cho người học cách lựa chọn mục tiêu, lập được kế hoạch học tập, hình thành cách tự học, rút kinh nghiệm và điều chỉnh, để có thể vận dụng vào các tình huống khác trong quá trình học các kiến thức và kĩ năng toán học cũng như khi thực hành, luyện tập hoặc tự lực giải toán, giải quyết các vấn đề có ý nghĩa toán học.

Môn Toán có cơ hội góp phần hình thành và phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác, thông qua việc nghe hiểu, đọc hiểu, diễn tả được các thông tin cần thiết trong văn bản toán học; thông qua sử dụng hiệu quả ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để trao đổi, trình bày các nội dung, ý tưởng, giải pháp trong sự tương tác với người khác, đồng thời thể hiện sự tự tin, tôn trọng người đối thoại khi mô tả, giải thích các nội dung, ý tưởng toán học.

Môn Toán có cơ hội góp phần hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, thông qua việc giúp học sinh nhận biết được tình huống có vấn đề; biết đề xuất, lựa chọn cách thức, quy trình giải quyết vấn đề và biết trình bày giải pháp giải quyết vấn đề đặt ra; biết đánh giá giải pháp đã thực hiện và khái quát hoá thành chiến lược cho giải quyết những vấn đề tương tự.

3. Dạy học môn Toán góp phần hình thành và phát triển năng lực tính toán, năng lực ngôn ngữ và các năng lực đặc thù khác. Cụ thể:

a) Môn Toán có nhiều cơ hội để phát triển các thành tố của năng lực toán học (năng lực tư duy và lập luận, năng lực mô hình hoá, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán), thông qua cung cấp kiến thức toán học, rèn luyện kĩ năng tính toán, ước lượng, đo lường,...

b) Môn Toán có cơ hội góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ, thông qua rèn luyện kĩ năng đọc hiểu, diễn giải tình huống có ý nghĩa toán học hay sử dụng hiệu quả ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường để trình bày, diễn tả các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học.

c) Môn Toán có cơ hội góp phần phát triển năng lực tin học, thông qua việc sử dụng các phương tiện, công cụ công nghệ thông tin và truyền thông, như một phương tiện đắc lực hỗ trợ trong học tập và tự học...

d) Môn Toán có cơ hội góp phần phát triển năng lực thẩm mĩ, thông qua việc giúp học sinh làm quen, nhận biết vẻ đẹp của Toán học trong học tập cũng như trong thế giới tự nhiên.

VII. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục môn Toán nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về sự phát triển năng lực định lượng và tiến bộ của người học dựa trên các yêu cầu cần đạt của chương trình; qua đó điều chỉnh hoạt động dạy và học, bảo đảm học sinh đạt chuẩn đầu ra chuẩn bị tham gia thị trường lao động hoặc tiếp tục học tập liên thông.

Việc đánh giá được kết hợp linh hoạt giữa đánh giá quá trình (thường xuyên) và đánh giá tổng kết (định kì), sử dụng đa dạng các phương pháp như quan sát thực hành tại xưởng, vấn đáp kĩ thuật, bài tập tính toán, kiểm tra viết, đánh giá qua sản phẩm/dự án học tập gắn với mô-đun nghề và giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn.

Đánh giá quá trình (đánh giá thường xuyên): Do giáo viên phụ trách môn học tổ chức kết hợp với đánh giá của giáo viên các môn học khác, của bản thân học sinh và của các học sinh khác trong tổ, trong lớp hoặc đánh giá của bạn bè, người thân của học sinh. Đánh giá thường xuyên phải lồng ghép ngay trong quá trình học tập của người học, tránh tình trạng tách rời giữa quá trình dạy học và quá trình đánh giá, bảo đảm mục tiêu đánh giá vì sự tiến bộ trong học tập của học sinh.

