Bản án 108/2026/DS-STTranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa.

Căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa và ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4- Bắc Ninh; sau khi thảo luận và nghị án, Tòa án nhận định:

[1]. Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Các đương sự tranh chấp chia tài sản chung, thừa kế tài sản quyền sử dụng đất theo quy định của pháp pháp luật về đất đai và pháp luật dân sự; xem xét về tính hợp pháp của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ( GCNQSDĐ) được quy định tại Điều 34 Bộ luật tố tụng dân sự nên Tòa án nhân dân khu vực 4- Bắc Ninh giải quyết là đúng thẩm quyền.

[2]. Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Các đương sự tranh chấp tài sản chung ,thừa kế tài sản quyền sử dụng đất, hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp pháp luật về đất đai và pháp luật dân sự.

Vì vậy, đây là quan hệ tranh chấp dân sự được quy định tại khoản 5 và khoản 9 Điều 26, Điều 34 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[3]. Về thời hiệu khởi kiện: Theo quy định tại khoản 1 Điều 623 và Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản.

Vì vậy, các đương sự khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết là đảm bảo về thời hiệu khởi kiện theo quy định pháp luật.

[4]. Về sự vắng mặt của đương sự: Đương sự vắng mặt đều đề nghị vắng mặt tại phiên tòa. Các đương sự vắng mặt khác đã được tống đạt các văn bản tố tụng đúng trình tự thủ tục nhưng không trình bày.Căn cứ Điều 227, Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án theo quy định.

[5]. Về áp dụng pháp luật để giải quyết vụ án: Cụ V chết năm 2009, ông M4 chết năm 2019, vì vậy cần áp dụng các quy định của Bộ luật dân sự năm 1995, 6 Luật đất đai năm 1993 và quy định tại Bộ luật dân sự 2015, Bộ luật dân sự năm 2024 giải quyết vụ án.

[6]. Về việc xác định tài sản thừa kế: Theo quy định tại khoản 2, 3 Điều 690 Bộ luật dân sự năm 1995, khoản 2, 3 Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015 thì căn cứ xác lập quyền sử dụng đất của cá nhân, hộ gia đình, chủ thể khác được xác lập do Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất hoặc do được người khác chuyển quyền sử dụng đất phù hợp với quy định của Bộ luật dân sự và pháp luật về đất đai. Do cả Nguyên đơn, Bị đơn và tất cả những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều trình bày nguồn gốc thửa đất tranh chấp do vợ chồng cụ V, cụ M sử dụng từ trước khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cụ V, cụ M sinh sống tại thửa đất trên. Đây là các căn cứ không phải chứng minh về nguồn gốc thửa đất do cụ V, cụ M tạo dựng. Năm 2000, ông M4 kê khai xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên ngày 04/10/2000 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Dương Văn M4, thửa số 00 tờ bản đồ số 00, diện tích 600m2. Mặc dù bà H2, anh T1, chị Đ và Người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp cho đương sự trình bày cụ V khi còn sống và cụ M đã nói tặng cho ông M4 quyền sử dụng đất thửa 00 trên, đồng thời khi ông M4 làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cụ V, cụ M đều biết nhưng không ý kiến gì. Tuy nhiên các đương sự trên không cung cấp được các tài liệu trên, UBND xã B cũng không có chứng cứ nào khác về việc cụ V , cụ M chuyển nhượng, tặng cho ông M4 quyền sử dụng đất trên. Do đó cần xác định quyền sử dụng đất thửa đất số 00, tờ bản đồ 00, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 04/10/2000 cấp cho hộ gia đình ông Dương Văn M4, diện tích 600m2( Gồm 360m2 đất ở , 240 m2 đất cây lâu năm)( Theo bản đồ đo đạc năm 2020 nay là thửa 79, tờ bản đồ số 211, địa chỉ tại thôn B, xã B, tỉnh Bắc Ninh , diện tích 594,5m2( Trong đó có 360m2 đất ở, 234,5m2 đất cây lâu năm) là tài sản chung của cụ V và cụ M. Do vậy yêu cầu chia tài sản chung của cụ M là có căn cứ chấp nhận. Cần giao cụ M quản lý, sử dụng 297,2 m2 thuộc thửa số 79, tờ bản đồ số 211 ( trong đó có 180m2 đất ở, 117,2m2 đất cây lâu năm).

Tuy nhiên, cụ M phải có nghĩa vụ trả anh T1, chị Đ tiền công sức tân đất = 26.775.000 đồng. Phần di sản của cụ V là quyền sử dụng đất 297,3 m2 còn lại( Trong đó có 180m2 đất ở, 117,3m2 đất cây lâu năm) trị giá tổng cộng 688.650.000 đồng là di sản thừa kế và được để lại thừa kế theo quy định của Bộ luật dân sự.

