Bản án 319/2026/DS-STTranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

4

Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu có trong hô sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa, ý kiến và yêu cầu của nguyên đơn, lời trình bày của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và quan điểm của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: ông Nguyễn Văn Đ khởi kiện ông Nguyễn Trung H về tranh chấp hợp đồng đặt cọc. Bị đơn có nơi cư trú phường G, tỉnh Tây Ninh. Nên tranh chấp và quan hệ pháp luật thuộc thẩm quyền thụ lý giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 12- Tây Ninh theo quy định khoản 3 Điều 26, điêm a khoản 1 Điêu 35, điêm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự.

[2] Về tố tụng: nguyên đơn ông Nguyễn Văn Đ, bị đơn ông Nguyễn Trung H văng mặt tại phiên tòa sơ thấm nhưng đã có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

Do đó, Toà án tiến hành xét xử vắng mặt ông Đ, ông H là phù hợp theo quy định tại khoản 1 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng Dân sự.

[3] Về nội dung: [3.1] Xét yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn Đ yêu cầu ông Nguyễn Trung H trả lại số tiền cọc 50.000.000 đồng.

Xét thấy, hợp đồng đặt cọc ngày 09/12/2025 giữa ông Nguyễn Văn Đ và ông Nguyễn Trung H với nội dung ông Nguyễn Văn Đ đồng ý đặt cọc cho ông Nguyễn Trung H số tiền 50.000.000 đồng để đảm bảo cho việc nhận chuyển nhượng phần đất diện tích 92, 1m? ( ngang 08, dài 16) thửa số 1218, tờ bản đồ số 4 đất tọa lạc tại ấp X, xã P, huyện G, tỉnh Tây Ninh ( nay là ấp X, xã P, tỉnh Tây Ninh), ông Đ xác định ngày 09/12/2025 có giao cho ông H số tiền 50.000.000 đồng; ông H thừa nhận 09/12/2025 ông có nhận của ông Đ số tiền 50.000.000 đồng nên đây được xem là tình tiết không phải chứng minh theo Điều 92 Bộ luật tô tụng dân sự. [3.2] Theo quy định tại Điều 292 và Điều 328 bộ luật dân sự thì "Đặt cọc"là một trong các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ; bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng. Mục đích hai bên ký kết thỏa thuận đặt cọc để đảm bảo cho việc chuyển nhượng phần đất diện tích 92, Im? ( ngang 08, dài 16) thửa số 1218, tờ bản đồ số 4 đất tọa lạc tại ấp X, xã P, huyện G, tỉnh Tây Ninh ( nay là ấp X, xã P, tỉnh Tây Ninh). Về hình thức: hợp đồng được lập thành văn bản, có người làm chứng; các bên tham gia ký kết hợp đồng có đầy đủ năng lực trách nhiệm dân sự, theo thỏa thuận trong hợp đồng là hoàn toàn tự nguyện. Về nội dung thỏa thuận xét thấy tại thời điểm ký hợp đồng các đương sự đều thừa nhận ngày 09/12/2025 ông Đ và ông H có lập hợp đồng đặt cọc thỏa 5 thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất 92,1m? ( ngang 08, dài 16) thửa 1218, tò bản đồ số 4, tại ấp X, xã P, tỉnh Tây Ninh, giá chuyển nhượng là 530.000.000 đồng, ông Đ đặt cọc số tiền 50.000.000 đồng, thời hạn đặt cọc là 30 ngày kể từ ngày 09/12/2025 đến ngày 09/01/2026 làm thủ tục công chứng, chuyển nhượng và ông Đ giao đủ số tiền còn lại.

Tuy nhiên, các đương sự đều thừa nhận ông H bán cho ông Đ diện tích ngang 06m x dài 16m, ngoài ra còn 02m ông H mua của người khác nhưng chưa sang tên, chỉ viết giấy tay mua bán. Và tại mục thỏa thuận khác của hợp đồng đặt cọc cũng có nội dung "...hiện trạng đât trên sô "6x16" có mua thêm 2m giấy tay "8x16"' nên có cơ sở xác định thời điểm lập hợp đồng đặt cọc ông H chỉ là chủ sử dụng một phần diện tích đất chuyển nhượng, còn lại một phần diện tích đất 02m x16m ông H chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Do đó, hợp đồng đặt cọc ngày 09/12/2025 vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được theo quy định tại Điều 408 BLDS năm 2015. Về lỗi dẫn đến hợp đồng vô hiệu, ông Đ và ông H đều biết phần đất chuyển nhượng có 2m x16m ông H chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng cả hai ông ký hợp đồng đặt cọc; do đó đây là lỗi của cả hai bên. Về hậu quả pháp lý: theo quy định tại Điều 131 Bộ luật dân sự, giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kế từ thời điểm giao dịch được xác lập, các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Do đó ông Đ yêu cầu ông H có nghĩa vụ trả lại cho ông tiền đặt cọc số tiền là 50.000.000 đồng là có căn cứ chấp nhận.

[4] Hội đồng xét xử xét thấy đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12- Tây Ninh tại phiên tòa là có căn cứ chấp nhận như phân tích nêu trên.

[5] Về án phí dân sự sơ thấm: Do yêu câu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm trên số tiền phải trả cho nguyên đơn theo khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội. Cụ thể: Ông H phải chịu 300.000 đồng ( đối với vô hiệu hợp đồng) và 2.500.000 đồng( 5% đối với yêu cầu buộc trả số tiền đặt cọc 50.000.000 đồng) Tổng cộng ông H phải chịu 2.800.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm. Ông Đ không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm và được hoàn trả tiền tạm ứng án phí đã nộp.