Đánh giá định kì (đánh giá tổng kết): Nhằm có thông tin về việc đạt được các mục tiêu học tập đã định. Kết quả đánh giá định kì được sử dụng để chứng nhận kết quả học tập, công nhận thành tích của học sinh. Đánh giá định kì do cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức hoặc thông qua các kì kiểm tra, đánh giá quốc gia.

Đánh giá định kì còn được sử dụng để phục vụ quản lí các hoạt động dạy học, bảo đảm chất lượng ở cơ sở giáo dục và phục vụ phát triển chương trình môn Toán.

Đánh giá năng lực học sinh dựa trên các biểu hiện và thông qua minh chứng kết quả đạt được trong quá trình học tập của học sinh.

Tiến trình đánh giá thường gồm các bước cơ bản như: xác định mục tiêu đánh giá; xác định bằng chứng cần thiết; lựa chọn các phương pháp, công cụ đánh giá thích hợp; thu thập minh chứng, thông tin; phân tích, xử lí thông tin thu được và đưa ra kết luận.

Cần chú trọng việc lựa chọn phương pháp, công cụ sao cho đánh giá được những biểu hiện của thành tố năng lực toán học. Cụ thể:

+ Đánh giá năng lực tư duy và lập luận toán học: có thể sử dụng một số phương pháp, công cụ đánh giá như các câu hỏi (nói, viết), bài tập,... mà đòi hỏi học sinh phải trình bày, so sánh, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá kiến thức; phải vận dụng kiến thức toán học để giải thích, lập luận.

+ Đánh giá năng lực mô hình hoá toán học: lựa chọn những tình huống trong thực tiễn làm xuất hiện bài toán toán học. Từ đó, học sinh hình thành được mô hình toán học (gồm công thức, phương trình, bảng biểu, đồ thị,...) cho tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn; giải quyết được những vấn đề toán học trong mô hình được thiết lập; thể hiện và đánh giá được lời giải trong ngữ cảnh thực tiễn.

+ Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề toán học: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nhận dạng tình huống, phát hiện và trình bày vấn đề cần giải quyết; mô tả, giải thích các thông tin ban đầu, mục tiêu, mong muốn của tình huống vấn đề đang xem xét; thu thập, lựa chọn, sắp xếp thông tin và kết nối với kiến thức đã có; sử dụng các câu hỏi (có thể yêu cầu trả lời nói hoặc viết) đòi hỏi người học vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề, đặc biệt các vấn đề thực tiễn; sử dụng phương pháp quan sát (như bảng kiểm theo các tiêu chí đã xác định), quan sát người học trong quá trình giải quyết vấn đề; đánh giá qua các sản phẩm thực hành của người học (chẳng hạn sản phẩm của các dự án học tập); quan tâm hợp lí đến các nhiệm vụ đánh giá mang tính tích hợp.

+ Đánh giá năng lực giao tiếp toán học: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nghe hiểu, đọc hiểu, ghi chép (tóm tắt), phân tích, lựa chọn, trích xuất được các thông tin toán học cơ bản, trọng tâm trong văn bản nói hoặc viết; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường trong việc trình bày, diễn đạt, nêu câu hỏi, thảo luận, tranh luận các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tương tác với người khác.

+ Đánh giá năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán: có thể sử dụng các phương pháp như yêu cầu người học nhận biết được tên gọi, tác dụng, quy cách sử dụng, cách thức bảo quản, ưu điểm, hạn chế của các công cụ, phương tiện học toán; trình bày được cách sử dụng (hợp lí) công cụ, phương tiện học toán để thực hiện nhiệm vụ học tập.

Khi giáo viên xây dựng kế hoạch bài học, cần thiết lập các tiêu chí và cách thức đánh giá để bảo đảm ở cuối mỗi bài học học sinh đạt được các yêu cầu cơ bản dựa trên các tiêu chí đã nêu, trước khi thực hiện các hoạt động học tập tiếp theo.

