Quyết định 3885/QĐ-BNNMT 2026 ban hành quy trình kiểm tra truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản

Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Quy trình thực hành trong kiểm tra truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác tại các doanh nghiệp chế biến.

Điều 2. Mục đích ban hành

1. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác sử dụng để chế biến, xuất khẩu vào thị trường Liên minh châu Âu (EU).

2. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc ngăn chặn nguyên liệu thủy sản có nguồn gốc khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trong chuỗi sản xuất, xuất khẩu.

3. Đáp ứng yêu cầu, khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác IUU và thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.

Điều 4. Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng các Cục: Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường; Thủy sản và Kiểm ngư; Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Bộ; Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

1. Quy trình này hướng dẫn việc phối hợp thực hiện kiểm tra, đối chiếu, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác tại doanh nghiệp chế biến trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan có liên quan theo quy định của pháp luật.

2. Nội dung kiểm tra theo quy trình này bao gồm: (i) Nhập khẩu nguyên liệu thủy sản khai thác; (ii) Thu mua nguyên liệu thủy sản khai thác trong nước; (iii) Tiếp nhận, bảo quản, chế biến, lưu kho; (iv) Truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào của các doanh nghiệp; (v) Xuất khẩu sản phẩm thủy sản vào các thị trường; (vi) Kiểm tra, giám sát, đối chiếu hồ sơ, dữ liệu và sản lượng thực tế tại doanh nghiệp.

3. Quy trình này không thay thế hoạt động kiểm tra chuyên ngành theo quy định pháp luật hiện hành.

4. Quy trình này không quy định thêm điều kiện, thủ tục, hồ sơ, nghĩa vụ của doanh nghiệp ngoài quy định của pháp luật; trường hợp nội dung kiểm tra liên quan đến điều kiện, hồ sơ hoặc thủ tục đã được pháp luật chuyên ngành quy định thì thực hiện theo quy định pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Điều 2. Đối tượng áp dụng

1. Doanh nghiệp chế biến thủy sản sử dụng nguyên liệu thủy sản có nguồn gốc từ khai thác để sản xuất, chế biến xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu.

2. Các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan gồm: Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cục Thủy sản và Kiểm ngư; Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường); Cục Hải quan – Bộ Tài chính; Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các cơ quan, đơn vị có liên quan.

3. Tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động nhập khẩu, chế biến, xuất khẩu thủy sản khai thác.

Điều 3. Mục đích kiểm tra

1. Kiểm tra tính hợp pháp, minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác dùng để chế biến xuất khẩu.

2. Đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật Việt Nam, quy định của EU và các cam kết quốc tế về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

3. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi: (i) Hợp thức hóa nguyên liệu không rõ nguồn gốc; (ii) Gian lận truy xuất nguồn gốc nguyên liệu; (iii) Sử dụng nguyên liệu bất hợp pháp để chế biến xuất khẩu; (iv) Sai lệch giữa hồ sơ khai báo và thực tế sản xuất, xuất khẩu.

4. Tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác kiểm soát nguyên liệu thủy sản khai thác chống IUU.

Điều 4. Nguyên tắc kiểm tra

1. Thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của từng cơ quan theo quy định của pháp luật.

2. Bảo đảm khách quan, minh bạch, không chồng chéo, không gây cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

3. Kết hợp kiểm tra hồ sơ với kiểm tra thực tế tại doanh nghiệp.

4. Ưu tiên kiểm tra theo phương thức quản lý rủi ro, phân tích dữ liệu và dấu hiệu vi phạm.

5. Kết quả kiểm tra phải được lập biên bản, lưu hồ sơ và cập nhật phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc.

6. Không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại hồ sơ, tài liệu, dữ liệu mà cơ quan kiểm tra đã có hoặc có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, trừ trường hợp cần đối chiếu, xác minh để phù hợp với dữ liệu số, số hoá theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 11 Luật Dữ liệu.