[7].Về hàng thừa kế: Cụ V và cụ M có 07 con chung. Do cụ V không để lại di chúc , do vậy được áp dụng là trường hợp thừa kế theo pháp luật. Như vậy hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của cụ V là cụ M và 07 con chung là bà Dương Thị B, bà Dương Thị B2, bà Dương Thị C, ông Dương Văn M4, ông Dương Văn Q, bà Dương Thị B1 và bà Dương Thị L. Ông Dương Văn M4 chết năm 2019 nên người thừa kế thế vị là bà H2, anh T1, chị N, anh T2 được hưởng phần di sản của ông M4, kỷ phần mỗi người bằng nhau . Bà Dương Thị L chết năm 1997, có chồng là ông Giáp Văn B3 và các con là chị Giáp Thị H1, chị Giáp Thị M1, chị Giáp Thị M2 và chị Giáp Thị M3 hưởng phần di sản của bà L, kỷ phần mỗi người bằng nhau. 7

[8].Về kỷ phần của hàng thừa kế và phân chia di sản thừa kế: Do vụ án tranh chấp di sản thừa kế quyền sử dụng đất, do vậy để bảo đảm quyền lợi của tất cả hàng thừa kế cần chia di sản đối với tất cả hàng thứ nhất và thừa kế kế vị trong vụ án. Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự 2015 thì những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Tuy nhiên do hộ ông M4 là người trực tiếp quản lý, tân đất, bảo quản di sản từ trước đến nay nên hộ ông M4 cần được hưởng phần công quản lý, tôn tạo, bảo quản làm tăng giá trị đất di sản cao hơn những người thừa kế còn lại, tương đương 01 kỷ phần hàng thừa kế thứ nhất là phù hợp. Như vậy phần di sản của cụ V cần chia thành 09 kỷ phần bằng nhau = 688.650.000 đồng/09 kỷ phần = 76.517.000đồng/ 01 kỷ phần, hộ ông M4 được hưởng 02 phần = 153.033.000 đồng(Người thừa kế thế vị của ông M4 gồm bà H2, chị N, anh T1, anh T2 mỗi người được hưởng kỷ phần bằng nhau là 153.033.000 đồng /04 người= 38.258.250 đồng), 07 phần còn lại chia đều cho cụ M và 06 con chung còn lại của cụ V, cụ M là bà B, bà B2, bà C, ông Q,bà B1,bà L, mỗi người được hưởng kỷ phần = 76.517.000đồng( Người thừa kế thế vị của bà L gồm ông B3, chị H1, chị M1, chị M2, chị M3 mỗi người được hưởng kỷ phần bằng nhau là 76.517.000đồng /05 người = 15.303.400 đồng). Theo Quyết định số 24/2024/QĐ-UB ngày 24/9/2024 của Ủy ban nhân dân tỉnh B đang có hiệu lực thi hành quy định về diện tích tối thiểu để tách thửa đất ở nông thôn tại huyện L, tỉnh Bắc giang( Nay là tỉnh Bắc Ninh) là 70m2 đất ở. Do vậy không thể chia kỷ phần thừa kế bằng quyền sử dụng đất cho tất cả những người được thừa kế. Nên cần giao hộ ông M4( Tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gồm bà H2, chị N, anh T1) tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích 297,3 m2 tại thửa đất số 79, tờ bản đồ số 211, là phần di sản của cụ V( Trong đó có 180m2 đất ở, 117,3m2 đất cây lâu năm) nhưng phải trích trả kỷ phần cho những hàng thừa kế như trên. Từ những nhận định trên xét thấy cần giao bà H2, chị N, anh T1 tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích 297,3 m2 tạị thửa đất số 79, tờ bản đồ số 211, ( trong đó có 180m2 đất ở, 117,3m2 đất cây lâu năm) đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 04/10/2000 cho hộ ông Dương Văn M4 nhưng bà H2, chị N, anh T1 phải liên đới trả cụ M, bà B, bà B2, bà C, ông Q, bà B1 bằng tiền, mỗi người là 76.517.000đồng( Trong đó bà H2, chị N, anh T1 mỗi người phải có nghĩa vụ bằng nhau, mỗi người phải trả tổng cộng = 153.034.000 đồng ). Trả anh Dương Văn T2 38.258.250 đồng, tuy nhiên do anh T2 tặng cho anh Trường kỷ P trên nên bà H2, chị N phải liên đới trả anh T1 25.517.500 đồng( Mỗi người phải trả anh T1 12.758.750 đồng) - Bà H2, chị N, anh T1 phải liên đới trả ông B3, chị H1, chị M1, chị M2, chị M3, mỗi người là 15.303.400 đồng(Trong đó bà H2, chị N, anh T1 mỗi người phải có nghĩa vụ bằng nhau, mỗi người phải trả tổng cộng = 25.505.667 đồng) . - Về yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Tòa án nhận định như sau: Về nội dung: Do quyền sử dụng