Từ 2027, ngân sách trung ương nhận 70% thuế GTGT — cách phân chia mới thay đổi cân bằng tài chính địa phương

Bộ Tài chính vừa công bố một sự thay đổi quan trọng trong cơ chế phân chia thuế giá trị gia tăng (GTGT) giữa ngân sách trung ương và các địa phương. Từ năm 2027, theo Thông tư 26/2026/TT-BTC và Nghị định 73/2026/NĐ-CP, tỷ lệ phân chia sẽ được điều chỉnh theo cơ cấu 70%-30%, trong đó ngân sách trung ương sẽ nhận 70% và các ngân sách địa phương sẽ nhận 30%. Quyết định này có ý nghĩa lớn đối với cân bằng tài chính công cộng và khả năng chi tiêu của các địa phương.

Tỷ lệ phân chia mới: 70% cho trung ương, 30% cho địa phương

Từ năm 2027, thuế GTGT sẽ được phân chia theo tỷ lệ cố định 70%-30% giữa ngân sách trung ương và ngân sách các địa phương. Điều này có nghĩa rằng trong mỗi đồng thuế GTGT được thu từ hoạt động sản xuất và kinh doanh trên toàn quốc, 70 xu sẽ chuyển vào kho bạc trung ương để hỗ trợ các chương trình quốc gia, trong khi 30 xu còn lại sẽ được giữ lại cho các ngân sách địa phương để phục vụ nhu cầu phát triển địa phương. Tỷ lệ này phản ánh sự tập trung nguồn lực về trung ương để thực hiện các chính sách quốc gia.

Tác động đến ngân sách các địa phương

Với tỷ lệ 30% cho ngân sách địa phương, các tỉnh, thành phố sẽ có nguồn tài chính để phát triển dịch vụ công cộng địa phương như giáo dục, y tế và hạ tầng. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là tỷ lệ 70%-30% này không áp dụng đối với toàn bộ số thu thuế GTGT. Việc phân chia cụ thể cho từng địa phương sẽ được quyết định bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội dựa trên các nguyên tắc và tiêu chí được xác định trong từng giai đoạn, nhằm đảm bảo sự công bằng và phù hợp với tình hình phát triển của mỗi vùng.

Ý nghĩa của cơ chế phân chia mới

Cơ chế phân chia này nằm trong khuôn khổ cải cách tài chính công cộng nhằm tối ưu hóa sử dụng ngân sách. Bằng cách tập trung 70% nguồn thu GTGT vào ngân sách trung ương, Nhà nước có thể điều phối tài chính một cách linh hoạt hơn để ưu tiên các dự án chiến lược quốc gia, cân bằng vùng, và xử lý các vấn đề toàn quốc. Đồng thời, phần 30% dành cho địa phương vẫn đảm bảo rằng các địa phương có đủ nguồn lực để quản lý và phát triển các dịch vụ công cộng cơ bản.

Ví dụ thực tế

Giả sử một tỉnh có tổng doanh thu từ tiêu thụ hàng hóa chịu thuế GTGT là 1 triệu tỷ đồng, mức thuế GTGT là 10%, tức thu được 100 tỷ đồng. Theo cơ chế mới từ 2027, 70 tỷ đồng sẽ gửi vào ngân sách trung ương, còn lại 30 tỷ đồng dành cho ngân sách tỉnh. Tuy nhiên, phân bổ cụ thể trong 30 tỷ đồng này cho các tỉnh khác nhau vẫn phải tuân theo quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, không phải tự động được tỉnh nào giữ lại 30% đó.

Lưu ý quan trọng

Các doanh nghiệp và chính quyền địa phương cần cập nhật kịp thời về cơ chế phân chia thuế GTGT mới có hiệu lực từ năm 2027. Các địa phương nên bắt đầu lập kế hoạch bộ máy tài chính dựa trên phân bổ 30% dự kiến, và chủ động liên hệ với Bộ Tài chính để nắm rõ tiêu chí phân bổ cụ thể sẽ được Quốc hội áp dụng.