Bản án 17/2025/KDTM-STTranh chấp hợp đồng tín dụng

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Tại phiên tòa, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ nhưng có đơn xin xử vắng mặt.

Xét thấy, sự vắng mặt này không làm ảnh hưởng đến việc xét xử vụ án; căn cứ vào Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành mở phiên tòa theo thủ tục chung. [1.2] Vụ án ban đầu nguyên đơn là Ngân hàng Thương mại cổ phần X (E) khởi kiện ông Lê Đình H về tranh chấp hợp đồng tín dụng, thế chấp; Trong đó, có đương sự người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ở nước ngoài nên Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An thụ lý vụ án theo Quyết định chuyển thẩm quyền của Tòa án nhân dân huyện Đô Lương (cũ), tỉnh Nghệ An. [1.3] Về việc rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Thương mại cổ phần X: Ngày 10/10/2024, Ngân hàng Thương mại cổ phần X có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện và đề nghị Tòa án đình chỉ xét xử đối với toàn bộ yêu cầu mà Ngân hàng đã rút. Xét thấy việc rút yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng là hoàn toàn tự nguyện, do đó căn cứ khoản 2 Điều 244 Bộ luật tố tụng dân sự đình chỉ xét xử đối với toàn bộ yêu cầu Ngân hàng Thương mại cổ phần X. Trả lại ngân hàng Á đã nộp khi khởi kiện. [1.4]. Về thay đổi địa vị tố tụng: Tại phiên tòa, do Ngân hàng Thương mại cổ phần X rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện; người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị Thanh G nguyên yêu cầu độc lập. Tòa án đã ra Quyết định thay đổi địa vị tố tụng xác định người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Cao Thị T trở thành nguyên đơn; Nguyên đơn là Ngân hàng Thương mại cổ phần X trở thành bị đơn; ông Lê Đình H, ông Nguyễn Nam H2 là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

[2] Về nội dung vụ án: [2.1]

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa thể hiện: E cho DNTN Dịch vụ cầm đồ Đ vay số tiền 2.000.000.000 đồng; Mục đích sử dụng vốn vay: Bố sung vốn kinh doanh dịch vụ cầm đồ. Tài sản thế chấp Quyền sử dụng đất (thửa đất số 1168, TBĐ sô 16) và tài sản gắn liền với đất tại Xóm E, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Nghệ An; Quyền sử dụng đất (thửa đất số 270, TBĐ số 20) và tài sản gắn liền với đất tại Phường N, thị xã C, tỉnh Nghệ An; Quyền sử dụng đất (thửa đất số 370, TBĐ số 03) và tài sản gắn liền với đất tại Xóm I, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Nghệ An; Qua quá trình giải 6 quyết thể hiện Đ vẫn còn nợ nhưng ngân hàng đã giải chấp tài sản thế chấp là Quyền sử dụng đất (thửa đất số 1168, TBĐ số 16) và tài sản gắn liền với đất tại Xóm E, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Nghệ An; Quyền sử dụng đất (thửa đất số 270, TBĐ số 20) và tài sản gắn liền với đất tại Phường N, thị xã C, tỉnh Nghệ An; Quyền sử dụng đất (thửa đất số 370, TBĐ số 03) và tài sản gắn liền với đất; Qua xem xét thấy rằng: Hợp đồng tín dụng số 1602-LAV- 201100232 giữa E và DNTN dịch vụ cầm đồ Đ không đề ngày mà chỉ có tháng 02 năm 2011. E cho rằng sau khi ký hợp đồng tín dụng thì E đã giải ngân và ông Lê Đình H đã nhận đủ số tiền vay 2.000.000.000 đồng (ngày 23/02/2011 nhận 800.000.000 đồng và ngày 11/03/2011 nhận 1.200.000.000 đồng).

Tuy nhiên, ông Lê Đình H cho rằng ông không được nhận tiền vay, Ngân hàng cũng không cung cấp được các tài liệu chứng minh việc ông Lê Đình H đã được giải ngân và nhận đủ số tiền vay 2.000.000.000 đồng.

Do đó, Ngân hàng không chứng minh được DNTN dịch vụ cầm đồ Đ có nghĩa vụ trả nợ vay cho Ngân hàng. [2.2] Xét Hợp đồng thế chấp số 0013/EIB.ĐL-TC/BĐTS/2011 ngày 21/02/2011 giữa E Chi nhánh V1 (bên nhận thế chấp) với bà Cao Thị T (bên thế chấp) và DNTN dịch vụ cầm đồ Đ (viết tắt là Hợp đồng thế chấp số 0013 ngày 21/02/2011) thấy rằng: Quá trình thực hiện thủ tục cho vay, Ngân hàng cũng không tiến hành thẩm định tài sản thế chấp theo quy định. Hợp đồng thế chấp được chứng thực tại UBND xã Đ, huyện Đ, Nghệ An. Tại thời điểm ký kết hợp đồng thế chấp năm 2011, việc chứng thực hợp đồng, giao dịch được thực hiện theo quy định tại Nghị định số ngày 08 tháng 12 năm 2000 của Chính phủ về công chứng, chứng thực. Theo đó, căn cứ khoản 1 Điều 22, khoản 1 Điều 24 Nghị định số 75 thì Uỷ ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền chứng thực hợp đồng liên quan đến bất động sản, UBND cấp xã chỉ có thẩm quyền chứng thực chữ ký của công dân Việt Nam trong các giấy tờ phục vụ cho việc thực hiện các giao dịch dân sự ở trong nước; Chứng thực di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, không có thẩm quyền chứng thực hợp đồng liên quan đến bất động sản.

