Bản án 89/2026/DS-STCác tranh chấp khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào diễn biến tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết vụ án: Căn cứ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Tòa án xác định quan hệ tranh chấp là "Tranh chấp hợp đồng đặt cọc". Bị đơn cư trú tại khu phố E, xã S, tỉnh Thanh Hóa, nên Tòa án nhân dân khu vực 8 - Thanh Hóa có thẩm quyền giải quyết vụ án theo quy định tại khoản 3 Điều 26, Điều 35 và khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025). [1.2] Về sự vắng mặt của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Trịnh Thị H vắng mặt tại phiên tòa, trước đó đã có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt bà H. 4 [1.3] Về thời hiệu khởi kiện: Đến trước thời điểm HĐXX nghị án các đương sự không ai yêu cầu áp dụng thời hiệu khởi kiện. Căn cứ khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, khoản 2 Điều 149 Bộ luật Dân sự năm 2015, Tòa án không áp dụng thời hiệu khởi kiện trong vụ án này. [1.4] Về việc rút một phần yêu cầu khởi kiện: Tại phiên tòa nguyên đơn rút phần yêu cầu phạt cọc. Xét thấy việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là tự nguyện nên căn cứ khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng Dân sự, đình chỉ giải quyết phần yêu cầu phạt cọc.

[2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Xét tính hợp pháp của hợp đồng đặt cọc ngày 28/4/2025: - Về hình thức: Hợp đồng hợp đồng đặt cọc ngày 28/4/2025 được lập thành văn bản gồm 01 trang, được lập thành 03 bản, có giá trị pháp lý như nhau. Hợp đồng có chữ ký của các bên và người làm chứng. Hình thức hợp đồng đúng quy định tại Điều 119 Bộ luật Dân sự năm 2015. - Về nội dung: Nội dung hợp đồng đặt cọc thể hiện bà Nguyễn Thị N đặt cọc cho ông Lê Duy D số tiền 200.000.000 đồng, để đảm bảo việc ông D chuyến nhượng cho bà N quyền sử dụng đất thửa đất số 190, tờ bản đồ số 8, diện tích 463,1m}, địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã T, huyện T, tỉnh Thanh Hóa (nay là thôn H, xã T, tỉnh Thanh Hóa), giá chuyển nhượng: 800.000.000 đồng, số tiền đặt cọc là 185.000.000 đồng, thời hạn đặt cọc - thanh toán: 75 ngày từ ngày 28/4/2025 đến ngày 15/7/2025. Thửa đất số 190, tờ bản đồ số 8, diện tích 463,1 m?, địa chỉ thửa đất: Thôn C, xã T, huyện T, tỉnh Thanh Hóa (nay là thôn H, xã T, tỉnh Thanh Hóa) đã được UBND huyện T, tỉnh Thanh Hóa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BN 491881, số vào sổ cấp GCN: CH 002080 ngày 19/9/2013 mang tên ông Lê Duy D và bà Trịnh Thị H. Xét thấy thửa đất này được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân của ông D và bà H, căn cứ Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình xác định đây là tài sản chung của ông D và bà H trong thời kỳ hôn nhân. Căn cứ Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 136/2018/QĐST-HNGĐ ngày 29/8/2016 xác định khi ly hôn, ông D và bà H chưa phân chia tài sản chung này. Theo quy định tại Điều 213 Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 29, Điều 35 Luật Hôn nhân gia đình năm 2014 thì sở hữu chung của vợ chồng là sở hữu chung hợp nhất có thể phân chia, vợ chồng có quyền ngang nhau trong việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung, việc định đoạt tài sản chung là bất động sản phải có sự thỏa thuận bằng văn bản của vợ chồng. Trong hợp đồng đặt cọc ngày 28/4/2025 thể hiện bên nhận cọc là ông Lê Duy D và chỉ có mình D ký tên, không có chữ ký của bà Trịnh Thị H, không có văn bản thỏa thuận của ông D và H về việc thống nhất nhận đặt cọc của bà N để 5 chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Bà H khai không thống nhất chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà N, không biết việc ông D ký hợp đồng đặt cọc với bà N. Bà N và ông D trình bày, bà H biết và thống nhất cho ông D ký hợp đồng đặt cọc với bà N, nhưng không giao nộp được tài liệu, chứng cứ chứng minh.

Vì vậy, không cơ sở để khẳng định bà H biết và thống nhất để D đại diện ký hợp đồng đặt cọc với bà N. Như vậy, ông D ký hợp đồng đặt cọc là vi phạm Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình. Mặt khác, hợp đồng đặt cọc chỉ có mình ông D ký, bà H không ký thì việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất thửa đất 190 là không thể thực hiện được. Vì vậy Hợp đồng đặt ngày 28/4/2025 là vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật và đối tượng của hợp đồng không thể thực hiện được theo quy định tại Điều 123 và Điều 408 Bộ luật Dân sự. Tại thời điểm giao kết hợp đồng đặt cọc, bà N và ông D đều biết rõ quyền sử dụng đất là tài sản chung của vợ chồng, không có sự đồng ý của bà H, nhưng hai bên vẫn ký hợp đồng đặt cọc, nên xác định bà N và ông D có lỗi ngang nhau dẫn đến hợp đồng vô hiệu. Về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu: Theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Dân sự, giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt, quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kế thì thời điểm giao dịch được xác lập, các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Theo hợp đồng đặt cọc số tiền đặt cọc 185.000.000 đồng, tuy nhiên thực tế số tiền bà N đã đặt cọc là 200.000.000 đồng. Ông D thừa nhận đã nhận của bà N tổng số tiền là 200.000.000 đồng, trong đó bà N chuyển khoản 150.000.000 đồng và giao tiền mặt là 50.000.000 đồng.

Vì vậy, buộc ông D phải hoàn trả cho bà N số tiền 200.000.000 đồng. Bà N yêu cầu ông D hoàn trả số tiền cọc 200.000.000 đồng là có căn cứ, nên được chấp nhận.

[3] Về án phí: - Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch tiền tạm ứng án phí. - Đối với phần yêu cầu khởi kiện nguyên đơn đã rút nguyên đơn không phải chịu tiền án phí. Nguyên đơn được trả lại tiền tạm ứng án phí đã nộp.