Bản án 457/2026/DS-STCác tranh chấp khác

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Xác định quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp hợp đồng đặt cọc” thuộc thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 3 - Cần Thơ theo quy định tại khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự và khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật tố tụng dân sự, luật tố tụng hành chính, luật tư pháp người chưa thành niên, luật phá sản và luật hòa giải, đối thoại tại tòa án.

[2] Về thủ tục tố tụng: Tại phiên tòa, nguyên đơn ông Võ Sơn T rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với số tiền phạt cọc 50.000.000đồng và giữ yêu cầu đòi tiền cọc 50.000.000đồng, căn cứ điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu này.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Võ Sơn T về việc yêu cầu bị đơn ông Lê Hoàng T1 phải trả lại 50.000.000 đồng tiền cọc với lý do ông T1 tự ý bán sầu riêng cho người khác, vi phạm hợp đồng. Hội đồng xét xử thấy rằng: [3.1] Về tính hợp pháp của Hợp đồng đặt cọc và mua bán: Ngày 17/4/2026, ông T và ông T1 có ký kết Hợp đồng mua bán sầu riêng bằng giấy viết tay, có thỏa thuận đặt cọc số tiền 50.000.000đồng (đã chuyển khoản vào tài khoản bà A1 - vợ ông T1). Nội dung hợp đồng có thỏa thuận: “Nếu bên nào vi phạm, hủy hợp đồng sẽ đền bù lại số tiền cọc trên”. Đây là sự tự nguyện thỏa thuận giữa các bên, không vi phạm điều cấm của luật, phù hợp với quy định tại Điều 328 Bộ luật dân sự nên có hiệu lực pháp luật làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. [3.2] Xét lỗi dẫn đến hợp đồng không thể thực hiện được: Phía nguyên đơn (ông T): Cho rằng ông T1 tự ý hủy hợp đồng để bán cho người khác.

Tuy nhiên, ông T không đưa ra được chứng cứ chứng minh bản thân đã tuân thủ đúng tiến độ thực hiện hợp đồng. Phía bị đơn (ông T1): Trình bày rằng theo thỏa thuận, ngày 23/4/2026 là đợt cắt sầu riêng đầu tiên (dao 1) nhưng ông T không đến cắt, hẹn sang ngày 4 24/4/2026. Đến ngày 24/4/2026, ông T đến nhưng không cắt sầu riêng mà ép giảm giá từ 50.000 đồng/kg xuống 40.000 đồng/kg do biến động thị trường. Do ông T1 không đồng ý (chỉ đồng ý giảm còn 45.000 đồng/kg) nên ông T tuyên bố chấp nhận bỏ cọc vì sợ thua lỗ. Lời trình bày của ông T1 hoàn toàn trùng khớp với lời khai của ông Nguyễn Văn T5 và 9 người làm chứng khác – là những người trực tiếp chứng kiến sự việc tại quán ăn Minh T6 vào lúc 8 giờ sáng ngày 24/4/2026, trong đó có bà D, ông Q là người nghe trực tiếp ông T nói chấp nhận bỏ số tiền cọc. Đồng thời, nội dung này cũng được thể hiện tại Đơn xác nhận ngày 25/5/2026 có xác nhận của Trưởng ấp T và Ủy ban nhân dân xã T. Từ những nội dung trên, có đủ cơ sở xác định nguyên đơn ông Võ Sơn T là bên đã chủ động vi phạm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng trước. Việc ông T tự ý yêu cầu thay đổi giá bán khi giá thị trường sụt giảm, không chịu thu hoạch sầu riêng theo đúng kỳ hạn thỏa thuận và tuyên bố từ bỏ tiền cọc hành động đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng. Do sầu riêng là loại nông sản tươi sống, dễ hư hỏng, tại thời điểm cuối tháng 4/2026 vườn sầu riêng của ông T1 đã chín rộ, trái và lá rụng nhiều nếu không thu hoạch sẽ thiệt hại nghiêm trọng đến cây trồng. Sau khi ông T từ chối cắt, ông T1 và người thân vẫn tiếp tục liên hệ nhắc nhở trong các ngày 24 và 25/4/2026 nhưng ông T vẫn không thiện chí thực hiện.

Do đó, để hạn chế tối đa thiệt hại, ngày 26/4/2026 ông T1 bán sầu riêng cho ông Nguyễn Quốc C với giá 32.000 đồng/kg là hành động bất khả kháng nhằm giảm thiểu tổn thất, phù hợp với thực tế và quy định tại Điều 362 Bộ luật dân sự về nghĩa vụ hạn chế thiệt hại và ông T1 không có lỗi, không vi phạm hợp đồng. Căn cứ khoản 2 Điều 328 Bộ luật dân sự quy định: “Nếu bên đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc”. Do lỗi làm cho hợp đồng không thực hiện được hoàn toàn thuộc về nguyên đơn ông Võ Sơn T, nên ông T phải chịu mất số tiền cọc 50.000.000 đồng. Việc ông T yêu cầu ông T1 trả lại tiền cọc là không có căn cứ pháp luật, không được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[4] Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận, nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.