VIII. GIẢI THÍCH VÀ HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

1. Giải thích thuật ngữ

a) Một số thuật ngữ chuyên môn

Tạo lập: là tạo ra, lập nên. Ví dụ: học sinh tạo lập được hình hộp chữ nhật thông qua việc vẽ, cắt và lắp ghép các hình chữ nhật (trên giấy hoặc bìa mỏng).

Trực quan: Quá trình nhận thức của người học cần đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ trực quan đến những kiến thức đã được trừu tượng hoá, hình thức hoá. Chẳng hạn, khi bắt đầu học hình học (nhất là hình học không gian), học sinh được làm quen với một số đối tượng hình học thông qua hình ảnh trực quan hoặc các dụng cụ trực quan (vật thật). Vì thế, hình học được giảng dạy trong giai đoạn đầu của tiến trình nhận thức của học sinh nên dựa vào trực quan. Theo đó, giáo viên không nhất thiết yêu cầu học sinh suy luận ở giai đoạn này, tránh gây áp lực không tốt lên học sinh, nhưng cũng có thể đề cập đến những kiến thức hình học đã được hình thức hoá nếu điều kiện cho phép.

b) Từ ngữ thể hiện mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt

Chương trình môn Toán sử dụng một số động từ để thể hiện mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của người học, được nêu trong bảng tổng hợp dưới đây.

Trong quá trình dạy học, đặc biệt là khi đặt câu hỏi thảo luận, ra đề kiểm tra đánh giá, giáo viên có thể dùng những động từ nêu trong bảng tổng hợp hoặc thay thế bằng các động từ có nghĩa tương đương cho phù hợp với tình huống sư phạm và nhiệm vụ cụ thể giao cho học sinh.

2. Thời lượng thực hiện chương trình ở các lớp

Thời lượng cho mỗi lớp là 70 giờ/năm học, dạy trong 35 tuần. Trong đó, thời lượng dành cho nội dung cốt lõi là 49 giờ, thời lượng dành cho hoạt động thực hành và trải nghiệm (ứng dụng nghề nghiệp) là 21 giờ.

3. Thiết bị dạy học

a) Thiết bị dạy học tối thiểu của môn Toán thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Căn cứ mục tiêu và yêu cầu cần đạt của chương trình môn Toán, các đơn vị cần cung cấp đủ các thiết bị dạy học tối thiểu, bảo đảm đủ về số lượng và chủng loại. Cụ thể:

+ Đại số và Một số yếu tố Giải tích: Bộ thiết bị dạy và học về Hàm số và đồ thị.

+ Hình học và Đo lường: Bộ thiết bị dạy học về Nhận biết, mô tả hình dạng và đặc điểm hình chóp, hình lăng trụ.

+ Thống kê và Xác suất: Bộ thiết bị dạy học về Thống kê và Xác suất.

b) Việc sử dụng thiết bị dạy học môn Toán cần bảo đảm một số yêu cầu sau:

Các thiết bị dạy học phải phục vụ cho mục tiêu dạy học môn Toán, phù hợp với nội dung học và các đối tượng học sinh, hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học và tránh làm tăng thêm nội dung dạy học, công việc của giáo viên và gây tốn kém không cần thiết.

Sử dụng đúng thời điểm, đúng đối tượng, đủ cường độ, tránh hình thức hoặc lạm dụng gây phản tác dụng, làm giảm hiệu quả của quá trình dạy học; tạo điều kiện để học sinh thực sự được thực hành, thao tác trên các thiết bị dạy học, qua đó giúp học sinh chủ động, tích cực khám phá, phát hiện kiến thức và góp phần phát triển “năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán”.

Khuyến khích sử dụng các phương tiện nghe nhìn, phương tiện kĩ thuật hiện đại hỗ trợ quá trình dạy học, đồng thời coi trọng việc sử dụng các phương tiện truyền thống. Khi có điều kiện, giáo viên hướng dẫn học sinh cách tìm kiếm thông tin, tư liệu trên Internet hoặc chương trình truyền hình có uy tín về giáo dục để mở rộng vốn hiểu biết và năng lực tự học.

Phối hợp sử dụng linh hoạt các loại hình thiết bị dạy học: Mỗi loại hình thiết bị đều có ưu điểm và hạn chế nhất định, do đó tuỳ thuộc nội dung bài học, phương pháp dạy học mà có thể kết hợp sử dụng các loại hình thiết bị dạy học và phối hợp một cách hợp lí, khoa học và sinh động.

c) Tăng cường thiết bị dạy học tự làm: Ngoài các thiết bị dạy học tối thiểu được quy định, cần huy động sáng kiến, sự sáng tạo của học sinh, giáo viên và phụ huynh trong việc khai thác, thiết kế và sử dụng các thiết bị dạy học tự làm như bảng phụ (trên đó ghi sẵn bài tập mà nhiều học sinh có thể tham gia giải hoặc lời giải của nó cần được lưu lại trong suốt giờ học), phiếu học tập, bảng tổng kết ... cho phù hợp với ý tưởng và phương pháp dạy học mà giáo viên sẽ tiến hành và sử dụng.

I. ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC

1. Ngữ văn là một trong các môn học văn hoá bắt buộc trong chương trình giáo dục trung học nghề, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông và mục tiêu giáo dục nghề nghiệp theo quy định của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục nghề nghiệp. Môn học được tổ chức giảng dạy xuyên suốt ba năm học (lớp 10, lớp 11, lớp 12), bảo đảm cung cấp cho học sinh nền tảng ngôn ngữ, văn học và văn hoá cần thiết để tiếp tục học tập, rèn luyện nghề nghiệp, tham gia thị trường lao động và học tập suốt đời. Đồng thời, môn học góp phần bảo đảm tính liên thông giữa giáo dục trung học nghề với các trình độ giáo dục cao hơn.

2. Môn Ngữ văn mang tính công cụ và tính thẩm mĩ - nhân văn. Thông qua hoạt động đọc, viết, nói và nghe, môn học góp phần hình thành và phát triển ở học sinh năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học cùng các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt, ý thức giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc; hình thành nhân cách, đạo đức, trách nhiệm công dân, tác phong lao động và khả năng thích ứng với đời sống xã hội cũng như môi trường nghề nghiệp.

3. Trong chương trình giáo dục trung học nghề, môn Ngữ văn được thiết kế theo định hướng phát triển năng lực, tăng cường tính ứng dụng và gắn với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Bên cạnh việc hình thành năng lực tiếp nhận và cảm thụ văn học, chương trình chú trọng phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt trong học tập, lao động và nghề nghiệp. Học sinh được rèn luyện năng lực đọc hiểu các văn bản thông tin, tài liệu hướng dẫn, quy trình kĩ thuật; năng lực viết các văn bản hành chính, báo cáo, thư tín giao dịch và các văn bản phục vụ công việc; năng lực nói và nghe trong thuyết trình, trao đổi, hợp tác, giải quyết vấn đề và xử lí các tình huống giao tiếp nghề nghiệp. Những năng lực này là nền tảng để học sinh tiếp thu các mô đun đào tạo nghề, nâng cao khả năng thích ứng với môi trường làm việc và đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm.

4. Đối tượng của chương trình là học sinh đã hoàn thành chương trình trung học cơ sở và tham gia học tập theo định hướng nghề nghiệp. Việc tổ chức dạy học môn Ngữ văn được thực hiện linh hoạt, phù hợp với đặc thù của giáo dục trung học nghề, kết hợp giữa giáo dục văn hoá với hoạt động thực hành nghề nghiệp và trải nghiệm trong môi trường sản xuất, kinh doanh hoặc doanh nghiệp. Chương trình tạo điều kiện để cơ sở đào tạo chủ động lựa chọn ngữ liệu, tình huống và hoạt động học tập phù hợp với từng nhóm ngành, nghề trên cơ sở bảo đảm yêu cầu cần đạt của chương trình; qua đó tăng cường khả năng vận dụng kiến thức, hình thành tác phong công nghiệp, đạo đức nghề nghiệp và năng lực làm việc trong bối cảnh thực tiễn.

II. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH

1. Bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp

Chương trình môn Ngữ văn được xây dựng trên cơ sở Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và các quy định của pháp luật về giáo dục trung học nghề. Chương trình bảo đảm thực hiện đồng thời mục tiêu của giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp; góp phần hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của người học; tạo nền tảng văn hoá, ngôn ngữ và năng lực giao tiếp để học sinh học tập các môn học, mô-đun đào tạo nghề, tham gia thị trường lao động, học tập suốt đời và học liên thông lên các trình độ giáo dục cao hơn theo quy định của pháp luật.

2. Kế thừa và phát triển chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Chương trình kế thừa quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, phương pháp tiếp cận và cấu trúc của Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; tiếp tục lấy việc phát triển năng lực giao tiếp thông qua các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe làm trục xuyên suốt. Nội dung giáo dục được tổ chức theo hướng tích hợp giữa tiếng Việt, văn học và văn hoá; hình thành và phát triển năng lực của người học thông qua hoạt động tiếp nhận và tạo lập văn bản, đồng thời được điều chỉnh phù hợp với mục tiêu, thời lượng và đặc điểm của giáo dục trung học nghề.

3. Bảo đảm tính thiết thực, phát triển năng lực và định hướng nghề nghiệp

Chương trình được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực, tăng cường tính ứng dụng của môn học trong học tập, lao động và đời sống. Nội dung giáo dục chú trọng phát triển năng lực sử dụng tiếng Việt trong các bối cảnh học tập và nghề nghiệp; tăng cường năng lực đọc hiểu văn bản thông tin, tạo lập các văn bản phục vụ học tập, lao động và giao tiếp nghề nghiệp; đồng thời tiếp tục bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học, tư duy phản biện, khả năng giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề, hình thành đạo đức nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và trách nhiệm xã hội.

4. Bảo đảm tính mở, linh hoạt và gắn với thực tiễn nghề nghiệp

Chương trình được xây dựng theo hướng mở, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục trung học nghề chủ động lựa chọn ngữ liệu, tổ chức hoạt động dạy học và xây dựng các tình huống học tập phù hợp với đặc điểm người học, điều kiện của nhà trường và yêu cầu của từng nhóm ngành, nghề. Việc tích hợp với nội dung đào tạo nghề được thực hiện thông qua các văn bản, tài liệu, sản phẩm và tình huống nghề nghiệp, bảo đảm học sinh có khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng Ngữ văn vào học tập, thực hành nghề nghiệp và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.

5. Bảo đảm tính khoa học, tính khả thi và tính liên thông

Chương trình lựa chọn những nội dung giáo dục cốt lõi, thiết thực, phù hợp với mục tiêu đào tạo, thời lượng chương trình và đặc điểm của học sinh trung học nghề; bảo đảm sự cân đối giữa giáo dục ngôn ngữ, giáo dục văn học, giáo dục văn hoá và định hướng nghề nghiệp. Các yêu cầu cần đạt được xây dựng theo hướng phát triển năng lực, phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân và tạo điều kiện để người học thực hiện quyền học liên thông theo quy định của pháp luật.

6. Bảo đảm tính hiện đại và khả năng thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và xã hội

Chương trình cập nhật những thành tựu mới của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và yêu cầu của thị trường lao động. Nội dung và phương pháp giáo dục khuyến khích học sinh khai thác hiệu quả các nguồn học liệu, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo một cách an toàn, có trách nhiệm; phát triển năng lực tự học, tự bồi dưỡng, thích ứng với sự thay đổi của môi trường làm việc và yêu cầu học tập suốt đời.