Điều 5. Hình thức kiểm tra

1. Kiểm tra định kỳ theo kế hoạch hằng năm.

2. Kiểm tra đột xuất khi: (i) Có dấu hiệu vi phạm; (ii) Có phản ánh, cảnh báo từ EC, cơ quan nước ngoài hoặc cơ quan chức năng; (iii) Có chênh lệch bất thường giữa hồ sơ nhập khẩu, sản xuất, tồn kho và xuất khẩu; (iv) Có yêu cầu của cấp có thẩm quyền.

Điều 6. Nội dung và phương pháp kiểm tra

1. Kiểm tra hồ sơ nguyên liệu nhập khẩu

a) Hồ sơ nhập khẩu: kiểm tra hồ sơ theo quy định tại Điều 50, Điều 51 Nghị định 41/2026/NĐ-CP ngày 25/01/2026 cùng với các thành phần hồ sơ: (i) Tờ khai hải quan; (ii) Vận đơn hoặc các chứng từ vận tải khác có giá trị tương đương; (iii) Hóa đơn thương mại (trong trường hợp người mua phải thanh toán cho người bán); (iv) Danh sách tên sản phẩm thuỷ sản nhập khẩu; (v) Giấy chứng nhận sức khỏe (giấy chứng nhận y tế); Báo cáo phân loại, cân đối chiếu sản lượng thủy sản, sản phẩm thủy sản khai báo nhập khẩu bằng container (nếu có).

b) Kiểm tra: (i) Tính đầy đủ, hợp lệ, thống nhất của hồ sơ, chủng loài, sản lượng thuỷ sản nhập khẩu; (ii) Quốc gia khai thác, quốc gia cảng, tàu khai thác; (iii) Sự phù hợp của các hồ sơ, chứng từ liên quan đến lô nguyên liệu nhập khẩu

2. Kiểm tra hồ sơ nguyên liệu trong nước

a) Hồ sơ thu mua nguyên liệu: (i) nhật ký khai thác (trong trường hợp pháp luật quy định phải có); (ii) Giấy biên nhận sản phẩm thủy sản khai thác bốc dỡ; (iii) Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC); Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (CC); (iv) Hợp đồng mua bán; (v) hồ sơ, thông tin về tàu cá theo quy định của pháp luật và phù hợp với nội dung cần xác minh.

b) Kiểm tra: (i) Tính đầy đủ, hợp lệ, thống nhất của hồ sơ, chủng loài, sản lượng thuỷ sản thu mua; (ii) tàu khai thác, vùng khai thác; (iii) Tổ chức cấp chứng từ và tính xác thực của chứng từ.

3. Kiểm tra nguyên liệu tại doanh nghiệp

a) Kiểm tra tiếp nhận nguyên liệu: (i) Sổ theo dõi nhập kho; (ii) biên bản/chứng từ xác nhận khối lượng thực nhập vào nhà máy; (iii) Nhật ký tiếp nhận; (iv) Hồ sơ phân lô nguyên liệu thuỷ sản trong nước, nhập khẩu.

b) Kiểm tra thực tế: (i) Chủng loại; (ii) Quy cách/kích cỡ (nếu có); (iii) Sản lượng tồn kho; (iv) Tình trạng bảo quản nguyên liệu; (v) Mã nhận diện lô hàng nhập khẩu.

c) Đối chiếu: (i) Sản lượng nhập khẩu; (ii) Sản lượng đưa vào chế biến; (iii) Sản lượng xuất khẩu; (iv) Định mức sản xuất, tỷ lệ hao hụt; (v) Tồn kho thực tế.

