Bản án 83/2026/ST-DSCác tranh chấp khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về thủ tục tố tụng: Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan gồm: Bà Nguyễn Thị T1; Bà Nguyễn Thị T2; UBND xã X đều có đơn xin vắng mặt khi hòa giải và xét xử, nên Hội đồng xét xử tiến hành xử vắng mặt các đương sự là phù hợp theo quy định tại khoản 1 Điều 227; khoản 1 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2]. Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết vụ án: Về quan hệ pháp luật: Căn cứ đơn khởi kiện của nguyên đơn yêu cầu ông Nguyễn Đăng T phải bồi thường thiệt hại về tài sản do hành vi bơm cát làm mất đường tiêu thoát nước gây ngập úng và yêu cầu giải quyết đường tiêu thoát nước nên xác định quan hệ tranh chấp là “Yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” và “Tranh chấp về yêu cầu giải quyết đường tiêu thoát nước” là phù hợp với quy định tại khoản 6, khoản 11 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự. Về thẩm quyền giải quyết: Các bên đã không tự giải quyết được khi có tranh chấp phát sinh, nguyên đơn đã làm đơn khởi kiện. Bị đơn cư trú ở địa bàn huyện H, tỉnh Bắc Giang (nay là xã X, tỉnh Bắc Ninh). Tòa án nhân dân huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (nay là TAND khu vực 2 - Bắc Ninh) thụ lý giải quyết là đúng thẩm quyền được quy định tại các Điều 35 và Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[3]. Về tư cách tố tụng và phạm vi giải quyết: Ông Lê Tuấn H là người có đơn khởi kiện, nên được xác định là nguyên đơn trong vụ án, ông Nguyễn Đăng T được xác định là bị đơn trong vụ án. Những người tham gia tố tụng khác được xác định là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: bà Nguyễn Thị T1; bà Nguyễn Thị T2; UBND huyện H, tỉnh Bắc Giang; UBND xã M, huyện H, tỉnh Bắc Giang (nay là UBND xã X, tỉnh Bắc Ninh là cơ quan kế thừa quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng); Về chứng cứ, nghĩa vụ chứng minh và luật áp dụng: Pháp luật được áp dụng là Bộ luật dân sự 2015; ;

[4]. Về nội dung tranh chấp: Nguyên đơn ông Lê Tuấn H yêu cầu Tòa án buộc ông Nguyễn Đăng T phải bồi thường thiệt hại do hành vi ông Nguyễn Đăng T bơm cát vào diện tích đất hộ ông Nguyễn Đăng T đang sử dụng làm mất đường tiêu thoát nước gây ngập úng làm 8 thiệt hại về kinh tế cho gia đình ông Lê Tuấn H tổng số tiền thiệt hại là 131.000.000 đồng. HĐXX thấy rằng:

[5]. Về ngồn gốc diện tích đất hộ ông Nguyễn Đăng T đang sử dụng có diện tích 2.507m2 là do ông T mua của HTX thôn M năm 1993 và hộ ông Nguyễn Đăng T đã đổi ruộng, nhận chuyển nhượng ruộng canh tác của 06 hộ dân ven đầm Cây Ngái. Hộ ông B (Là): Có diện tích 308m² đã được cấp GCNQSD đất, trong đó chuyển nhượng cho ông T 240m², đối với phần diện tích còn lại ông T đổi với ông B (phần này đã được thu hồi, bồi thường KCN H tại QĐ 2667, QĐ 2668 bồi thường cho ông B với diện tích 143m²). Hộ ông V1 (H3): Có diện tích 377m² đã được cấp GCNQSD đất, đổi cho ông T để lấy ở xử đồng Ngang được cấp GCNQSD đất có diện tích 288m². Hộ ông T8 (Độ): Có diện tích 112m² đã được cấp GCNQSD đất, phần diện này đã đổi cho ông T để lấy ở Đ 96m² (diện tích ở đồng Mét này là thuộc diện giao ổn định do ông Nguyễn Đức N2 sau đó ông N2 cho vợ ông từ năm 2000). Hộ ông T10 (Thao): Có diện tích 168m² chưa được cấp GCNQSD đất, đã chuyển nhượng cho ông T toàn bộ diện tích nêu trên. Hộ ông C (X): Có diện tích 87m² đã được cấp GCNQSD đất, đã chuyển nhượng cho ông T toàn bộ diện tích nêu trên. Hộ ông C1 (Đ): Có diện tích 199m² đã được cấp GCNQSD đất, đã chuyển nhượng cho ông T toàn bộ diện tích nêu trên. Diện tích 800m² do hợp tác xã thôn M bán thùng năm 1993. Năm 2012 hộ ông Nguyễn Đăng T bơm cát và xây dựng công trình trên đất thì UBND xã M và chính quyền địa phương đã lập biên bản và đã dừng lại, hiện nay diện tích đất trên hộ ông Nguyễn Đăng T đang sử dụng trồng cây ăn quả.

[6]. Đối với yêu cầu của nguyên đơn ông Lê Tuấn H yêu cầu ông Nguyễn Đăng T bồi thường thiệt hại về tài sản tổng số tiền 131.000.000 đồng HĐXX nhận thấy: Về việc ngập úng theo đơn khởi kiện của ông H và các tài liệu chứng cứ chứng minh thì tại thời điểm tháng 8/2019 có xảy ra việc ngập úng đối với hộ ông Lê Tuấn H và các hộ dân, tại thời điểm ngập úng ông Lê Tuấn H có báo cáo với thôn M và chính quyền địa phương là UBND xã M, thôn và chính quyền địa phương có đến lập các biên bản làm việc phản ánh những thiệt hại do ngập úng gây ra, tuy nhiên các biên bản không thể hiện được nguyên nhân gây ngập úng là do con người gây ra, hay do thời tiết. Do vậy có thể xác định việc ngập úng theo đơn phản ánh của ông Lê Tuấn H là có thật.

[7]. Về tài sản thiệt hại theo bảng kê khai do ông Lê Tuấn H cung cấp kèm theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án gồm: Về cây hoa màu, cây trồng lâu năm và cây ăn quả 9 01 Sào đậu tương đã đến thời điểm thu hoạch, bị ngập úng gây thiệt hại toàn bộ thiệt hại ước tính 2.000.000 đồng. 30 Cây sưa cao 4m, mới trồng được 01 tháng, khi mua là 100.000 đồng/ cây = 3.000.000 đồng Làm chết các cây trồng gồm: 03 Cây bưởi = 2.000.000 đồng 01 cây khế đường kính 15cm = 2.000.000 đồng; 01 cây lộc vừng đường kính 15 cm = 1.000.000 đồng 02 cây nhãn đường kính khoảng 60cm ước tính = 30.000.000 đồng. Về khu vực chuồng chăn nôi và vật nuôi: Về chuồng chăn nuôi lợn; chuồng chăn nuôi vịt do ngập úng không chăn nôi được ước tính thiệt hại khoảng 30.000.000 đồng Ngập úng làm dịch bệnh, làm chết các vật nuôi gồm: 210 con vịt đẻ ước tính 24.000.000 đồng Đàn lợn lớn nhỏ chết thiệt hại ước tính = 30.000.000 đồng Nhà vệ sinh tự hoại = 5.000.000 đồng Bể bi ô ga thiệt hại ước tính 10.000.000 đồng . Tổng thiệt hại do ông T bơm cát gây ra = 131.000.000 đồng. Các biên bản làm việc do UBND xã M của cán bộ chuyên môn đến xem xét thể hiện nước bị ngập úng là chết 02 cây nhãn, 01 cây bưởi, 01 cây khế và 30 cây sưa bị ngập nước và chết 20 con vịt đẻ. Ngoài ra các tài sản khác ông H kê khai gồm đàn vịt đẻ; lợn thì không có tài liệu, chứng cứ gì chứng minh về nguồn gốc, số lượng và nguyên nhân chết. Các công trình chăn nuôi, bể bi ô ga; nhà vệ sinh tại biên bản thẩm định và biên bản làm việc thì ông H xác định có bị ngập úng, tuy nhiên đến năm 2021 thì gia đình phá đi, tân đất để làm nhà trọ cho thuê đến nay không còn. Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng dân sự đã tiến hành định giá tài sản theo yêu cầu của nguyên đơn ông Lê Tuấn H, do các tài sản định giá không còn Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng dân sự đã tiến hành định giá tài sản theo miêu tả của ông Lê Tuấn H và các bản ảnh do ông Lê Tuấn H cung cấp. 01 Sào đậu tượng = 2.580.000 đồng 30 cây sưa chiều cao khoảng 4m trên cây bằng 125.000 đồng/cây bằng 3.750.000 đồng 03 Cây sưa đường kính từ 13 đến 30 cm có gia bằng 1.500.000 đồng/ cây bằng bằng 4.500.000 đồng 02 Cây nhãn đường kính 60cm bằng 4.445.000 đồng tổng bằng 8.890.000 đồng 01 Nhà vệ sinh xây tường 110, chiều rộng 1.2m; chiều dài 3m = 3.6m2 xây dựng năm 2016 = 300.000 đồng/ 01m2 = 1.080.000 đồng Khu chăn nuôi lợn + Khu chăn nuôi vịt, tường 110, khung sắt, lợp Proximang tổng diện tích 73.6m2 giá trị còn lại 600.000 đồng/01 m2 bằng 44.160.000 đồng 10 01 Bể bi ô ga 8m3 bằng 5.000.000 đồng. 02 Con lợn sề ước tính tổng 150kg móc, theo giá thị trường là 70.000 đồng/ 01/01kg bằng 10.500.000 đồng. 08 con lợn nuôi lấy thịt, trung bình ước tính trung bình 25kg móc/con tổng bằng 200kg, giá thị trường 80.000 đồng/ 01 kg bằng 16.000.000 đồng. Vịt đẻ 210 con giá 120.000 đồng/con bằng 25.200.000 đồng. Tổng giá trị tài sản bằng 121.660.000 đồng