III. MỤC TIÊU CHƯƠNG TRÌNH

1. Mục tiêu chung

Môn Ngữ văn trong chương trình giáo dục trung học nghề góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp; hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù của môn học; bồi dưỡng nền tảng văn hoá, ngôn ngữ và văn học Việt Nam; phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt, năng lực cảm thụ văn học và khả năng vận dụng ngôn ngữ trong học tập, lao động và đời sống.

Thông qua hoạt động đọc, viết, nói và nghe, môn học giúp học sinh sử dụng tiếng Việt hiệu quả trong học tập, giao tiếp và nghề nghiệp; phát triển tư duy độc lập, tư duy phản biện, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng tự học và thích ứng với sự thay đổi của môi trường lao động; góp phần hình thành đạo đức nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, ý thức công dân, tinh thần tự học, học tập suốt đời và tạo nền tảng để học liên thông lên các trình độ giáo dục cao hơn.

2. Mục tiêu cụ thể

a) Về phẩm chất

Môn Ngữ văn góp phần giúp học sinh tiếp tục hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu theo Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; bồi dưỡng tình yêu tiếng Việt, tình yêu quê hương, đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc; hình thành ý thức tôn trọng pháp luật, trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và nghề nghiệp; có ý thức kỉ luật, tác phong công nghiệp, tinh thần hợp tác, thích ứng với môi trường lao động và hội nhập.

b) Về năng lực

Môn Ngữ văn góp phần phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học, đồng thời góp phần phát triển các năng lực chung theo Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Về năng lực ngôn ngữ, học sinh biết sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực, hiệu quả trong học tập, giao tiếp và hoạt động nghề nghiệp; có khả năng đọc hiểu các loại văn bản, đặc biệt là văn bản thông tin và văn bản phục vụ học tập, lao động; biết tạo lập các văn bản phù hợp với mục đích, đối tượng và bối cảnh giao tiếp; có khả năng trình bày, trao đổi, thảo luận, hợp tác và phản hồi trong các tình huống học tập, nghề nghiệp và đời sống.

Về năng lực văn học, học sinh biết tiếp nhận, cảm thụ và vận dụng các giá trị tư tưởng, nhân văn và thẩm mĩ của tác phẩm văn học; biết liên hệ giữa tác phẩm với bản thân, đời sống và nghề nghiệp; qua đó góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn, đạo đức nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm và năng lực ứng xử văn hoá.

Về năng lực số, học sinh biết khai thác, lựa chọn, đánh giá và sử dụng thông tin trên môi trường số phục vụ học tập và nghề nghiệp; sử dụng các phương tiện, công cụ số để tiếp nhận, tạo lập và chia sẻ thông tin một cách hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

IV. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung

Môn Ngữ văn hệ trung học nghề góp phần hình thành và phát triển ở học sinh những phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đồng thời mở rộng và cụ thể hoá các yêu cầu này gắn với định hướng nghề nghiệp, bối cảnh lao động.

2. Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù

2.1 Năng lực ngôn ngữ

- Biết vận dụng kiến thức tiếng Việt và văn học để đọc hiểu các văn bản phù hợp. Biết phân tích được luận đề, hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng; chỉ ra mối liên hệ giữa các yếu tố lập luận, nhận diện mục đích, quan điểm, thái độ của người viết và đánh giá được tính hợp lí của các minh chứng. Hiểu được mối liên hệ giữa các chi tiết, dữ liệu với thông tin chính, lí giải ý nghĩa các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (như sơ đồ, biểu đồ, bản vẽ, biển báo an toàn,...), nắm vững cấu trúc, tính mạch lạc của văn bản; đánh giá được tính mới mẻ, cập nhật, độ tin cậy của thông tin từ báo cáo nghiên cứu, tài liệu hướng dẫn và thư tín trao đổi công việc.

