Bản án 117/2026/DS-STTranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Nguyên đơn khởi kiện tranh chấp hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp đối với bị đơn có nơi cư trú ở xã L, Thành phố Hồ Chí Minh. Xét bị đơn là cá nhân không có đăng ký kinh doanh nên tranh chấp giữa các bên không thuộc trường hợp tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 1 Điều 30 của Bộ luật Tố tụng dân sự, mà là tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Căn cứ khoản 3 Điều 26, Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự (sửa đổi, bổ sung năm 2025), vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 13, Thành phố Hồ Chí Minh. [1.2] Về sự vắng mặt của nguyên đơn: Đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn vắng mặt tại phiên tòa nhưng có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ khoản 1 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt nguyên đơn. [1.3] Về sự vắng mặt của bị đơn: Bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa ngày 04/6/2026 nhưng vắng mặt không có lý do nên Hội đồng xét xử đã hoãn phiên tòa theo Quyết định hoãn phiên tòa số 90a/2026/QĐST-DS ngày 04/6/2026. Xét lý do hoãn phiên tòa ngày 04/6/2026 là do chính bị đơn vắng mặt không có lý do, tức là do lỗi của bị đơn, nên không thuộc trường hợp phải xác định lại là triệu tập hợp lệ lần thứ nhất. Bị đơn tiếp tục được triệu tập hợp lệ tham gia phiên tòa mở lại ngày 28/7/2026 theo Thông báo mở lại phiên tòa số 14/TB-TA ngày 09/7/2026 nhưng vẫn vắng mặt không có lý do, không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, không có người đại diện tham gia phiên tòa và không có yêu cầu phản tố. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn.

[2] Về nội dung vụ án: [2.1] Về quan hệ vay tài sản và nghĩa vụ trả nợ gốc: Ngày 31/01/2024, ông Tạ Thành D có vay của Ngân hàng Thương mại cổ phần K1 số tiền 1.170.000.000 đồng theo Hợp đồng cấp tín dụng hạn mức số 19/24/HĐHM và Giấy đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ số 119CV01240320001 ngày 01/02/2024. Xét các hợp đồng nêu trên được xác lập bởi các chủ thể có đầy đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự, hoàn toàn tự nguyện, mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội, được lập thành văn bản đúng hình thức pháp luật quy định.

Do đó, các hợp đồng này có hiệu lực pháp luật theo Điều 117 của Bộ luật Dân sự năm 2015 và làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của các bên theo Điều 275 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Quá trình thực hiện hợp đồng, ông D chỉ thanh toán được một phần nghĩa vụ trả lãi với tổng số tiền 79.453.749 đồng, chưa thanh toán được đồng vốn gốc nào. Tại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và phiên hòa giải ngày 02/02/2026, ông D đã trực tiếp có mặt, xác nhận khoản nợ vay và đồng ý trả nợ gốc 1.170.000.000 đồng. Theo khoản 2 Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự, 4 tình tiết mà một bên đương sự thừa nhận thì bên kia không phải chứng minh. Ông D cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào thể hiện đã thanh toán được khoản vay này. [2.2] Về lãi trong hạn, lãi quá hạn và tiền phạt chậm trả lãi: Theo Điều 7 của Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, khi giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng, Tòa án áp dụng quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn áp dụng Luật Các tổ chức tín dụng tại thời điểm xác lập hợp đồng và thời điểm tính lãi suất, mà không áp dụng quy định về giới hạn lãi suất của Bộ luật Dân sự để xác định lãi, lãi suất. Hợp đồng được xác lập ngày 31/01/2024 nên áp dụng khoản 2 Điều 91 của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); đối với thời gian tính lãi từ ngày 01/7/2024 trở đi thì áp dụng khoản 2 Điều 100 của Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15. Theo các quy định này, tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa thuận về lãi suất, phí cấp tín dụng theo quy định của pháp luật. Đối chiếu Bảng kê tính lãi, tiền phạt và vốn vay lập ngày 14/7/2026 với thỏa thuận tại Giấy đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ số 119CV01240320001 ngày 01/02/2024, Hội đồng xét xử xét thấy: lãi suất trong hạn 12,40%/năm được điều chỉnh theo đúng thỏa thuận 03 tháng/lần; lãi suất nợ quá hạn 18,60%/năm đúng bằng 150% lãi suất vay tại thời điểm chuyển nợ quá hạn, phù hợp điểm b khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015; thời gian tính lãi quá hạn từ ngày 03/02/2025 là ngày chuyển nợ quá hạn đến ngày 28/7/2026 là 540 ngày, phù hợp khoản 3 Điều 8 của Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP. Như vậy, lãi trong hạn còn phải trả là 56.089.479 đồng và lãi quá hạn còn phải trả là 321.362.137 đồng là có căn cứ. Đối với khoản tiền phạt chậm trả lãi 8.242.038 đồng, xét Hợp đồng cấp tín dụng hạn mức số 19/24/HĐHM được xác lập ngày 31/01/2024, tức sau ngày 01/01/2017. Theo điểm a khoản 5 Điều 466 của Bộ luật Dân sự năm 2015, khi bên vay chậm trả lãi trên nợ gốc thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này, tức 10%/năm. Theo điểm b khoản 2 Điều 8 của Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP, đối với hợp đồng tín dụng xác lập kể từ ngày 01/01/2017, trường hợp khách hàng không trả đúng hạn tiền lãi trên nợ gốc thì phải trả lãi chậm trả theo mức lãi suất do tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận nhưng không vượt quá mức lãi suất giới hạn mà pháp luật quy định. Các bên thỏa thuận mức phạt chậm trả là 10%/năm, đúng bằng mức luật định, không vượt quá. Mặt khác, theo Bảng kê tính lãi, tiền phạt chậm trả lãi chỉ được tính trên số dư lãi chậm trả cho đến ngày chuyển nợ quá hạn 03/02/2025; từ thời điểm này trở đi chỉ tính lãi quá hạn trên nợ gốc, không có sự chồng lấn giữa hai chế tài. Đây là hai chế tài áp dụng cho hai hành vi vi phạm khác nhau là hành vi chậm trả lãi và hành vi chậm trả nợ gốc, phù hợp nguyên tắc chỉ xử lý một lần đối với mỗi hành vi không trả nợ đúng hạn quy định tại Điều 12 của Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP.

Do đó, yêu cầu của nguyên đơn về khoản tiền này là có căn cứ. [2.3] Về việc xác định lại tổng số tiền: Bảng kê tính lãi lập ngày 14/7/2026 5 và Bản tự khai ngày 28/7/2026 của nguyên đơn ghi tổng số tiền là 1.555.693.655 đồng.

Tuy nhiên, qua kiểm tra, tổng cộng các khoản: nợ gốc 1.170.000.000 đồng, lãi trong hạn 56.089.479 đồng, tiền phạt chậm trả lãi 8.242.038 đồng và lãi quá hạn 321.362.137 đồng là 1.555.693.654 đồng. Việc nguyên đơn ghi 1.555.693.655 đồng là do nhầm lẫn trong phép cộng. Hội đồng xét xử xác định lại tổng số tiền chính xác là 1.555.693.654 đồng. [2.4] Về đề nghị giảm lãi của bị đơn: Xét việc miễn, giảm lãi thuộc quyền tự định đoạt của tổ chức tín dụng. Tại phiên hòa giải ngày 02/02/2026, Ngân hàng Thương mại cổ phần K1 không đồng ý giảm lãi cho ông D. Mặt khác, ông D không đưa ra được căn cứ pháp luật nào cho đề nghị của mình, không chứng minh được có sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản, cũng không chứng minh được các mức lãi suất mà các bên thỏa thuận là trái quy định của pháp luật. Theo khoản 1 Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự, đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải chứng minh sự phản đối đó là có căn cứ.

Do đó, không có căn cứ chấp nhận đề nghị giảm lãi của ông D. [2.5] Về hiệu lực của Hợp đồng thế chấp và việc xác định tài sản thế chấp: Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số 19/24/HĐTC ngày 31/01/2024 được xác lập bởi các chủ thể có đầy đủ năng lực, hoàn toàn tự nguyện, nội dung và mục đích không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; đã được công chứng ngày 31/01/2024 tại Phòng C1, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và đăng ký biện pháp bảo đảm cùng ngày tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện L. Căn cứ Điều 117 và Điều 319 của Bộ luật Dân sự năm 2015, Hợp đồng thế chấp có hiệu lực pháp luật và phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm đăng ký. Xét Hợp đồng thế chấp mô tả tài sản thế chấp có diện tích 437,7 m2 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BK 685102 cấp ngày 18/6/2012.

Tuy nhiên, tại thời điểm ký kết hợp đồng, thửa đất số 188 đã được tách 230,2 m2 thành thửa số 718 nên diện tích còn lại là 207,5 m2. Xét khoản 1 Điều 4 của Hợp đồng thế chấp có thỏa thuận: nếu hiện trạng thực tế của tài sản thế chấp khác với hiện trạng được mô tả trong hồ sơ pháp lý thì tài sản thế chấp theo hiện trạng thực tế vẫn là tài sản thế chấp. Mặt khác, Phiếu yêu cầu đăng ký biện pháp bảo đảm ngày 31/01/2024 đã mô tả chính xác diện tích 207,5 m2; kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 11/02/2026 cũng xác định diện tích thực tế là 207,5 m2; nguyên đơn cũng chỉ yêu cầu xử lý đối với diện tích 207,5 m2.

Do đó, việc mô tả diện tích chưa chính xác trong Hợp đồng thế chấp không làm thay đổi đối tượng thế chấp là thửa đất số 188, tờ bản đồ số 24 và không làm vô hiệu Hợp đồng thế chấp. Tài sản thế chấp được xác định là quyền sử dụng đất thửa số 188, tờ bản đồ số 24, diện tích 207,5 m2. [2.6] Về tài sản gắn liền với đất và người đang sinh sống trên đất: Xét kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 11/02/2026 thể hiện trên thửa đất số 188 có một căn nhà cấp 4 xây dựng năm 2010, diện tích xây dựng khoảng 130 m2 và hiện có 05 người đang sinh sống. Xét căn nhà này được xây dựng trước thời điểm ông Tạ Thành D nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 30/01/2024; Giấy chứng 6 nhận quyền sử dụng đất số BK 685102 ghi nhận nhà ở và công trình xây dựng khác đều chưa được chứng nhận quyền sở hữu; hồ sơ vụ án chưa có tài liệu xác định quyền sở hữu căn nhà thuộc về ai. Mặt khác, nguyên đơn chỉ yêu cầu xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất, không yêu cầu xử lý tài sản gắn liền với đất. Theo Án lệ số 11/2017/AL, trường hợp trên đất có tài sản thuộc sở hữu của người khác mà người sử dụng đất chỉ thế chấp quyền sử dụng đất, hợp đồng thế chấp có nội dung và hình thức phù hợp quy định của pháp luật thì hợp đồng thế chấp vẫn có hiệu lực pháp luật.

Do đó, Hội đồng xét xử chỉ xem xét, quyết định đối với tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất. Việc xử lý đối với tài sản gắn liền với đất và quyền của chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 318, Điều 325 của Bộ luật Dân sự năm 2015 và Án lệ số 11/2017/AL ở giai đoạn thi hành án; trong đó, trường hợp bán quyền sử dụng đất mà trên đất có tài sản không thuộc sở hữu của người sử dụng đất thì phải dành cho chủ sở hữu tài sản đó quyền ưu tiên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nếu họ có nhu cầu. [2.7] Về việc xử lý tài sản thế chấp: Ông Tạ Thành D đã vi phạm nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn. Căn cứ khoản 1 Điều 299 và khoản 7 Điều 323 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp ông Tạ Thành D không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì Ngân hàng Thương mại cổ phần K1 có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hành án dân sự có thẩm quyền xử lý, phát mại tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất thửa số 188, tờ bản đồ số 24, diện tích 207,5 m2 để thu hồi nợ. Trường hợp số tiền thu được từ việc xử lý tài sản thế chấp không đủ trả nợ thì ông D còn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho đến khi thanh toán xong toàn bộ khoản nợ. [2.8] Về khoản tiền lãi phát sinh kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm: Theo Án lệ số 08/2016/AL, đối với các khoản tiền vay của tổ chức ngân hàng, tín dụng, ngoài khoản tiền nợ gốc, lãi vay trong hạn, lãi vay quá hạn, phí mà khách hàng vay phải thanh toán cho bên cho vay theo hợp đồng tín dụng tính đến ngày xét xử sơ thẩm, thì kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm khách hàng vay còn phải tiếp tục chịu khoản tiền lãi quá hạn của số tiền nợ gốc chưa thanh toán, theo mức lãi suất mà các bên thỏa thuận trong hợp đồng cho đến khi thanh toán xong khoản nợ gốc này; trường hợp trong hợp đồng tín dụng các bên có thỏa thuận về việc điều chỉnh lãi suất cho vay theo từng thời kỳ của ngân hàng cho vay thì lãi suất mà khách hàng vay phải tiếp tục thanh toán theo quyết định của Tòa án cũng sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với sự điều chỉnh lãi suất của ngân hàng cho vay. Xét tại Giấy đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ số 119CV01240320001 ngày 01/02/2024, các bên có thỏa thuận điều chỉnh lãi suất cho vay 03 tháng/lần theo quy định của K2 từng thời kỳ.

Do đó, kể từ ngày 29/7/2026 cho đến khi thi hành án xong, ông Tạ Thành D còn phải tiếp tục chịu khoản tiền lãi quá hạn trên số tiền nợ gốc chưa thanh toán theo mức lãi suất nợ quá hạn các bên thỏa thuận, và mức lãi suất này được điều chỉnh tương ứng với sự điều chỉnh lãi suất theo từng thời kỳ của Ngân hàng Thương mại cổ phần K1. 7

[3] Về án phí và chi phí tố tụng: [3.1] Về án phí dân sự sơ thẩm: Yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên ông Tạ Thành D phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với số tiền 1.555.693.654 đồng là 58.670.809 đồng. Nguyên đơn được hoàn trả toàn bộ số tiền tạm ứng án phí đã nộp. [3.2] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên căn cứ khoản 1 Điều 157 và khoản 1 Điều 158 của Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 16 của Pháp lệnh Chi phí tố tụng số 05/2024/UBTVQH15, ông Tạ Thành D phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ 1.500.000 đồng và hoàn trả số tiền này cho nguyên đơn.