thửa đất số 00, tờ bản đồ 00, diện tích 600m2,nay là thửa 79, tờ bản đồ số 211, địa chỉ tại thôn B, xã B, tỉnh Bắc Ninh cấp cho hộ gia đình ông Dương Văn M4 ngày 04/10/2000 là tài sản chung của 8 cụ V và cụ M. Cụ V chết năm 2009 không để lại di chúc, cụ M xác định không chuyển nhượng, tặng cho bất cứ ai. Do vậy việc ông M4 tự ý kê khai đề nghị UBND huyện L, tỉnh Bắc Giang cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không được sự đồng ý của cụ V và cụ M là vi phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của những người trên. Tại phiên tòa, đại diện theo ủy quyền của bà H2, anh T1 và luật sư bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trình bày khi ông M4 làm thủ tục kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông thì đều đã được cụ V, cụ M nói tặng cho và đều biết việc kê khai trên và không ý kiến gì; UBND xã B trình bày việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông M4 ngày 04/10/2000 là đúng quy định nhưng các đương sự không cung cấp được tài liệu về việc cụ M, cụ V chuyển nhượng,tặng cho hay các tài liệu về việc chuyển quyền sử dụng thửa đất cho hộ ông M4. Do đó cần xác định quyền sử dụng thửa đất số 00, tờ bản đồ 00, diện tích 600m2 có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hộ gia đình ông Dương Văn M4 ngày 04/10/2000, nay là thửa 79, tờ bản đồ số 211, địa chỉ tại thôn B, xã B, tỉnh Bắc Ninh , diện tích thực tế 594,5m2( trong đó có 360m2 đất ở, 234,5m2 đất cây lâu năm) là tài sản chung của cụ V và cụ M. Do vậy hàng thừa kế thứ nhất của 02 cụ và những người thừa kế kế vị đều được hưởng phần di sản của cụ V để lại theo quy định pháp luật. Việc Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Bắc Giang cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 04/10/2000 cho hộ ông Dương Văn M4 là vi phạm khoản 2 Điều 637 Bộ luật dân sự năm 1995, các quy định của Luật Đất đai năm 1993 sửa đổi năm 2001, vi phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của cụ M và những đương sự thừa kế nêu trên. Mặt khác về hình thức: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 04/10/2000 mang tên hộ ông Dương Văn M4 do Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Bắc Giang ký là vi phạm thẩm quyền theo quy định tại khoản 2 Điều 36 Luật Đất đai năm 1993 sửa đổi năm 2001 và điểm IV.2 mục IV phần I của Hướng dẫn đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ban hành kèm theo Thông tư số 346/1998/TT- TCĐC ngày 16/3/1998 của Tổng cục địa chính( Theo đó Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Bắc Giang có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chứ không phải Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện L, tỉnh Bắc Giang ). Do những vi phạm về nội dung và hình thức như trên nên cần hủy Giấy chứng nhận quyền sử đất ngày 04/10/2000 cho hộ ông Dương Văn M4 đối với thửa 00, tờ bản đồ 00, diện tích 600m2, nay là thửa 79, tờ bản đồ số 211, địa chỉ tại thôn B, xã B, tỉnh Bắc Ninh, theo quy định tại Điều 34 Bộ luật tố tụng dân sự, điểm d khoản 2 Điều 106 Luật đất đai 2013, khoản 1 và điểm b khoản 2 Điều 193 Luật Tố tụng hành chính.

[9]. Chi phí tố tụng khác : Cụ M phải chịu 1/2 chi phí thẩm định, định giá, đo đạc. Bà H2, anh T1, chị N, chị Đ phải chịu 1/2 chi phí thẩm định, định giá, đo đạc còn lại( Trong đó bà H2, anh T1, chị N, chị Đ mỗi người phải chịu 1/4 chi phí trên). Do cụ M đã tạm ứng chi phí tố tụng khác nên bà H2, anh T1, chị N, chị Đ phải trả cho cụ M chi phí tố tụng khác tương ứng . 9

[10].Án phí: Cụ M, bà B, bà B2, ông B3 được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm do là người cao tuổi. Ông Q, bà B1, bà C, bà H2, anh T1, chị Đ, chị N, chị H1, chị M1, chị M2, chị M3 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng kỷ phần được nhận. Từ những nhận định trên: