Bản án 513/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng tín dụng

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Quan hệ tranh chấp: nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn thanh toán tiền nợ gốc, lãi, phí phát sinh theo hợp đồng tín dụng đã ký kết giữa các bên. Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật trong vụ án là “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”.

[2] Thẩm quyền giải quyết vụ án: bị đơn ông Trần Minh Q có địa chỉ cư trú tại: số B khu phố H, phường T, Thành phố Hồ Chí Minh. Căn cứ Điều 35 và 6 điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 16 – Thành phố Hồ Chí Minh.

[3] Về việc xét xử vắng mặt đương sự: người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị Thùy L và bà Huỳnh Thị Kim O có đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt.

Do đó, Hội đồng xét xử căn cứ quy định tại Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự xét xử vắng mặt bà L và bà O.

[4] Xem xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử xét thấy: [4.1] Về hiệu lực của hợp đồng tín dụng: Ngày 14/02/2023, nguyên đơn Công ty C1 và bị đơn ông Trần Minh Q ký kết Hợp đồng cho thuê tài chính số 1230201306 với nội dung nguyên đơn cho bị đơn thuê xe ô tô con hiệu MG, biển số 61LD-086.96; giá trị tài sản là: 572.000.000 đồng, hợp đồng còn thỏa thuận về thời hạn thuê, lãi suất, kỳ hạn thanh toán, quyền và nghĩa vụ của các bên, trường hợp chấm dứt hợp đồng trước hạn và phương thức xử lý tài sản thuê. Thực hiện hợp đồng nêu trên, Công ty C1 cho rằng đã giao xe ô tô này cho ông Q theo thỏa thuận và ông Q đã ký vào hợp đòng mua bán xe, Biên bản bàn giao và nghiệm thu tài sản ngày 14/02/2023, bị đơn ông Q không thừa nhận nội dung này, ông Q cho rằng sau khi ký hợp đồng thuê tài chính thì không nhận xe ô tô mà người nhận là bà O và việc ông Q ký tên trên hợp đồng cho thuê tài chính với Công ty C1 là đứng tên giùm cho bà O. Theo nguyên đơn trình bày thì sau khi ký hợp đồng, bị đơn ông Q đã thực hiện thanh toán tiền thuê hàng tháng cho Công ty, đến ngày 20/3/2024 thì ông Q vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Ngày 09/7/2024, Công ty C1 đã ra thông báo chấm dứt hợp đồng đối với ông Q. Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn ông Q thanh toán số tiền thuê còn nợ bao gồm gốc, lãi, phi phát sinh tổng cộng là 715.797.040 đồng; yêu cầu ông Q thanh toán tiền lãi chậm trả phát sinh từ ngày 26/08/2026 tính trên nợ gốc với mức lãi suất quá hạn thỏa thuận trong hợp đồng cho thuê tài chính cho đến khi thanh toán xong nợ gốc. Trường hợp ông Q không thanh toán đầy đủ số tiền nêu trên, buộc ông Q giao trả tài sản thuê là xe ô tô con biển số 61LD – 086.96 để Công ty C1, cấn trừ vào số tiền thuê mà ông Q còn nợ. Trường hợp ông Q không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ số tiền nêu trên hoặc không giao trả tài sản thuê hoặc số tiền thu được từ việc xử lý tài sản thuê không đủ để thanh toán số tiền còn nợ, buộc bà Đặng Thị N có trách nhiệm thanh toán cho Công ty C1 số tiền mà ông Q còn nợ Công ty C1 theo thư bảo lãnh cá nhân đã ký ngày 14/02/2023. Hội đồng xét xử xét thấy: hợp đồng cho thuê tài chính được ký kết giữa các bên có nội dung và hình thức phù hợp với quy định tại các điều 117, 118, 119 của Bộ luật Dân sự và Điều 113 của Luật Các tổ chức tín dụng; các bên giao kết hợp đồng trên cơ sở tự nguyện thỏa thuận nên hợp đồng có hiệu lực pháp luật và làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên theo quy định. Quá trình thực hiện hợp đồng, từ ngày 20/3/2024 bị đơn ông Q không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ gốc và tiền lãi cho nguyên đơn, vi phạm nghĩa vụ đã thỏa 7 thuận tại Điều 1, Điều 3 và Điều 7 của hợp đồng tín dụng nêu trên, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. [4.2] Về nghĩa vụ thanh toán nợ gốc, nợ lãi và phí khác của bị đơn: Theo H đồng cho thuê tài chính số A, ông Q có nghĩa vụ thanh toán tiền thuê cho Công ty C1 theo phụ lục thanh toán do Công ty B1. Công ty đã thực hiện nghĩa vụ của bên cho thuê, trong khi ông Q không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của bên thuê, vi phạm thỏa thuận trong hợp đồng đã ký kết nên phải có nghĩa vụ thanh toán tiền nợ gốc, nợ lãi và các khoản phí phát sinh cho nguyên đơn theo thỏa thuận trong hợp đồng. Tại phiên hòa giải, ông Q đồng ý thanh toán nợ theo yêu cầu của nguyên đơn, tuy nhiên tại phiên tòa ông Q không đồng ý thanh toán theo yêu cầu của nguyên đơn với lý do ông Q chỉ đứng tên giùm cho bà Huỳnh Thị Kim O, thực tế ông Q không nhận và sử dụng tài sản thuê nên ông Q không có nghĩa vụ trả nợ cho nguyên đơn.

