Bản án 1061/2026/DS-PTTranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn, bà Lê Thị Tuyết A và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Lệ T2, bà Lê Thị Lệ H, anh Phạm Quốc T7; bà Lê Thị T8; ông Lý Thanh H1, anh Lý Nhật T9, ông Lý Trí C1 nộp trong thời hạn luật định, về hình thức và nội dung kháng cáo phù hợp với quy định tại Điều 272, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. [1.1] Về sự vắng mặt của các đương sự: Bà Lê Thị Mai T3, Lê Tấn T4, Lê Trường T5 đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do. Căn cứ khoản 2 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến 15 hành xét xử vụ án vắng mặt các đương sự nêu trên. Bà Lê Thị T8 là người kháng cáo đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do, căn cứ khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của bà T8. [1.2] Về thời hiệu khởi kiện đối với phần di sản của ông Lê Văn B2: Theo Trích lục khai tử số 80/TLKT-BS ngày 15/02/2023, ông Lê Văn B2 chết ngày 08/11/1972. Kể từ ngày Bộ luật Dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành, theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015, khoản 4 Điều 4 Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐTP ngày 30-6-2016 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Nghị quyết số 103/2015/QH13 ngày 25-11-2015 của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự và Nghị quyết số 104/2015/QH13 ngày 25-11-2015 của Quốc hội về việc thi hành Luật Tố tụng hành chính thì từ ngày 01-01-2017, Tòa án áp dụng khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu thừa kế để thụ lý, giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về thừa kế tài sản”. Theo đó, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19- 10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990. Tòa án cấp sơ thẩm xác định thời hiệu khởi kiện tính từ thời điểm ông Lê Văn B2 chết (năm 1972) nên cho rằng thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản của cụ Lê Văn B2 đã kết thúc từ năm 2002 là chưa chính xác.

Tuy nhiên, nếu tính từ ngày 10-9-1990 đến thời điểm bà Tuyết A khởi kiện thì thời hiệu khởi kiện cũng đã hết từ năm 2020.

Do đó, cấp sơ thẩm áp dụng thời hiệu, đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn theo quy định tại Điều 217 của Bộ luật Tố tụng dân sự là đúng quy định.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn – bà Lê Thị Tuyết A và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm bà Lê Thị Lệ T2, bà Lê Thị Lệ H (con bà C3), ông Phạm Quốc T7 (con bà L2); bà Lê Thị T8; ông Lý Thanh H1, anh Lý Nhật T9, ông Lý Trí C1 (chồng và con bà B1), thấy rằng: Về xác định di sản của cụ B2 và cụ T11: Các bên đương sự đều xác nhận quyền sở hữu, sử dụng nhà, đất tại hai thửa 37 và 39 tờ bản đồ số 1-2-4, loại đất ODT, tọa lạc tại Phường A, thị xã K, tỉnh Long An (nay là phường K, tỉnh Tây Ninh) là tài sản chung của cụ B2 và cụ T11 tạo lập trong thời kỳ hôn nhân nhưng chưa kê khai đăng ký quyền sở hữu, sử dụng. Sau khi hai cụ chết, bị đơn cho rằng ngày 23/8/1999 các đồng thừa kế đã lập hai văn bản từ chối nhận di sản, đồng ý 16 để ông Lê Văn H3 quản lý, đăng ký và đứng tên toàn bộ nhà đất. Nguyên đơn không công nhận hiệu lực của hai văn bản từ chối nhận di sản. Xét hiệu lực của hai “Giấy khước từ di sản thừa kế” ngày 23/8/1999: tại thời điểm lập văn bản, việc chứng thực được thực hiện theo Nghị định số 31/CP ngày 18/5/1996 và Thông tư số 1411/TT-CC ngày 03/10/1996. Tại Toà án cấp sơ thẩm, bà Tuyết A xác nhận chữ ký của mình trên hai tài liệu này nhưng cho rằng ký tên trên một văn bản có nội dung thoả thuận hai căn nhà là tài sản chung của các đồng thừa kế; tại phiên toà phúc thẩm, bà Tuyết A không thừa nhận chữ ký của bà trên hai “Giấy khước từ di sản thừa kế” nêu trên là có sự mâu thuẫn.

Tuy nhiên, bà Tuyết A không xuất trình được tài liệu có nội dung thoả thuận hai căn nhà là tài sản chung như bà trình bày, bà Tuyết A xác nhận các anh chị em của bà chỉ lập và ký duy nhất một văn bản và có sự chứng kiến của ông Nguyễn Hồng C2 – Trưởng khóm 1 nhưng ông C2 có lời khai xác định chữ ký và nội dung xác nhận của ông như trong hai “Giấy khước từ di sản thừa kế” ngày 23/8/1999 do bị đơn cung cấp.

Do đó, lời trình bày của bà Tuyết A là không có căn cứ chấp nhận. Việc các đương sự không trực tiếp đến Uỷ ban nhân dân để ký tên cũng như các sai sót như ghi tên ông Lê Văn B2 thành “Lê Văn B3”, sai năm sinh, không đánh số trang hoặc thiếu chữ ký nháy, không ảnh hưởng đến nội dung thỏa thuận của các bên; không làm mất giá trị pháp lý của hai “Giấy khước từ di sản thừa kế”.

Do đó, có cơ sở xác định di sản của hai cụ đã được phân chia xong. Sau đó, tài sản tiếp tục được đăng ký, chuyển dịch cho vợ con ông H3 và được quản lý, sử dụng ổn định trong thời gian dài không có tranh chấp. Việc bà Tuyết A cho rằng bà và bà B1 sử dụng một phần diện tích nhà tại thửa 39 để buôn bán là cơ sở xác định các đồng thừa kế không có ý định từ chối nhận di sản, tuy nhiên, từ khi cụ B2 chết đến khi tranh chấp là 50 năm, cụ T11 chết đến khi tranh chấp là 23 năm, gia đình bà S1 sử dụng căn nhà số C, cải tạo lại nhà, nhưng nguyên đơn và các đồng thừa kế khác không tranh chấp, không đề cập đến việc thực hiện hay yêu cầu thực hiện việc kê khai, đăng ký quyền sở hữu tài sản, không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước trong thời gian sử dụng tài sản (thửa 39); thực tế, gia đình ông H3 vẫn trực tiếp quản lý tài sản, thực hiện nghĩa vụ thuế và các giao dịch liên quan từ khi được cấp giấy chứng nhận cho đến nay đối với 02 thửa đất số 37 và

39.

Do đó, lời trình bày của nguyên đơn là không có cơ sở chấp nhận.

[3]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy Toà án cấp sơ thẩm đã đánh giá đầy đủ, toàn diện, khách quan các tài liệu chứng cứ, các tình tiết trong vụ án, tuyên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ; không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn - bà Tuyết A, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà Lê Thị Lệ T2, bà Lê Thị Lệ H (con bà C3), ông 17 Quốc T7 (con bà L2); ông Lý Thanh H1, anh Lý Nhật T9, ông Lý Trí C1 (chồng và con bà B1); không có căn cứ chấp nhận lời trình bày của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm như ý kiến của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: bà Lê Thị Tuyết A, bà Lê Thị Lệ T2, ông Lý Thanh H1, bà Lê Thị Lệ H, anh Lý Nhật T9, ông Lý Trí C1 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm do kháng cáo không được chấp nhận, tuy nhiên, bà Lê Thị Tuyết A, bà Lê Thị Lệ T2, ông Lý Thanh H1 là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên thuộc trường hợp được miễn án phí theo quy định tại Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.