- Viết thành thạo kiểu văn bản nghị luận và văn bản thông tin về các đề tài gắn với đời sống và định hướng nghề nghiệp; viết đúng quy trình, có kết hợp các phương thức biểu đạt, kiểu lập luận và yếu tố nghệ thuật; có chủ kiến về một vấn đề xã hội; biết tuân thủ quyền sở hữu trí tuệ và tránh đạo văn. Bài viết thể hiện được cảm xúc, thái độ, những trải nghiệm và ý tưởng của cá nhân đối với những vấn đề đặt ra trong văn bản; thể hiện được một cách nhìn, cách nghĩ, cách sống mang đậm cá tính.

- Biết tranh luận về những vấn đề tồn tại các quan điểm trái ngược nhau; có thái độ cầu thị và văn hoá tranh luận phù hợp; có khả năng nghe thuyết trình và đánh giá được nội dung và hình thức biểu đạt của bài thuyết trình; có hứng thú thể hiện chủ kiến, cá tính trong tranh luận; trình bày vấn đề khoa học một cách tự tin, có sức thuyết phục. Nói và nghe linh hoạt; nắm được phương pháp, quy trình tiến hành một cuộc tranh luận.

2.2 Năng lực văn học

- Nhận biết và phân tích được các chi tiết tiêu biểu, yếu tố hình thức và nội dung của các thể loại văn học cơ bản (truyện, thơ)

- Phân tích và đánh giá được ý nghĩa thông điệp, giá trị văn hoá thông qua các tác phẩm truyện, thơ, kí, từ đó bồi dưỡng thái độ ứng xử phù hợp.

- Liên hệ thực tiễn và vận dụng linh hoạt các thông điệp nhân văn từ tác phẩm văn học để hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn.

V. NỘI DUNG GIÁO DỤC

1. Nội dung khái quát

Nội dung giáo dục được xác định trên cơ sở các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của môn học, gồm: hoạt động đọc, hoạt động thực hành viết, hoạt động nói và nghe, kiến thức tiếng Việt, kiến thức văn học;

Các nội dung giáo dục được tổ chức theo hướng tích hợp, bảo đảm sự gắn kết giữa việc hình thành kiến thức với phát triển năng lực; đồng thời tạo điều kiện để học sinh vận dụng vào học tập, lao động và đời sống.

1.1. Hoạt động đọc

Hoạt động đọc được tổ chức nhằm hình thành và phát triển năng lực đọc hiểu văn bản văn học, văn bản nghị luận và văn bản thông tin. Nội dung đọc bảo đảm sự cân đối giữa đọc hiểu văn bản văn học với đọc hiểu văn bản thông tin, đồng thời tăng cường các văn bản đa phương thức và các tài liệu phục vụ học tập, lao động phù hợp với đặc điểm của từng nhóm ngành, nghề. Thông qua hoạt động đọc, học sinh được hướng dẫn vận dụng kiến thức tiếng Việt và văn học để tiếp nhận, khai thác và xử lí thông tin; hiểu được nội dung tường minh và hàm ẩn của văn bản; biết liên hệ, kết nối nội dung văn bản với bối cảnh lịch sử, văn hoá, xã hội và thực tiễn đời sống, từ đó phát triển năng lực vận dụng kết quả đọc vào học tập, nghề nghiệp và đời sống.

1.2. Hoạt động viết

Hoạt động viết được tổ chức nhằm hình thành và phát triển năng lực tạo lập văn bản phục vụ học tập, giao tiếp, lao động và đời sống. Nội dung viết bảo đảm sự gắn kết giữa việc hình thành kiến thức tiếng Việt với rèn luyện kĩ năng tạo lập văn bản; giúp học sinh thực hiện đúng quy trình viết, sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực, lựa chọn kiểu văn bản phù hợp với mục đích, đối tượng và bối cảnh giao tiếp, đồng thời biết vận dụng lí lẽ, bằng chứng và dữ liệu để tạo lập văn bản có tính chính xác, logic và thuyết phục. Thông qua hoạt động viết, học sinh được tăng cường thực hành tạo lập các văn bản phục vụ học tập, giao tiếp và hoạt động nghề nghiệp phù hợp với mục tiêu của chương trình và đặc điểm của từng nhóm ngành, nghề, qua đó phát triển năng lực vận dụng kĩ năng viết trong học tập, lao động và đời sống.

1.3. Hoạt động nói và nghe

Hoạt động nói và nghe được tổ chức nhằm hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt trong học tập, lao động và đời sống. Nội dung nói và nghe bảo đảm sự gắn kết giữa hoạt động trình bày, trao đổi, thảo luận và lắng nghe, phản hồi trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Thông qua hoạt động nói và nghe, học sinh được rèn luyện khả năng sử dụng tiếng Việt phù hợp với mục đích, đối tượng và bối cảnh giao tiếp; biết hợp tác, chia sẻ, trao đổi thông tin, trình bày và bảo vệ ý kiến trên cơ sở tôn trọng người đối thoại; đồng thời tăng cường vận dụng các kĩ năng giao tiếp trong môi trường học tập, nghề nghiệp và đời sống.

1.4. Kiến thức tiếng Việt

Kiến thức tiếng Việt được lựa chọn và tổ chức theo hướng tinh giản, thiết thực, phục vụ trực tiếp cho việc hình thành và phát triển năng lực đọc, viết, nói và nghe của học sinh. Nội dung kiến thức bao gồm những hiểu biết cơ bản về từ vựng, ngữ pháp, hoạt động giao tiếp và ngữ dụng, phong cách ngôn ngữ, phương tiện giao tiếp ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, cùng các quy tắc sử dụng tiếng Việt trong tiếp nhận và tạo lập văn bản. Chương trình đồng thời trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về khai thác, lựa chọn, đánh giá, sử dụng, trích dẫn và chia sẻ thông tin trên môi trường số; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả và các quy định về đạo đức trong học tập, nghiên cứu và hoạt động nghề nghiệp. Các kiến thức tiếng Việt được tích hợp với hoạt động đọc, viết, nói và nghe, tạo điều kiện để học sinh vận dụng hiệu quả trong học tập, giao tiếp, thực hành nghề nghiệp và đời sống.

1.5. Kiến thức văn học

Kiến thức văn học được lựa chọn và tổ chức theo hướng tinh giản, thiết thực, phục vụ trực tiếp cho việc hình thành và phát triển năng lực đọc hiểu văn bản văn học, đồng thời góp phần bồi dưỡng phẩm chất và năng lực của học sinh. Nội dung kiến thức bao gồm những hiểu biết cơ bản về văn học Việt Nam; các khái niệm, thuật ngữ và tri thức công cụ phục vụ đọc hiểu văn bản; đặc điểm của một số thể loại văn học chủ yếu; các yếu tố nội dung và hình thức của văn bản văn học; cùng những giá trị tư tưởng, nhân văn và thẩm mĩ của văn học. Các kiến thức văn học được tích hợp với hoạt động đọc, viết, nói và nghe, tạo điều kiện để học sinh vận dụng trong tiếp nhận và tạo lập văn bản, phát triển năng lực cảm thụ văn học, bồi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách, ý thức trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và năng lực ứng xử văn hoá trong học tập, lao động và thực hành nghề nghiệp.

1.6. Ngữ liệu

Ngữ liệu sử dụng trong chương trình bao gồm văn bản văn học, văn bản nghị luận và văn bản thông tin, được lựa chọn phù hợp với mục tiêu giáo dục, yêu cầu cần đạt và đặc điểm của chương trình giáo dục trung học nghề. Việc lựa chọn ngữ liệu bảo đảm giá trị tư tưởng, nhân văn, ngôn ngữ và thẩm mĩ; phù hợp với đặc điểm tâm lí, trình độ và nhu cầu học tập của học sinh; đồng thời góp phần phát triển phẩm chất, năng lực, bồi dưỡng văn hoá đọc và hình thành năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng vào học tập, lao động và đời sống.

Nội dung cụ thể

Lớp 10

CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP LỚP 10

LỚP 11