Bản án 608/2026/DS-PTCác tranh chấp khác

[1] Đơn kháng cáo của bị đơn bà Trần Thị Mỹ H và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Văn Đ1 được làm trong thời hạn luật định, hợp lệ về mặt nội dung lẫn hình thức, đúng quy định tại các Điều 272, 273 Bộ luật TTDS, HĐXX xem xét yêu cầu kháng cáo của ông, bà theo trình tự phúc thẩm. Về thẩm quyền, cấp sơ thẩm xác định đúng thẩm quyền và thụ lý giải quyết đúng quy định tại Điều 26, 35 Bộ luật TTDS. 11

[2] Xét kháng cáo của ông Đ1: Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, ông Đ1 đã có lời khai rõ ràng, nhất quán và thể hiện tại phiên tòa sơ thẩm: Năm 1987, ông được mẹ và các anh chị em giao cho diện tích 300m2 đất; đến ngày 26/02/2004, ông đã chuyển nhượng phần đất này cho bà Trần Thị Mỹ H với giá 05 chỉ vàng 24K, nhận đủ vàng và giao đất cho bà H quản lý, sử dụng. Đồng thời, ông Đ1 khẳng định không có yêu cầu nhận di sản thừa kế và không có ý kiến đối với các yêu cầu khởi kiện. Căn cứ nguyên tắc quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự quy định tại Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự và quy định về từ chối nhận di sản tại Điều 620 Bộ luật Dân sự, Tòa án cấp sơ thẩm không phân chia di sản cho ông Đ1 mà tiến hành phân chia kỷ phần thừa kế của cụ Nguyễn Thị S1 cho các đồng thừa kế khác có yêu cầu là hoàn toàn đúng quy định pháp luật. Kỷ phần di sản tương ứng đã được cấp sơ thẩm tính toán, xem xét và phân chia hoàn tất vào quyền lợi của các đồng thừa kế khác. Do tại cấp sơ thẩm ông Đ1 không có yêu cầu chia thừa kế, nên theo quy định tại khoản 1 Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp phúc thẩm không có căn cứ xem xét việc đòi chia di sản mới phát sinh tại giai đoạn phúc thẩm.

Vì vậy, kháng cáo của ông Trần Văn Đ1 là không có cơ sở chấp nhận.

[3] Xét nội dung kháng cáo của bị đơn bà Trần Thị Mỹ H: [3.1] Về yêu cầu chừa lối đi 2m từ đường bê tông xuống mé sông: Căn cứ kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và bản vẽ hiện trạng địa chính thửa đất số 110, tờ bản đồ số 14: Cả hai phần đất chia cho bà Nguyễn Thị Cẩm L (diện tích 349,5m2) và bà Trần Thị Mỹ H (diện tích 328,6m2) đều có cạnh phía Tây tiếp giáp trực tiếp đường giao thông bê tông và cạnh phía Đông Nam tiếp giáp Kênh xáng Phụng Hiệp. Thửa đất phân chia cho bà H không rơi vào tình trạng bị vây bọc, hoàn toàn có lối đi độc lập ra đường công cộng và tiếp cận mặt nước.

Do đó, việc bà H yêu cầu trích mở lối đi rộng 2m chạy qua phần đất đã chia cho bà L là không thỏa mãn các điều kiện về quyền về lối đi qua bất động sản liền kề theo quy định tại Điều 254 Bộ luật Dân sự, gây chia cắt thửa đất và cản trở quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác. Tại phiên tòa bà H cho rằng chừa đường đi này dùng làm đường đi chung cho tất cả các anh em đi xuống mé sông, tuy nhiên sau khi xét xử sơ thẩm, tất cả anh em không ai có nhu cầu chừa lối đi xuống mé sông nên không ai kháng cáo hoặc ủy quyền cho bà H kháng cáo yêu cầu chừa lối đi này, cho nên kháng cáo yêu cầu chừa lối đi chung xuống sông của bà H không được chấp nhận. [3.2] Về yêu cầu thanh toán tiền bồi đắp nền chuồng heo (50.000.000 đồng) và bồi đắp đường đi từ ranh chuồng heo xuống sông (25.000.000 đồng): Ngày 11/8/2026 bà H cung cấp một bản chứng thư thẩm định giá, định giá trị bồi đắp hai phần đất này là 156.400.000đ, kết quả thẩm định giá này vượt hơn giá trị bà H bỏ ra bồi đắp mà bà đã nêu trong đơn kháng cáo. Hơn nữa quá trình giải quyết vụ án, bà H không cung cấp được hóa đơn, chứng từ hoặc chứng cứ hợp pháp chứng minh thực tế chi phí bỏ ra cho việc đắp nền chuồng heo và đường đi xuống mé sông, hợp đồng thuê mướn công nhân bồi đắp nền chuồng heo mà bà H cung cấp có xác nhận của T4 ấp Phạm Văn H3 nhưng không xác định ngày tháng xác nhận, về nội dung ông H3 chỉ xác nhận có làm bờ kè không biết số tiền bao nhiêu, ông 12 H3 không xác nhận bà H thuê đắp nền chuồng heo và đường đi như nội dung hợp đồng. Mặt khác, phần hành lang tiếp giáp Kênh xáng Phụng Hiệp diện tích 454,9m2 là đất thuộc hành lang an toàn giao thông đường thủy do Nhà nước quản lý, cấp sơ thẩm đã đình chỉ xét xử. Việc san lấp, bồi đắp đất thuộc bờ kè công cộng không tạo lập quyền tài sản riêng để yêu cầu các thừa kế hoàn trả giá trị. Hơn nữa kết quả thẩm định giá của Công ty T5 thẩm định giá trị đất bà H bồi đắp 408m3 + 272m3 với số tiền là 156.400.000đ chỉ dựa trên cơ sở lời khai của bà H, nên kết quả thẩm định giá của Công ty T5 không được xem là chứng cứ chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của bà.

Do đó, yêu cầu kháng cáo này không có căn cứ chấp nhận. [3.3] Về giá trị phần kiến trúc xây dựng (chuồng heo) giao cho bà L: Căn cứ biên bản định giá tài sản và kết cấu công trình chuồng heo có kích thước ngang 12,3m, dài 7m, tường gạch xây bao, khung sườn bê tông, đòn tay gỗ, mái lợp tôn típ rô xi măng nằm trọn trên diện tích đất 349,5m2 chia cho bà L quản lý sử dụng. Kết quả thẩm định giá ở cấp sơ thẩm xác định giá trị còn lại 3.000.000 , bà H không thắc mắc hay có ý kiến phản đối giá trị đã định, nên cấp sơ thẩm chấp nhận giá trị phần kiến trúc còn lại của chuồng heo 3.000.000đ để hoàn trả giá trị cho bà H là có căn cứ. Đối với kết quả thẩm định giá của Công ty T5 ở giai đoạn phúc thẩm, giá trị phần kiến trúc chuồng heo còn lại là 59.535.000đ vượt hơn giá trị định giá tại cấp sơ thẩm gần 20 lần. Trong khi đó thực tế theo bản ảnh chuồng heo mà các đương sự cung cấp, chuồng heo có kích thước ngang 12,3m, dài 7m, tường gạch xây bao xung quanh cao khoảng 1m phần trên để trống, nền đất, khung sườn bê tông, đòn tay gỗ, mái lợp típ rô xi măng. Theo bà H khai xây dựng khoảng năm 2018, tính đến nay chuồng heo tồn tại khoảng 8 năm, mục đích sử dụng hiện tại chỉ sử dụng vào việc chăn nuôi gia súc gia cầm mà không sử dụng vào mục đích nào khác. Kể cả khi sử dụng vào việc chăn nuôi gia súc cũng cần được sửa chữa lại do có nhiều mảng tường đã bị tháo dỡ, nền là nền đất, không có hệ thống chắn gió và thoát nước thải vệ sinh chuồng trại. Trong khi đó bà L không có nhu cầu sử dụng chuồng trại vì bà không phát triển kinh tế gia đình theo hướng chăn nuôi gia súc gia cầm. Tuy nhiên tại phiên tòa bà L đồng ý nhận phần kiến trúc chuồng heo và hoàn trả cho bà H 10.000.000đ, xét thấy đây là sự tự nguyện của bà L nên chấp nhận, theo quy định tại Điều 584, Điều 658 Bộ luật Dân sự về bảo quản, tôn tạo và thanh toán giá trị tài sản gắn liền trên đất. Do đó cần sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận sự tự nguyện của bà L hoàn trả cho bà H số tiền 10.000.000đ là phù hợp, và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người trực tiếp và tạo lập tài sản. Vấn đề sửa án này cấp sơ thẩm không có lỗi do tại cấp phúc thẩm đương sự tự nguyện hoàn trả.

[4] Tại phiên tòa ngày 27/7/2028 bà H cho rằng di sản của mẹ bà để lại còn một phần đất ruộng cặp ranh phần mộ của mẹ bà có diện tích khoảng hơn 5 công, cấp sơ thẩm chưa đưa vào phân chia, cũng không được thể hiện trong bản vẽ. Ngày 14/8/2026 Tòa án cấp phúc thẩm đã tiến hành xuống hiện trường lập biên bản xác định phần đất bà H đặt ra là có và chưa thể hiện trong bản vẽ, hiện tại ông Trần Văn S là người đang sử dụng. Ông S đã cung cấp chứng cứ là giấy đổi đất giữa ông với với bà H, tại phiên tòa bà H thừa nhận giấy đổi đất là đúng, phần đất bà nhận đổi của ông S bà đã đăng ký và được cấp QSDĐ, phần đất này ông S chưa kê khai 13 xin cấp QSDĐ, do đó phần đất này không phải là di sản thừa kế, cấp sơ thẩm không đo vẽ và không phân chia là phù hợp. Quan điểm của đại diện VKS tham gia phiên tòa kiến nghị ngừng phiên tòa để hỏi ý kiến của UBND đối với phần đất thuộc kinh sáng P. HĐXX nhận thấy tại đoạn cuối của điều 1 phần Quyết định của bản án sơ thẩm có tuyên Đình chỉ xét xử một phần yêu cầu khởi kiện chia thừa kế với bà Trần Thị Đ và bà Trần Thị Mỹ H đối với diện tích đất qua đo đạc thực tế là 454,9m2 thuộc phần Kênh X, mặt khác án sơ thẩm tuyên giao đất cho bà L và bà H cạnh có chiều dài từ mé lộ đến sông có chiều dài 26,55m, đối chiếu cạnh chiều dài này với chiều dài trong bản vẽ hiện trạng thì phần đất chia thừa kế chưa ra đến bờ kè sông kinh sáng, điều này chứng minh rằng phần đất thuộc bảo lưu kinh sáng Phụng Hiệp cấp sơ thẩm không can thiệp phân chia, nên kiến nghị của đại diện Viện kiểm sát về việc ngừng phiên tòa ghi ý kiến của UBND đối với phần đất này là không cần thiết.

[5] Án phí phúc thẩm: Yêu cầu kháng cáo của ông Đường K2 được chấp nhận nên ông phải chịu, nhưng ông là người cao tuổi nên được miễn nộp. Bà H không phải chịu, bà được hoàn lại khoản tiền dự nộp.

[6] Chi phí tố tụng tại cấp phúc thẩm gồm thẩm định giá 10.000.000đ, thẩm định tại chỗ 1.800.000đ, tổng cộng 11.800.000đ do kháng cáo của bà H không được chấp nhận nên bà phải chịu số tiền này, quá trình chuẩn bị xét xử bà đã nộp tạm ứng thanh toán xong.

[7] Các phần khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị cấp phúc thẩm không xem xét đến.