4. Kiểm tra truy xuất nguồn gốc lô hàng xuất khẩu đi các thị trường yêu cầu

a) Đối chiếu: (i) Hồ sơ nhập khẩu nguyên liệu; (ii) Hồ sơ thu mua nguyên liệu; (iii) Hồ sơ sản xuất; (iv) Hồ sơ xuất khẩu; (v) Hồ sơ cấp chứng thư.

b) Kiểm tra khả năng truy xuất: (i) Từ thành phẩm xuất khẩu truy ngược về lô nguyên liệu và các hồ sơ có liên quan đến thu mua nguyên liệu; (ii) Từ lô nguyên liệu truy xuất đến các lô hàng xuất khẩu (bao gồm các lô xuất khẩu đi thị trường EU).

c) Kiểm tra việc minh bạch nguồn gốc: (i) Nguyên liệu nhập khẩu; (ii) Nguyên liệu trong nước; (iii) khối lượng nguyên liệu sử dụng để chế biến xuất khẩu theo từng thị trường.

5. Kiểm tra hệ thống quản lý dữ liệu

a) Việc cập nhật dữ liệu trên Hệ thống dịch vụ công hoặc hệ thống điện tử theo quy định.

b) Hệ thống lưu trữ hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

c) Thời gian lưu trữ hồ sơ.

d) Tính đầy đủ, liên tục và khả năng đối chiếu dữ liệu.

6. Biểu mẫu thực hiện

Bản kiểm tra liên ngành công tác truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác tại doanh nghiệp chế biến dành cho Đoàn kiểm tra liên ngành của các cơ quan có thẩm quyền theo mẫu biểu ban hành kèm theo Quy trình này.

Điều 7. Trình tự kiểm tra

Trình tự kiểm tra được thực hiện theo nội dung quy định từ Điều 11 đến Điều 16 Chương III Nghị định số 217/NĐ-CP ngày 05/08/2026 của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Điều 8. Xử lý vi phạm

1. Trường hợp phát hiện vi phạm, đoàn kiểm tra: (i) Lập biên bản; (ii) Kiến nghị xử lý theo quy định; (iii) Chuyển cơ quan có thẩm quyền nếu có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.

2. Trường hợp phát hiện dấu hiệu liên quan IUU hoặc gian lận nguồn gốc: (i) Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét áp dụng biện pháp quản lý theo quy định pháp luật; (ii) Tăng cường kiểm tra đối với doanh nghiệp; (iii) Báo cáo cấp có thẩm quyền để phối hợp xử lý theo quy định.

Điều 9. Trách nhiệm của Cục Thủy sản và Kiểm ngư

1. Thực hiện thường trực của Tổ công tác liên ngành theo phân công tại Điều 4 Quyết định số Căn cứ Quyết định số 1156/QĐ-BNNMT ngày 03/04/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc thành lập Tổ công tác liên ngành kiểm tra công tác truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác tại các doanh nghiệp.

2. Trực tiếp thực hiện kiểm tra hồ sơ nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu theo PSMA và bằng tàu công ten nơ thực hiện theo quy định tại Điều 50, Điều 51 Nghị định 41/2026/NĐ-CP ngày 25/01/2026; kiểm tra hồ sơ thu mua nguyên liệu thuỷ sản khai thác trong nước; cung cấp/đối chiếu dữ liệu nguồn gốc khai thác; xác minh thông tin tàu cá, vùng khai thác, SC/CC; phân tích rủi ro nguồn nguyên liệu; phối hợp xác minh dấu hiệu IUU.

3. Căn cứ dữ liệu khai báo của các tổ chức, cá nhân để phân tích dữ liệu, xác định đối tượng kiểm tra theo mức độ rủi ro và dấu hiệu vi phạm cung cấp cho Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường xây dựng kế hoạch;

4. Phối hợp với Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường và các cơ quan liên quan trong hoạt động kiểm tra khi có yêu cầu;

Điều 10. Trách nhiệm của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường

1. Trực tiếp kiểm tra quá trình truy xuất nguồn gốc tại doanh nghiệp; chủ trì đối chiếu chuỗi sản xuất – xuất khẩu có sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc thuỷ sản khai thác được nhập khẩu, thu mua trong nước để chế biến, xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu (đối chiếu định mức sản xuất, tỷ lệ hao hụt, sản lượng xuất khẩu; kiểm tra hồ sơ cấp chứng thư xuất khẩu và hồ sơ an toàn thực phẩm…).

2. Chủ trì truy xuất nguồn gốc đối với các lô hàng xuất khẩu vào thị trường có yêu cầu có dấu hiệu vi phạm

3. Tổng hợp, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường kết quả thực hiện; đề xuất xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật.

4. Thực hiện thẩm tra kết quả khắc phục của doanh nghiệp sau kiểm tra, đồng thời thông báo cho cơ quan quản lý để theo dõi, giám sát, đôn đốc việc khắc phục theo quy định.

5. Định kỳ rà soát, đánh giá hiệu quả Quy trình; cập nhật, sửa đổi Quy trình khi quy định pháp luật, yêu cầu thị trường hoặc hệ thống dữ liệu thay đổi.

Điều 11. Trách nhiệm của Cục Hải quan

1. Phối hợp cung cấp dữ liệu thuộc phạm vi quản lý và thông tin hồ sơ có liên quan đến việc thông quan các lô hàng thuỷ sản nhập khẩu, xuất khẩu theo đề nghị của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ hoạt động kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thuỷ sản.

2. Trực tiếp kiểm tra, xác minh hồ sơ hải quan liên quan đến các lô hàng có dấu hiệu gian lận thương mại, gian lận nguồn gốc hoặc vi phạm quy định IUU khi tham gia hoạt động của Đoàn kiểm tra liên ngành.

3. Phối hợp triển khai thực hiện theo chức năng nhiệm vụ và khi có yêu cầu.

Điều 12. Trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Môi trường địa phương

1. Phối hợp triển khai hoạt động kiểm tra liên ngành tại địa phương.

2. Phối hợp xác minh nguồn gốc nguyên liệu trong nước khi có yêu cầu.

3. Đôn đốc doanh nghiệp khắc phục tồn tại sau kiểm tra và theo dõi, giám sát việc khắc phục tồn tại sau kiểm tra của doanh nghiệp trên địa bàn.

4. Tổng hợp tình hình thực hiện, báo cáo theo yêu cầu.

Điều 13. Trách nhiệm của doanh nghiệp

1. Thực hiện đầy đủ quy định về truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác chống khai thác IUU;

2. Cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu và tạo điều kiện cho đoàn kiểm tra thực hiện nhiệm vụ.

3. Lưu trữ và cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ truy xuất trên toàn chuỗi thủy sản khai thác và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ, chứng từ, dữ liệu và thông tin cung cấp.

4. Khắc phục các tồn tại sau kiểm tra theo đúng thời hạn và báo cáo kết quả khắc phục theo yêu cầu của đoàn kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Điều 14. Chế độ báo cáo

1. Định kỳ 6 tháng và hằng năm, các đơn vị tổng hợp kết quả thực hiện gửi Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường.

2. Báo cáo đột xuất khi có yêu cầu hoặc khi phát hiện vụ việc nghiêm trọng.

Điều 15. Điều khoản thi hành

1. Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường chủ trì, phối hợp với Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư hướng dẫn, theo dõi và tổ chức triển khai thực hiện Quy trình này.

2. Trong quá trình thực hiện nếu có khó khăn, vướng mắc, các cơ quan, đơn vị phản ánh về Bộ Nông nghiệp và Môi trường (qua Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường) để xem xét sửa đổi, bổ sung./.

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG

Mẫu biểu

KIỂM TRA LIÊN NGÀNH CÔNG TÁC TRUY XUẤT NGUỒN GỐC NGUYÊN LIỆU THỦY SẢN KHAI THÁC TẠI DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN

(Ban hành kèm theo số .......... của Cơ quan kiểm tra)

^{_________________}