Tuy nhiên, ông Q không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh, lời trình bày của ông Q cũng không được nguyên đơn thừa nhận, đồng thời tại biên bản lấy lời khai ngày 13/8/2026, bà O không thừa nhận lời trình bày này của ông Q, bà O cho rằng không quen biết và không có bất kỳ giao dịch nào với ông Q cũng như Công ty C1. Mặt khác, sau khi ký hợp đồng cho thuê tài chính với nguyên đơn, ông Q đã ký tên với tư cách bên sử dụng trong hợp đồng mua bán ngày 14/02/2023 giữa bên bán là Công ty T và bên mua là Công ty C1, đồng thời ông Q cũng đã ký tên vào Biên bản bàn giao và nghiệm thu tài sản ngày 14/02/2023 giữa bên giao xe là Công ty T và bên nhận xe là ông Q.

Do đó, ông Q phải chịu trách nhiệm về việc ký kết, xác lập giao dịch với các bên liên quan.

Vì vậy, nội dung trình bày của ông Q là không có cơ sở chấp nhận. Trường hợp ông Q có tranh chấp với bà O liên quan đến việc sử dụng xe ô tô nêu trên thì có quyền khởi kiện bằng vụ án khác khi có yêu cầu. Từ những nhận định nêu trên, có cơ sở chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về nợ gốc, nợ lãi và các khoản phí phát sinh. Bị đơn ông Q có nghĩa vụ thanh toán số tiền thuê còn nợ cho nguyên đơn tính đến ngày 25/8/2026 (sau khi đã trừ số tiền ký cược bảo đảm 57.200.000 đồng) là 715.797.040 đồng, trong đó: nợ gốc là 432.342.864 đồng, nợ lãi trong hạn và các khoản phải thu khác là 187.289.627 đồng; nợ lãi quá hạn tính tới ngày 25/8/2026 là 96.164.549 đồng. Đồng thời, ông Q còn có nghĩa vụ tiếp tục thanh toán tiền lãi chậm trả phát sinh từ ngày 26/8/2026 tính trên nợ gốc với mức lãi suất quá hạn thỏa thuận trong hợp đồng cho thuê tài chính cho đến khi thanh toán xong nợ gốc. [4.3] Về yêu cầu giao trả và xử lý tài sản thuê là xe ô tô MG biển số 61LD-086.96: Căn cứ thỏa thuận tại Điều 1 và Điều 2 của Hợp đồng cho thuê tài chính số 1230201306, quyền sở hữu đối với tài sản thuê thuộc Công ty C1 trong thời hạn ông Q chưa hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ theo hợp đồng; ông Q chỉ có quyền sử dụng tài sản thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận. 8 Theo thỏa thuận tại mục 6.1.1 của Hợp đồng cho thuê tài chính, trường hợp bên thuê quá hạn thanh toán 05 ngày so với ngày đến hạn theo lịch trình thanh toán thì Công ty C1 có quyền chấm dứt hợp đồng trước hạn và tại mục 6.2 của hợp đồng quy định: trường hợp hợp đồng chấm dứt mà bên thuê không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ các khoản nợ thì bên thuê phải hoàn trả tài sản thuê cho Công ty C1; Công ty có quyền thu hồi và xử lý tài sản theo thỏa thuận và quy định pháp luật. Ông Q đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên Công ty C1 có quyền yêu cầu xử lý hậu quả của việc vi phạm hợp đồng theo thỏa thuận.

Vì vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về xử lý tài sản thuê là có cơ sở chấp nhận, trường hợp ông Q không thanh toán đầy đủ số tiền phải trả theo hợp đồng thì phải có nghĩa vụ giao trả cho Công ty C1 tài sản thuê là 01 xe ô tô con hiệu MG, biển số 61LD-086.96 để Công ty C1, cấn trừ vào số tiền thuê mà ông Q còn nợ. [4.4] Về yêu cầu buộc thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh: Công ty C1 yêu cầu trong trường hợp ông Q không thanh toán đầy đủ số tiền còn nợ thì buộc bà Đặng Thị N liên đới thanh toán số tiền còn thiếu theo Thư bảo lãnh cá nhân đã ký vào ngày 14/02/2023. Công ty cung cấp thư bảo lãnh cá nhân, trong đó thể hiện người bảo lãnh là bà Đặng Thị N và nội dung bảo lãnh cho toàn bộ nghĩa vụ thanh toán của ông Q theo Hợp đồng cho thuê tài chính số 1230201306.

Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án bà N không thừa nhận chữ ký, chữ viết trên thư bảo lãnh là của mình và không thừa nhận đã xác lập quan hệ bảo lãnh cho ông Q với Công ty C1. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành trưng cầu giám định chữ ký, chữ viết của bà N trên Thư bảo lãnh cá nhân này. Kết luận giám định xác định chữ viết họ và tên “Đặng Thị N” tại phần cuối thư bảo lãnh là của bà N nhưng không đủ cơ sở xác định chữ ký trên thư bảo lãnh là của bà N. Ngoài ra, tại biên bản lấy lời khai ngày 17/3/2026, bà Nguyễn Thị Thùy L – là nhân viên kinh doanh của Công ty C1 xác định bà L là người thực hiện hồ sơ tín dụng cho ông Q, là người làm chứng trong Thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023, bà L xác định bà N không ký thư bảo lãnh trước mặt bà L và cũng không ký tại trụ sở Công ty, cán bộ tín dụng cũng không đến nhà bà N để cho bà N ký thư bảo lãnh. Bà L trình bày bà L giao Thư bảo lãnh cho ông Q mang về để bà N ký rồi sau đó nhận lại để hoàn tất các thủ tục cho ông Q. Bà L cũng không đối chiếu thông tin của bà N và cũng không thể xác nhận được người ký tên trong Thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023 là bà N. Mặt khác, quá trình giải quyết vụ án ông Q và bà N đều xác định hai người không quen biết nhau. Về nội dung này Hội đồng xét xử xét thấy: ông Q là người được bảo lãnh, việc bà N bảo lãnh nghĩa vụ cho ông Q thì sẽ có lợi cho ông Q nhưng ông Q vẫn xác định chưa từng quen biết bà N. Căn cứ quy định tại Điều 335 của Bộ luật Dân sự, bảo lãnh là việc người thứ ba cam kết với bên có quyền về việc thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có 9 nghĩa vụ khi đến hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Điều 117 Bộ luật Dân sự quy định: một trong những điều kiện để giao dịch dân sự có hiệu lực là chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện. Theo quy định tại khoản 1 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự, Công ty C1 là bên yêu cầu Tòa án buộc bà N thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh nên có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ chứng minh bà N đã xác lập giao dịch bảo lãnh để chứng minh cho yêu cầu của Công ty là có căn cứ, hợp pháp. Trường hợp không đưa ra được hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ án trên cơ sở các chứng cứ đã thu thập được. Hội đồng xét xử xét thấy: kết luận giám định chỉ xác định chữ viết họ và tên “Đặng Thị N” là của bà N, nhưng không xác định được chữ ký trên Thư bảo lãnh là của bà N. Việc xác định có chữ viết họ tên của bà N trên văn bản không đương nhiên chứng minh bà N đã tự mình xác lập và tự nguyện cam kết thực hiện toàn bộ nội dung của văn bản khi nội dung này không có chứng cứ nào khác hoặc không phù hợp với các chứng cứ nào khác. Trong khi bà N không thừa nhận việc ký kết và bên nguyên đơn yêu cầu cũng không chứng minh được quá trình bà N trực tiếp giao kết, thỏa thuận, nhận, ký và giao thư bảo lãnh cho Công ty. Bà L là cán bộ tín dụng thực hiện hồ sơ tín dụng này cũng xác định bà N không ký thư bảo lãnh trước mặt cán bộ tín dụng, không ký tại Công ty mà Công ty giao văn bản cho ông Q mang về. Như vậy, Công ty và bà N không trực tiếp gặp, thỏa thuận, giao kết, thể hiện ý chí cùng nhau trong việc ký kết thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh; Công ty không trực tiếp chứng kiến hành vi ký kết của người được xác định là bên bảo lãnh, cán bộ tín dụng trực tiếp thực hiện hồ sơ tín dụng cũng không xác định được người ký tên trong thư bảo lãnh là bà N. Mặt khác, ngoài Thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023, Công ty cũng không cung cấp được chứng cứ nào khác chứng minh bà N đã trực tiếp trao đổi với Công ty về việc cam kết bảo lãnh, bà N đã giao Thư bảo lãnh cho Công ty hoặc có hành vi khác thể hiện rõ ý chí tự nguyện xác lập quan hệ bảo lãnh với Công ty cũng như không cung cấp được chứng cứ chứng minh sau khi ký kết Thư bảo lãnh Công ty đã xác nhận nội dung Thư bảo lãnh (văn bản xác nhận, tin nhắn, thư điện tử…).

Do đó, chưa có đủ cơ sở xác định Công ty và bà N trực tiếp gặp mặt, tự nguyện thỏa thuận, giao kết thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023. Hội đồng xét xử xét thấy: điều khoản trong Thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023 chỉ có giá trị ràng buộc đối với bà N nếu có căn cứ xác định bà N là người đã tự nguyện xác lập Thư bảo lãnh với Công ty M hợp pháp cũng như có căn cứ xác định ý chí tự nguyện giao kết của bà N - là người bị yêu cầu thực hiện nghĩa vụ.

Do đó, với các tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp và các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, chưa đủ căn cứ xác định bà N là chủ thể đã tự nguyện xác lập cam kết bảo lãnh với Công ty C1.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu của Công ty C1 về việc buộc bà N liên đới thanh toán số tiền ông Q còn nợ Công ty theo Thư bảo lãnh cá nhân ngày 14/02/2023. 10

[5] Về chi phí xem xét thẩm định tại chỗ: do yêu cầu của nguyên đơn về thanh toán nợ gốc, lãi, phí phát sinh được chấp nhận nên bị đơn ông Q phải chịu theo quy định.

[6] Ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 16 – Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp.

[7] Án phí dân sự sơ thẩm: do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận một phần nên bị đơn ông Q phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định. Vì các lẽ trên,

Căn cứ vào: