Thông báo 03/TB-VPCP 2026 kết luận triển khai các tuyến đường sắt và quy chuẩn dự án

I. Đánh giá chung

Thời gian qua, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp... và các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực, tích cực triển khai các nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ, trong đó tập trung hoàn thiện về thể chế, chính sách, như: Luật Đường sắt, Nghị quyết của Quốc hồi về đường sắt đô thị của Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; đã ban hành các Nghị định quy định chi tiết; đã khởi công dự án thành phần 1 của Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, 03 tuyến đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam; ban hành tiêu chuẩn chung đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; thực hiện Phiên họp thứ nhất ủy ban liên hợp Hợp tác đường sắt Việt - Trung; Đề án phát triển công nghiệp đường sắt...

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan còn lúng túng trong việc triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc “ Nam, nhất là nghiên cứu, đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư (đánh giá đầy đủ, kỹ lưỡng tác động, rủi ro, khách quan, khoa học, bảo đảm lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ).

II. Nhiệm vụ trọng tâm

1. Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng:

a) Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính chủ động trao đổi, làm việc với các cơ quan liên quan của phía Trung Quốc để thúc đẩy triển khai Dự án; tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban Liên hợp hợp tác đường sắt Việt - Trung; trường hợp vướng mắc vượt thẩm quyền báo cáo Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn thông qua Ủy ban Chỉ đạo Hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc; hoặc báo cáo Thủ tướng Chính phủ để trao đổi với Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc.

b) Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thành phần 2 và ký Hiệp định nối ray, xây dựng cầu đường sắt qua biên giới, hoàn thành trong tháng 3 năm 2026; hoàn thành thẩm định hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thành phần 2 giữa hai nước trong tháng 7 năm 2026 để khởi công Dự án như báo cáo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương cử đại diện tham gia Hội đồng thẩm định Dự án thành phần 2 theo đề nghị Bộ Xây dựng để sớm thành lập Hội đồng thẩm định theo quy định.

Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý chặt chẽ chi phí đầu tư của Dự án; theo chức năng, nhiệm vụ được giao khẩn trương ban hành định mức, đơn giá cho Dự án trên cơ sở tiêu chuẩn áp dụng cho Dự án; chịu trách nhiệm xác định tuyến chính xác, đúng mốc, trích lục địa chính,... để lập phương án đền bù đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí.

c) Về nguồn vốn: Bộ Tài chính chịu trách nhiệm cân đối bảo đảm đủ vốn triển khai Dự án, trong đó sử dụng các nguồn vốn: tăng thu và tiết kiệm chi hằng năm, vốn đầu tư công trung hạn...

d) Đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt: Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Công ty đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045; có lộ trình, kế hoạch cụ thể để đào tạo kịp thời nguồn nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý, vận hành khai thác các tuyến đường sắt, nhất là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15 tháng 01 năm 2026.

đ) Về tiếp nhận, chuyển giao công nghệ: Bộ Xây dựng và các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu cụ thể lộ trình để tiếp nhận, chuyển giao công nghệ theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ, bao gồm công tác thi công, bảo trì, bảo dưỡng, quản lý vận hành, sản xuất đầu máy, toa xe, hệ thống thông tin tín hiệu...

e) Về phương thức quản lý: Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan cần phân công rõ lãnh đạo, cơ quan, cán bộ chuyên trách theo dõi dự án; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 05 tháng 01 năm 2026.

g) Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam chủ động, tích cực triển khai công tác GPMB và di dời công trình điện có điện áp từ 110 kv trở lên theo các cơ chế đã được Quốc hội chấp thuận.

2. Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam:

a) Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo[1] yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành lựa chọn Tư vấn quốc tế có kinh nghiệm để hỗ trợ Bộ Xây dựng, Ban Quản lý dự án chuẩn bị, triển khai Dự án (bao gồm xây dựng tiêu chí đánh giá để lựa chọn phương thức đầu tư và nhà đầu tư).

Yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đường sắt chậm nhất trong tháng 01 năm 2026 phải hoàn thành lựa chọn Tư vấn quốc tế; đồng thời khẩn trương lựa chọn Tư vấn quốc tế để lập BCNCKT lập Dự án; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15 tháng 01 năm 2026.

Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm xác định tuyến chính xác, đúng mốc, trích lục địa chính... để lập phương án đền bù đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí.

b) Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao, và các bộ, cơ quan liên quan, hỗ trợ của chuyên gia, Tư vấn... rà soát các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam, quốc tế và kinh nghiệm quốc tế, điều kiện của Việt Nam để lựa chọn một công nghệ (trong số các công nghệ chạy trên ray, chạy bằng từ trường, chạy trong ống từ trường) phù hợp nhất cho Dự án (cân nhắc kỹ lưỡng 02 yếu tố: về kinh tế kỹ thuật, về chính trị và ngoại giao, khả năng tự chủ và chuyển giao công nghệ, tài chính, kinh nghiệm thực tế, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng... để Việt Nam từng bước làm chủ trong vận hành, bảo trì, thiết kế, sản xuất...);

c) Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng tiêu chí, quy trình, đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư hiệu quả, tối ưu, có lợi cho quốc gia và nhân dân, tránh tham nhũng, tiêu cực; trường hợp cần thiết bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với từng phương thức đầu tư (đầu tư công, đầu tư theo phương thức ppp, đầu tư kinh doanh) cần thực hiện theo đúng quy trình, quy định, đánh giá kỹ lưỡng tác động... bảo đảm khoa học, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro... theo các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; báo cáo Thường trực Chính phủ trước ngày 10 tháng 01 năm 2026.

- Các Bộ, ngành, địa phương liên quan phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng, chịu trách nhiệm về các đánh giá tác động của các chính sách thuộc chức năng của mình để bảo đảm tính khả thi, minh bạch, chống tham nhũng tiêu cực; trả lời đúng thời gian theo đề nghị của Bộ Xây dựng và chịu trách nhiệm theo Quy chế làm việc của Chính phủ.

d) Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiếp tục đẩy mạnh công tác GPMB, di dời hạ tầng kỹ thuật theo kế hoạch đã được duyệt và Nghị quyết của Quốc hội cho phép tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV.

đ) Các địa phương khẩn trương rà soát, báo cáo chính xác nhu cầu vốn về Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính để kịp thời bố trí, điều phối, bảo đảm không để chậm trễ GPMB vì thiếu vốn.

e) Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để giải phóng mặt bằng, khảo sát, di dời công trình quốc phòng, công trình an ninh bảo đảm hiệu quả, tiến độ triển khai Dự án.

3. Các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh:

a) UBND thành phố Hà Nội và UBND Thành phố Hồ Chí Minh chủ động tổ chức triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại hai thành phố theo thẩm quyền bảo đảm tiến độ, chất lượng; rà soát báo cáo Thành ủy về việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về đường sắt để bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, tính phổ quát, hiện đại và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước; nghiên cứu xem xét ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị.

b) UBND Thành phố Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các thủ tục theo quy định để khởi công tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành (tuyến Bến Thành - Tham Lương, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, tuyên Thủ Thiêm - Long Thành,...)

3. Các tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái: Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương liên quan cùng các chuyên gia Tư vấn của Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ triển khai công tác lập Quy hoạch 02 tuyến đường sắt này. Nghiên cứu giao cho tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư theo quy định của pháp luật.

4. Một số nội dung khác

a) Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Đề án tái cơ cấu Tổng công ty đường sắt Việt Nam theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc tại Công văn số 11425/VPCP-ĐMDN ngày 20 tháng 11 năm 2025, trình Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc xem xét quyết định trước ngày 05 tháng 01 năm 2026; báo cáo kết quả cho Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10 tháng 01 năm 2026.

b) Tổng Công ty đường sắt Việt Nam tiếp tục trao đổi, hợp tác với phía Trung Quốc trong nghiên cứu đầu tư xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt; xác định nguồn lực, nhân lực và các điều kiện cần thiết để tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ khâu sản xuất, bảo trì, sửa chữa... bảo đảm khả thi, hiệu quả (báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Ban chỉ đạo vào ngày 05 tháng 01 năm 2026).

5. Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà và Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc theo phân công tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền, vượt thẩm quyền báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

6. Bộ Xây dựng theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai, định kỳ trước ngày 25 hằng tháng báo cáo Thường trực Chính phủ kết quả thực hiện và tham mưu Thủ tướng Chính phủ họp hằng tháng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Văn phòng Chính phủ xin thông báo để các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan biết, thực hiện và sẽ tổng hợp kết quả hằng tháng báo cáo Thủ thủ tướng Chính phủ./.