Bản án 87/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng tín dụng

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên về quan điểm giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Đơn kháng cáo của nguyên đơn là hợp lệ và làm trong thời hạn luật định nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. [1.2] Văn phòng thừa phát lại Toàn T8 và Văn phòng C2 không phải là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 4 Điều 68 Bộ luật tố tụng dấn sự. Nguyên đơn kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa họ tham gia tố tụng là không có cơ sở.

[2] Xét về nội dung: [2.1] Về Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 07/12/2022 giữa anh H4, chị L1 và anh T3: Anh H4, chị L1, anh T3, chị H3 và ông T5 đều xác nhận bản chất của giao dịch này thực chất là một hợp đồng vay tiền trị giá 15 500.000.000 đồng, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được lập ra chỉ là hình thức cầm cố nhằm che giấu cho khoản vay này.

Xét thấy, ngày 06/12/2022 giữa vợ chồng anh H4, chị L1 và anh T3 đã lập Vi bằng ghi nhận thỏa thuận anh T3 cho vợ chồng anh H4 vay 500 triệu đồng, vợ chồng anh H4 dùng tài sản là Quyền sử dụng thửa đất số 204, tờ bản đồ số 23 tại Thôn T, xã Đ, huyện G, tỉnh Bắc Ninh, diện tích 481m2 theo Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số BH 518134, Số vào sổ cấp GCN: CH02990 do UBND huyện G, tỉnh Bắc Ninh cấp ngày 03/10/2011 mang tên hộ ông Lê Văn H4 và bà Phạm Thị L1 để đảm bảo cho khoản vay. Sau đó 01 ngày (ngày 07/12/2022) vợ chồng anh H4, chị L1 lại ký kết hợp đồng chuyển nhượng Quyền sử dụng thửa đất số 204 nêu trên cho anh T3. Tại thời điểm ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (07/12/2022), vợ chồng anh H4 đang là người trực tiếp quản lý sử dụng đất, đang xây dựng nhà mái bằng trên đất, sau đó gia đình anh H4 vẫn sinh sống ổn định trên nhà đất từ đó đến nay không có tranh chấp với ai. Sau khi ký kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì giữa hai bên không có việc giao nhận tiền, không có việc bàn giao nhà đất. Về phía anh T3 cũng không nhận đất, không quản lý sử dụng nhà đất ngày nào. Như vậy lời khai nhận của các đương sự phù hợp với nhau và phù hợp với thực tế hiện trạng sử dụng đất, có đủ căn cứ xác định vợ chồng anh H4, chị L1 và anh T3 hoàn toàn không có việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thực tế. Căn cứ theo quy định Điều 124 Bộ luật Dân sự năm 2015, khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu. Do đó Toà án cấp sơ thẩm đã tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 07/12/2022 giữa anh H4, chị L1 và anh T3 vô hiệu là có căn cứ, đúng pháp luật. [2.2] Về Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số 7728300/TC ngày 12/12/2022: Nguyên đơn cho rằng khi nhận thế chấp Ngân hàng có tiến hành xem xét thẩm định giá quyền sử dụng đất, kiểm tra hiện trạng tài sản trên đất và các công trình xây dựng khác gắn liền trên đất, thể hiện ở Báo cáo tư vấn về giá tài sản bảo đảm ngày 18/11/2022 và Bản báo cáo định giá tài sản ngày 05/12/2022. Tuy nhiên xét về hình thức: Bản báo cáo định giá tài sản ngày 05/12/2022 của Ngân hàng TMCP V không có chữ ký của người lập báo cáo, con dấu đóng trên báo cáo là của Phòng G chi nhánh tỉnh N; Báo cáo tư vấn về giá tài sản bảo đảm ngày 18/11/2022 của Công ty TNHH T12 không có chữ ký của người lập báo cáo, không có dấu của Công ty TNHH T12, con dấu đóng trên báo cáo cũng là của Phòng giao dịch chi nhánh tỉnh N. 16 Về nội dung: Cả 02 báo cáo thể hiện nội dung chủ sở hữu tài sản là anh H4, chị L1, có ảnh chụp chị L1 trên đất thế chấp (trong báo cáo ghi chị L1 là người hướng dẫn thẩm định, định giá tài sản). Tại báo cáo tư vấn về giá tài sản bảo đảm ngày 18/11/2022 có ghi thông tin khách hàng vay dự kiến anh Lê Văn H4, chủ sở hữu tài sản là anh Lê Văn H4, chị Phạm Thị L1. Tuy nhiên giữa anh H4, chị L1 từ trước đến nay không có bất cứ mối quan hệ vay tiền nào với Ngân hàng TMCP V. Tại báo cáo định giá tài sản ngày 05/12/2022 ghi tên khách hàng vay dự kiến ông Phạm Văn T3, người hướng dẫn khảo sát hiện trạng chị Phạm Thị L1, mối quan hệ giữa khách hàng vay là chủ sở hữu là “Mua bán”. Tuy nhiên tại thời điểm này giữa anh H4, chị L1 và anh T3 chưa có giao dịch chuyển nhượng nhà đất cho nhau, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh H4, chị L1 và anh T3 ký kết ngày 07/12/2022. Tại 02 bản báo cáo định giá tài sản đều có bản ảnh thể hiện chị Phạm Thị L1 đứng ở công trình nhà 01 tầng mái bằng mà chị và anh H4 đang xây dựng, nội dung của 02 bản báo cáo có ghi người hướng dẫn khảo sát hiện trạng là chị Phạm Thị L1. Ngân hàng TMCP V cho rằng anh H4, chị L1 hoàn toàn biết việc thẩm định tài sản để cho vay và không có bất kỳ động thái nào phản đối, ngăn cản việc giao dịch thế chấp tài sản và thực hiện các biện pháp để bảo vệ quyền sở hữu của mình với thửa đất nhưng phía Ngân hàng không đưa ra được bất kỳ tài liệu, chứng cứ nào chứng minh cho quan điểm này của Ngân hàng. Bức ảnh chụp chị L1 đứng tại thửa đất, đằng sau là ngôi nhà đang xây không đủ căn cứ để chứng minh việc anh H4, chị L1 biết việc giữa anh T3 và Ngân hàng có ký kết vay nợ và bảo đảm khoản vay bằng thửa đất số 204, tờ bản đồ số

23. Về phía anh H4, chị L1 khẳng định hoàn toàn không biết việc thẩm định định giá tài sản của Ngân hàng đối với nhà đất vợ chồng anh chị đang quản lý sử dụng, vợ chồng anh không vay ngân hàng, không biết việc anh T3 vay ngân hàng và thế chấp nhà đất. Như vậy, trước đó Ngân hàng đã biết được chủ sở hữu tài sản bảo đảm cho khoản vay và người đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là một nhưng không làm rõ mối liên hệ này mà vẫn tiếp tục ký kết Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất với anh T3. Căn cứ các quy định của Ngân hàng N về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh Ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng thì trước khi phê duyệt cho khách hàng vay vốn, việc thẩm định, thẩm duyệt hồ sơ, điều kiện vay vốn để xác định mục đích vay, phương án sử dụng vốn vay cũng như khả năng tài chính để trả nợ tiền vay, trong đó xem xét thẩm định tính hợp pháp, giá trị của tài sản đảm bảo tiền vay của khách vay đối với Ngân hàng và tổ chức tín dụng là bắt buộc. Ngân hàng TMCP V trước khi ký kết hợp đồng thế chấp đảm bảo tiền vay với khách hàng là anh T3, chị H3 đã không thực hiện đúng và đầy 17 đủ quyền, nghĩa vụ của bên nhận thế chấp, không kiểm tra tính hợp pháp của tài sản đảm bảo trong khi trước đó Ngân hàng đã biết rõ người đang trực tiếp quản lý tài sản thế chấp là vợ chồng anh H4, chị L1. Từ những căn cứ trên cho thấy Ngân hàng không phải người thứ 3 ngay tình theo quy định tại khoản Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015 và mục 1 Phần II của Công văn 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của TAND tối cao. Do đó Tòa án cấp sơ thẩm tuyên bố hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất vô hiệu là có căn cứ và đúng quy định của pháp luật, cho nên yêu cầu được quyền phát mại toàn bộ tài sản thế chấp để Ngân hàng thu hồi nợ không được Tòa án sơ thẩn không chấp nhận là có căn cứ. Tại cấp phúc thẩm, nguyên đơn không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ gì mới để chứng minh cho yêu cầu kháng cáo của mình. Vì vậy không có căn cứ chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm số 13/2025/DS-ST ngày 30/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 8 - Ninh Bình.

[3] Các vấn đề khác không có kháng cáo, kháng nghị nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên Ngân hàng TMCP V và Công ty cổ phần M1 phải nộp án phí dân sự phúc thẩm.