Do đó, UBND xã Đ, huyện Đ chứng thực Hợp đồng thế chấp số 0013/EIB.ĐL-TC/BĐTS/2011 ngày 21/02/2011 là không đúng thẩm quyền. Đồng thời, tại lời chứng của ông Nguyễn Văn S - Chủ tịch UBND xã Đ thể hiện: “sau khi tự đọc lại nguyên văn bản hợp đồng này, các bên công nhận hiểu rõ và đồng ý toàn bộ nội dung và đã ký tên vào bản hợp đồng này trước sự chứng kiến của bà T”.

Tuy nhiên, bà Cao Thị T và ông Lê Đình H đều cho rằng 2 người không hề quen biết nhau, các bên không cùng nhau ký vào hợp đồng thế chấp trước sự chứng kiến của ông Nguyễn Văn S - Chủ tịch UBND xã Đ. Do 7 đó, UBND xã Đ, huyện Đ, Nghệ An đã thực hiện thủ tục chứng thực không đúng trình tự thủ tục quy định tại khoản 1 Điều 11 Nghị định 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000 của Chính phủ về công chứng, chứng thực: “1. Việc ký, điểm chỉ của người yêu cầu công chứng, chứng thực phải được thực hiện trước mặt người thực hiện công chứng, chứng thực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác”. Như vậy, UBND xã Đ, huyện Đ, Nghệ An chứng thực đối với Hợp đồng thế chấp số 0013/EIB.ĐL-TC/BĐTS/2011 ngày 21/02/2011 là không đúng thẩm quyền, trình tự thủ tục quy định tại Điều 11, Điều 22, 24 Nghị định 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000 của Chính phủ về công chứng, chứng thực. Ngoài ra, Hợp đồng thế chấp không có chữ ký tắt của bà Cao Thị T - người yêu cầu công chứng, của Chủ tịch UBND xã Đ trên từng trang hợp đồng là không đúng quy định tại Điều 59 Nghị định 75/2000 (Văn bản công chứng, văn bản chứng thực đối với hợp đồng, giao dịch có từ 2 trang trở lên, thì từng trang phải được đánh số thứ tự, có chữ ký tắt của người yêu cầu công chứng, chứng thực và người thực hiện công chứng, chứng thực); bên cạnh đó, việc chứng thực của UBND xã Đ, huyện Đ, Nghệ An cũng không thể hiện ngày nào mà chỉ có tháng 2 năm 2011 là không đúng quy định tại khoản 2 Điều 58 Nghị định số 75: “Thời điểm công chứng, chứng thực phải được ghi cả ngày, tháng, năm bằng số và chữ”. Đồng thời, tại Điều 1 Hợp đồng thế chấp số 0013 ngày 21/02/2011 thể hiện đối tượng bảo đảm là các nghĩa vụ trả nợ vay, bảo lãnh và các khoản lãi, phí (nếu có) của tại DNTN dịch vụ cầm đồ Đ theo các hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo lãnh và các văn bản sửa đổi, bổ sung, phụ lục hợp đồng tín dụng do DNTN dịch vụ cầm đồ Đ ký kết với Ngân hàng thương mại cổ phần X - chi nhánh V1.

Tuy nhiên, như đã phân tích trên, do Ngân hàng không chứng minh được DNTN dịch vụ cầm đồ Đ có nghĩa vụ trả nợ vay cho Ngân hàng nên Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với thửa đất số 1168, TBĐ số 16 tại Xóm E, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Nghệ An không đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ vay nào của DNTN dịch vụ cầm đồ Đ.

Từ những phân tích trên cho thấy, tài sản thế chấp Quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với thửa đất số 1168, TBĐ số 16 tại Xóm E, xã Đ, huyện Đ, tỉnh Nghệ An theo Hợp đồng thế chấp số 0013 ngày 21/02/2011 không đảm bảo cho nghĩa vụ trả nợ vay nào của DNTN dịch vụ cầm đồ Đ; Việc ký kết, chứng thực hợp đồng thế chấp không đảm bảo trình tự, thủ tục và quy định pháp luật.

Do đó, có cơ sở chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Cao Thị T, tuyên bố hợp đồng 8 thế chấp vô hiệu, buộc Ngân hàng phải trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB 806XXX do UBND huyện Đ cấp ngày 10/11/2010 cho bà Cao Thị T.

[3] Về chi phí tố tụng, án phí: Nguyên đơn đã thanh toán xong, không yêu cầu các đương sự khác hoàn lại chi phí thẩm định, định giá. Hội đồng xét xử miễn xét. Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn Ngân hàng Thương mại cổ phần X phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.