[8].Về nguyên nhân gây ngập úng và những thiệt hại trên ông H xác định là do hộ ông Nguyễn Đăng T bơm cát làm mất đường tiêu thoát nước gây ngập úng. Quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã có quyết định yêu cầu ông Lê Tuấn H cung cấp các tài liệu chứng cứ chứng minh về những thiệt hại do ông H đã kê khai, cũng như các tài liệu chứng cứ chứng minh việc hộ ông Nguyễn Đăng T bơm cát là nguyên nhân gây ngập úng nhưng ông Lê Tuân H5 không cung cấp được cho Tòa án. Tòa án đã tiến hành thu thập các tài liệu chứng cứ để xác minh tìm hiểu rõ đường tiêu thoát nước của gia đình ông H5; Nguyên nhân gây ngập úng, xác minh có đường tiêu thoát nước hiện tại. Về đường tiêu thoát nước của gia đình ông H5 và một số hộ dân gần nhà ông H5 theo địa phương cung cấp trước đây nước được thoát bằng hai đường, một đường nước thoát ra cánh đồng sau mả; và một đường nước thoát ra khu vực đầm C, việc thoát nước là chảy tự nhiên từ cao xuống thấp, tuy nhiên đường tiêu nước thoát ra cánh đồng sau mả, thì do các hộ dân tân đất, làm công trình dẫn đến không thoát được nước từ lâu. Cho nên hộ gia đình ông H5 và các hộ dân chủ yếu thoát nước ra khu vực đầm C hiện nay gia đình ông T đang sử dụng. Tòa án tiến hành xác minh làm rõ có việc hộ ông Nguyễn Đăng T bơm cát theo như ông Lê Tuấn H phản ánh không. Làm việc với ông Nguyễn Đăng T thể hiện ông Nguyễn Đăng T thừa nhận năm 2012 thì gia đình ông có bơm cát vào một phần diện tích đất gia đình ông đang sử dụng và xây dựng công trình tuy nhiên do UBND xã lập biên bản yêu cầu dừng thì gia đình ông dừng không thi công, từ đó gia đình ông không bơm cát lần nào nữa, việc bơm cát ông T xác định là do các hộ dân đã hút cát bơm để tân đường đổ bê tông, chứ gia đình ông không bơm. UBND xã M tại văn bản gửi cho Tòa án xác định về nguyên nhân gây ngập úng có phải do hộ gia đình ông T bơm cát hay không thì UBND xã không có cơ sở để xác định. UBND xã X là cơ quan kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của UBND huyện H; UBND xã M tại văn bản gửi cho Toà án và biên bản làm việc đều thể hiện không xác định việc ông T bơm cát có phải là nguyên nhân gây ngập úng không. Đồng thời cũng không xác định được năm 2019 hộ gia đình ông T có bơm cát hay không, do tại thời điểm đó UBND xã M không có biên bản làm việc, hay có quyết định nào xử lý về việc ông T bơm cát năm 2019. 11 Tại biên bản làm việc với ông Hà Huy H2 nguyên là chủ tịch UBND xã M (BL số 613); ông Lê Tuấn V nguyên là trưởng thôn M (BL số 615) thể hiện năm 2019 được hỗ trợ một số lượng xi măng từ nguồn được thưởng, xi măng được hỗ trợ thôn đã giao cho xóm N đóng góp kinh phí để cải tạo nâng cấp đường ngõ, do đường thấp nên các hộ dân tại xóm N đã tân cát đường để đổ bê tông, do vậy đã bơm nhờ cát vào phần đất của gia đình ông T đang sử dụng Tại biên bản làm việc với ông Nguyễn Duy T5 (BL số 631); ông Nguyễn Đăng T6 (BL số 632) đều thể hiện việc làm đường bê tông và có việc bơm cát để làm đường do một số hộ dân tại Ngõ B làm đóng góp tiền và mỗi nhà cử một người ra tân cát làm đường. Tại biên bản làm việc với ông T4 trưởng phòng kinh tế xã X xác định năm 2019 xóm N có làm đường bê tông theo phương thức nhà nước và nhân dân cùng làm, trong đó UBND xã M có cho thôn M xi măng. Còn nhân dân xóm N đóng góp tiền và công sức. Như vậy có cơ sở để khẳng định việc năm 2019 một số hộ dân thuộc xóm N có tân cát làm đường bê tông đoạn đường từ chân đê chạy ra cánh đồng là đúng sự thật, hiện nay đường bê tông trên vẫn tồn tại. Về việc ông Lê Tuấn H trình bày có đường tiêu thoát nước nhưng bị tân cát lấp hết. Tại các biên bản xác minh, làm việc tại địa phương đều thể hiện không có đường tiêu thoát nước theo như ông H trình bày, mà từ trước đến nay nước được chảy tự nhiên từ cao xuống thấp thoát ra đầm Cây Ngái. Tại phiên toà ông H thừa nhận không có đường tiêu thoát nước như ông H trình bày và thừa nhận khu vực đất nhà ông H là vùng đất trũng có nhiều ao chuôm, tổng số có 18 ao, chuôm, khi thoát nước thì nước từ ao nhà này chảy sang ao nhà khác rồi thoát ra ngòi đầm cây Ngát, tuy nhiên do ông T bơm cát nên nước không thoát ra được dẫn đến ngập úng. Tại bản đồ địa chính xã M không thể hiện có hệ thống đường tiêu thoát nước như ông H trình bày.

[9]. Về nguyên nhân gây ngập úng: Tòa án đã tiến hành thẩm định đối với tài sản bị thiệt hại và thẩm định để làm rõ nguyên nhân gây ngập úng tuy nhiên hiện trạng đã có sự thay đổi theo thời gian một số hộ dân bao gồm cả nhà ông Lê Tuân H5 đã tân đất, làm nhà và các công trình dẫn đến hiện trạng có bị thay đổi nên không xác định được nguyên nhân gây ngập úng. Theo địa phương cung cấp gồm nguyên Trưởng thôn Mai Hạ ông Lê Tuấn V; các cán bộ chuyên môn gồm cán bộ địa chính - xây dựng xã M; Cán bộ khuyến nông xã là những người được phân công đến địa điểm tại thời điểm ngập úng đều xác định thể hiện nguyên nhân gây ngập úng gồm nhiều nguyên nhân khác nhau (thể hiện tại bút lục số 155;156;157). 12 Tại thời điểm đó do thời tiết mưa nhiều, mấy ngày liền dẫn đến ngập úng cục bộ. Khu vực đất nhà ông Lê Tuấn H thuộc khu vực đất trũng, có nhiều ao, chuôm không có đường tiêu thoát nước mà nước chảy tự nhiên từ cao xuống thấp. Một số hộ dân cải tạo tân đất cao lên, thì không bị ngập, do trời mưa to không có đường tiêu thoát nước dẫn đến ngập úng. Một số hộ dân canh tác đất nông nghiệp bỏ không dẫn đến bèo, cây hoang dại mọc và rác thải sinh hoạt dẫn đến không tiêu thoát nước được kịp thời. Một số hộ dân bơm cát để tân đường làm đường bê tông cũng là nguyên nhân làm hạn chế việc thoát nước.

Từ những phân tích đánh giá nêu trên HĐXX có đủ có sở để xác định việc nguyên nhân dẫn đến việc hộ gia đình ông Lê Tuấn H bị nghập úng nước và bị thiệt hại về kinh tế là do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nguyên nhân do thời tiết mưa nhiều; Do vị trí đất hộ ông Lê Tuấn H ở vùng đất trũng, có nhiều ao thùng theo ông H thống kê có 18 ao, chuôm, một số hộ dân có điều kiện đã tân đất cao lên, diện tích đất nhà ông H nằm ở bên trong, khi thoát nước phải chảy qua thửa rộng nhà ông H6, do ruộng bị bỏ hoang, cây cỏ, bèo, và rác thải sinh hoạt của các hộ dân thải ra gây tắc không thoát được nước dẫn đến ngập úng. Do vậy yêu cầu khởi kiện của ông Lê Tuấn H buộc ông Nguyễn Đăng T phải bồi thường số tiền 131.000.000 đồng là không có căn cứ để chấp nhận.

[9]. Đối với yêu cầu của ông Lê Tuấn H về việc yêu cầu mở đường tiêu thoát nước. Tại văn bản phúc đáp gửi Tòa án nhân dân của UBND xã M thể hiện 7/2021 UBND xã M đã xây dựng rãnh thoát nước xứ đồng Cây Ngái, với tổng số tiền 111.184.000 đồng, tổng chiều dài là 55m. Ngày 18/8/2021 UBND xã M, phối hợp với phòng kinh tế hạ tầng; ban Q1 đã tiền hành kiểm tra thực tế công trình theo phản ánh của công dân thể hiện rãnh thoát nước vẫn bình thường. Tòa án tiến hành thẩm định tại chỗ kết quả xem xét hệ thống thoát nước vẫn chảy bình thường. Tại phiên toà ông H xin rút đối với yêu cầu giải quyết đường tiêu thoát nước là hoàn toàn tự nguyện, nên HĐXX đình chỉ đối với yêu cầu trên của ông H là phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 244 Bộ luật tố tụng dân sự.

[10]. Về chi phí thẩm định tài sản; Định giá tài sản: Ông Lê Tuấn H phải chịu toàn bộ chi phí thẩm định tại chỗ và chi phí định giá tài sản, xác nhận ông Lê Tuấn H đã nộp đủ.

[11]. Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Tuấn H không được chấp nhận, do vậy ông H phải chịu toàn bộ tiền án phí dân sự sơ thẩm.