Bản án 872/2026/DS-PTCác tranh chấp khác

[1] Kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Tấn P và của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Ngân hàng thương mại cổ phần Q thực hiện đúng theo quy định tại Điều 271, Điều 272, Điều 273 và Điều 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tại phiên tòa phúc thẩm, người khởi kiện vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và người kháng 10 cáo giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Các đương sự không tự thỏa thuận được về việc giải quyết toàn bộ vụ án. Vụ án được xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Việc xét xử vắng mặt đương sự: Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: cụ Lê Văn T4; cụ Võ Thị C; bà Lê Thị M1 vắng mặt nhưng có đơn xin vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn xét xử phúc thẩm vụ án.

[3] Về xác định quan hệ pháp luật tranh chấp: Ông P khởi kiện yêu cầu: Bà M di dời, trả lại tài sản là quyền sử dụng đối với thửa đất số 15, tờ bản đồ số 66, diện tích 97,2 m², tọa lạc tại khu phố B, phường T, tỉnh Tây Ninh cho ông P được quyền quản lý, sử dụng. Bà M có đơn phản tố yêu cầu: Tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Ngân hàng Thương mại cổ phần Q yêu cầu: Ông P phải trả số tiền vốn vay và lãi suất. Trường hợp ông P không trả được nợ thì Ngân hàng có quyền đề nghị cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp nêu trên để thu hồi nợ. Tòa án cấp sơ thẩm xác định vụ án tranh chấp: Đòi tài sản, yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu, Tranh chấp hợp đồng tín dụng và thụ lý giải quyết là đúng quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[4]. Xét yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Tấn P và của Ngân hàng thương mại cổ phần Q, thấy rằng: Ngày 29-11-2023, ông P và bà M ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có diện tích 97,2 m², thuộc thửa đất số 15, tờ bản đồ số 66, tọa lạc tại Khu phố B, Phường A, thành phố T, tỉnh Tây Ninh (nay là khu phố B, phường T, tỉnh Tây Ninh), hợp đồng được công chứng tại Văn phòng C2 (nay là Văn phòng C3), số công chứng số 12084 quyển số 1/2023 ngày 29-11-2023. Cùng ngày 29-11-2023, ông P và bà M còn ký các văn bản sau: - Hợp đồng thuê quyền sử dụng đất đối với phần đất trên. Hợp đồng không được công chứng, chứng thực, thời hạn thuê là 01 năm kể từ ngày 29-11-2023 đến ngày 29-11-2024, giá thuê là 32.000.000 đồng, phương thức thanh toán là trả tiền mặt thường kì mỗi tháng một lần vào đầu mỗi tháng thuê. - Biên bản bàn giao hiện trạng nhà và đất; - Giấy giao nhận tiền mua bán đất, số tiền 2.800.000.000 đồng. Ngày 05-12-2023, ông P được Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố Đ cấp GCNQSDĐ (Theo GCNQSDĐ số DM 537836, số vào sổ cấp GCN: CN13533); 11 Ngày 18-12-2023, ông P và bà M ký hợp đồng thuê quyền sử dụng đất nêu trên, thời hạn thuê là 06 tháng kể từ ngày công chứng hợp đồng, giá thuê là 5.000.000 đồng/tháng, phương thức thanh toán là trả tiền mặt thường kì mỗi tháng một lần vào đầu mỗi tháng thuê. Hợp đồng được công chứng cùng ngày; Ngày 19-12-2023, ông P thế chấp quyền sử dụng đất nêu trên cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Q để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ theo Hợp đồng thế chấp công chứng số 9315, quyển số 12/2023. TP/CC – SCC/HĐGD ngày 19-12-2023 tại Văn phòng Đ. Ngày 29-02-2024, ông P vay tiền tại VIB theo Đề nghị phát hành thẻ tín dụng ngày 29-02-2024, V2 cấp cho ông P 01 thẻ tín dụng số 4238650029227723, hạn mức thẻ là 180.000.000 đồng; Ngày 15-5-2024, ông P vay tiền tại V2 theo Hợp đồng tín dụng số 4905668.24, số tiền vay là 2.085.000.000 đồng. Tài sản bảo đảm cho 02 khoản vay nêu trên là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất nêu trên theo Hợp đồng thế chấp ngày 19-12-2023. Trong quá trình thu thập chứng cứ và tại phiên Toà: Ông P cho rằng có nhận chuyển nhượng của bà M phần nhà đất nêu trên với số tiền 2.800.000.000 đồng nhưng ghi trong hợp đồng là 800.000.000đ để giảm tiền thuế. Ông P giao đủ tiền cho bà M, cụ thể: Chuyển khoản cho bà M 600.000.000đ vào ngày 29/11/2023 (bà M thừa nhận); chuyển khoản cho anh Phạm Văn H số tiền 100.000.000đ vào ngày 29/11/2023 theo chỉ định của bà M và chuyển khoản cho bà M mượn số tiền 100.000.000đ vào ngày 28/11/2023, hai bên thoả thuận khấu trừ tiền mượn vào tiền chuyển nhượng đất.

Tuy nhiên, về nội dung này bà M không thừa nhận và ông P không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Đối với số tiền chuyển khoản 200.000.000đ (100.000.000đ chuyển khoản cho anh Phạm Văn H và 100.000.000đ chuyển khoản với nội dung “CK CHO CHI MAI MUON”): Căn cứ kết quả cung cấp thông tin của Ngân hàng thể hiện ngày 29/11/2023 ông P có thực hiện chuyển khoản số tiền 100.000.000đ với nội dung “CK CHO BÀ MAI MƯỢN” nhưng không thể hiện tài khoản đối ứng, từ ngày 28/11/2023 đến ngày 29/11/2023 tài khoản của bà M không thể hiện có nhận được số tiền 100.000.000đ từ tài khoản của ông P chuyển đến. Riêng số tiền 100.000.000đ ông P chuyển khoản cho ông H vào lúc 19:24:35 ngày 29/11/2023 thì anh H có chuyển khoản cho bà M vào lúc 15:05:30 ngày 28/11/2023 nên không có cơ sở xác định bà M có nhận được số tiền 100.000.000đ do ông P chuyển khoản vào ngày 29/11/2023. Hơn nữa, Ngân hàng Thương mại cổ phần S chi nhánh T không cung cấp thông tin chi tiết (số căn cước công dân, năm sinh, địa chỉ) của chủ tài khoản số 0878798787 (Phạm Văn H) và Bảng sao kê giao dịch của tài khoản số 0878798787 trong khoảng thời gian từ ngày 28/11/2023 đến ngày 29/11/2023 nên không có cơ sở xác định số tiền ông P chuyển cho anh H theo chỉ định của bà M.

Do đó, chỉ có căn cứ xác định bà M đã nhận 600.000.000 đồng do ông P chuyển khoản. 12 Đối với số tiền 2.000.000.000đ còn lại: Ông P xác định đã giao tiền mặt cho bà M vào ngày công chứng hợp đồng chuyển nhượng (ngày 29/11/2023) nhưng bà M không thừa nhận, ông P cũng không cung cấp được chứng cứ chứng minh (quá trình giải quyết vụ án, ông P có cung cấp chứng cứ là bản chính Giấy giao nhận tiền mua bán đất, số tiền 2.800.000.000đ nhưng sau đó ông P rút lại và xác định chứng cứ này không liên quan đến vụ án). Ngoài ra, cùng thời điểm ký hợp đồng chuyển nhượng hai bên lại ký hợp đồng thuê quyền sử dụng đất trong khi ông P chưa phải là chủ sử dụng đối với thửa đất, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên chưa phát sinh quyền của người sử dụng đất theo quy định tại Điều 167 của Luật Đất đai. Mặt khác, khi chưa hết thời hạn của hợp đồng thuê ngày 29/11/2023 thì ngày 18/12/2023 hai bên lại tiếp tục ký hợp đồng thuê trong khi trong suốt thời gian thuê bà M không thanh toán cho ông P khoản tiền thuê đất nào. Ông P cho rằng bà M có chuyển khoản cho ông P số tiền thuê đất là 6.000.000 đồng nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Sau khi ông P được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, mặc dù hai bên có ký biên bản bàn giao nhà đất nhưng ông P không trực tiếp quản lý, sử dụng đất mà nhà đất vẫn do phía gia đình bà M quản lý sử dụng không gián đoạn từ năm 1975 đến nay.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông P đối với yêu cầu đòi lại phần đất có diện tích 97,2 m², thuộc thửa đất số 15, tờ bản đồ số 66, tọa lạc tại Khu phố B, Phường A, thành phố T, tỉnh Tây Ninh (nay là Khu phố B, phường T, tỉnh Tây Ninh); Chấp nhận yêu cầu phản tố của bà M tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu là có căn cứ. Ngân hàng thương mại cổ phần Q kháng cáo cho rằng: Hợp đồng thế chấp số 1447223.23.641 ngày 19/12/2023 giữa V2 và ông Nguyễn Tấn P đảm bảo về mặt hình thức (có công chứng và có đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định pháp luật). Ngoài ra, ngày 09/05/2024, VIB đến tài sản thế chấp để thẩm định, tại thời điểm thẩm định có sự chứng kiến của ông P, bà M, cụ T7, cụ C.... nhưng không ai phản đối và cũng không ai cung cấp cho Ngân hàng biết việc giữa ông P và bà M tồn tại hợp đồng vay tài sản, việc chuyển nhượng giữa ông P, bà M chỉ là giả tạo.

Từ những phân tích trên có cơ sở xác định V2 là bên thứ ba ngay tình. Căn cứ khoản 2 Điều 133 Bộ luật Dân sự; Điều 22, Điều 23 Nghị định số 21/2021/NĐ-CP ngày 19/3/2021 của Chính phủ; điểm 1 Mục II Công văn số 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của Tòa án nhân dân tối cao; điểm 1 mục III công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/8/2021 của Tòa án nhân dân tối cao: Yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xem xét và giải quyết nội dung sau: Chấp nhận đơn kháng cáo của V2 sửa Bản án sơ thẩm số 03/2026/DS-ST ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 10 - Tỉnh Tây Ninh theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của V2, xét yêu cầu kháng cáo của Ngân hàng thương mại cổ phần Q, thấy rằng: 13 Ông P vay tiền tại V2 được thể hiện thông qua Hợp đồng tín dụng số 4905668.24 ngày 15-5-2024, số tiền vay 2.085.000.000 đồng và đề nghị phát hành thẻ tín dụng ngày 29-01-2024 với nội dung VIB cấp cho ông P 01 thẻ tín dụng số 4238650029227723, hạn mức thẻ 180.000.000 đồng. Khi vay tiền, ông P có thế chấp tài sản là Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc thửa số 15, tờ bản đồ số 66, tọa lạc tại khu phố B, Phường A, thành phố T, tỉnh Tây Ninh (nay là khu phố B, phường T, tỉnh Tây Ninh) cho V2 để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ. Hai bên có ký Hợp đồng thế chấp công chứng số 9315, quyển số 12/2023. TP/CC – SCC/HĐGD ngày 19-12-2023 tại Văn phòng Đ và có đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định pháp luật. Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ của Toà án nhân dân khu vực 10 - Tây Ninh thể hiện: Trên thửa đất thế chấp có cụ Võ Thị C, cụ Lê Văn T4, bà Lê Thị M1, chị Lê Thị Ngọc M và cháu Ngô Lê T T5 sinh sống từ năm 1975 cho đến nay, trên đất có 01 căn nhà cấp 4 được xây hết đất do gia đình bà M xây, bên trong nhà có nhiều mặt hàng nhu yếu phẩm do bà M1 có kinh doanh tạp hoá nhỏ tại nhà, phần nhà đất trên hiện nay do gia đình bà M quản lý, sử dụng. Trong quá trình thu thập chứng cứ Ngân hàng V2 cung cấp: Hình ảnh thể hiện cán bộ Ngân hàng đến thẩm định tài sản nêu trên, bản sao hợp đồng thuê quyền sử dụng đất đề ngày 18-12-2023 giữa ông P và bà M; bản chụp biên bản bàn giao hiện trạng nhà đất ngày 29-11-2023 và bản chụp giấy giao nhận tiền mua bán đất đề ngày 29-11-2023 giữa ông P và bà M. Như vậy, thời điểm thẩm định, V2 biết rõ về nguồn gốc và hiện trạng của tài sản thế chấp.

Tuy nhiên, tại Biên bản khảo sát hiện trạng ngày 09-5-2024 (Bút lục 165) và Báo cáo định giá tài sản bảo đảm ngày 09-5-2024 (Bút lục 163) VIB xác định quan hệ của người sử dụng tài sản và chủ tài sản là chính chủ mà không xác định là gia đình bà M là không chính xác, không phản ánh đúng thực trạng tài sản, trong khi VIB biết rõ tài sản nêu trên ông P đã cho bà M thuê theo hợp đồng thuê ngày 18-12-2023 nên VIB không phải là người thứ ba ngay tình theo Điều 133 của Bộ luật Dân sự. Mặt khác, tại tiểu mục 7.5 mục 7 (Quyền và nghĩa vụ của bên B – bên thế chấp ông Nguyễn Tấn P) của Hợp đồng thế chấp số 1447223.23.641 ngày 19-12-2023 có nêu: “Cho đến khi Bên A đã được thanh toán toàn bộ các khoản tiền theo Hợp đồng tín dụng và Hợp đồng này, Bên B không được bán, chuyển nhượng, tặng cho, trao đổi, cho thuê, cho thuê lại, cho mượn, thế chấp, cầm cố, giao quyền hưởng dụng hoặc góp vốn bằng TSTC hoặc khước từ quyền sở hữu, quyền sử dụng TSTC mà không có chấp thuận trước bằng văn bản của Bên A… Trường hợp TSTC đang cho thuê, Bên B cam kết thông báo cho bên thuê việc thế chấp theo Hợp đồng này và sẽ cùng với Bên A, bên thuê ký thoả thuận ba bên theo mẫu do Bên A quyết định”. Căn cứ hồ sơ do V2 cung cấp thì không có tài liệu, chứng cứ thể hiện VIB có ghi nhận ý kiến của gia đình bà M về việc ông P thế chấp nhà đất nêu trên cho V2, việc ông P thông báo cho bà M biết về việc thế chấp, việc V2 đồng ý cho ông P cho thuê đất và thoả thuận ba bên theo mẫu do VIB quyết định. Như vậy, từ những tình tiết nêu trên cho thấy thủ tục thẩm định tài sản thế chấp của V2 thiếu chặt chẽ, không 14 thực hiện đúng thoả thuận được ghi nhận trong hợp đồng thế chấp dẫn đến hợp đồng thế chấp không thể thực hiện được, bà M không đồng ý việc VIB xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ của ông P và hiện nay có phát sinh tranh chấp.

Do đó, căn cứ Điều 408 của Bộ luật Dân sự, cấp sơ thẩm tuyên hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất nêu trên vô hiệu do có đối tượng không thể thực hiện được là có căn cứ.

[5]

Từ những phân tích trên, không chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Tấn P và của Ngân hàng thương mại cổ phần Q; Chấp nhận quan điểm đề nghị của Vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tại phiên tòa; Chấp nhận quan điểm của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà M; Giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[6] Về án phí phúc thẩm: Căn cứ Điều 12, Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016, của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội, về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án: Do không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông P và của Ngân hàng thương mại cổ phần Q nên ông P và Ngân hàng thương mại cổ phần Q mỗi đương sự phải chịu 300.000đ tiền án phí phúc thẩm.

[7] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp