Bản án 04/2025/DS-STTranh chấp hợp đồng tín dụng

Trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện chứng cứ, ý kiến của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát; sau khi nghị án, Hội đồng xét xử xét thấy:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Đây là vụ án khởi kiện "Tranh chấp hợp đồng tín dụng" giữa Ngân hàng Thương mại cổ phần N và bà Phạm Thị V, là tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa các tổ chức, cá nhân có đăng ký kinh doanh với nhau và đều có mục đích lợi nhuận nên xác định 10 đây là quan hệ tranh chấp về kinh doanh thương mại theo đúng quy định tại Điều 30, Bộ luật tố tụng dân sự 2015. [1.2] Về thẩm quyền: Quá trình giải quyết vụ án, bà Phạm Thị T2 có yêu cầu độc lập yêu cầu tuyên hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Phạm Thị V số BS 196840 ngày 05/6/2014, thửa đất số 25, tờ bản đồ số 17, diện tích 775,80m2 có địa chỉ tại xóm H, xã N (nay là phường N), thành phố V, tỉnh Nghệ An. Ngày 31/01/2023, TAND thành phố Vinh chuyển vụ án cho TAND tỉnh Nghệ An giải quyết theo thẩm quyền.

Do đó, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An theo đúng quy định tại Điều 30, Điều 34, Điều 37, Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, Điều 32 Luật tố tụng hành chính. [1.3] Về sự vắng mặt của các đương sự: Bị đơn Bà Phạm Thị V và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm: UBND thành phố V, UBND xã N (nay là phường N) đều có đơn xin xét xử vắng mặt; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Văn H1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ vẫn vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai không có lý do.

Vì vậy, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt những người trên là phù hợp khoản 2 Điều 227, khoản 1 Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: [2.1] Xét hợp đồng tín dụng giữa Ngân hàng TMCP N với bà Phạm Thị V: Bà Phạm Thị V và Ngân hàng TMCP N đều thừa nhận hai bên thỏa thuận ký kết Hợp đồng tín dụng vay từng lần ngắn hạn số 215TN17/HĐ-NAN-PGD2 ngày 31/3/2017 với thời hạn 360 ngày; Số tiền vay: 1.700.000.000 đồng (một tỷ bảy trăm triệu đồng); mục đích vay: bổ sung vốn kinh doanh buôn bán hàng lâm sản. Ngân hàng đã giải ngân cho bà Phạm Thị V số tiền 1.700.000.000 đồng (một tỷ bảy trăm triệu đồng) qua Giấy nhận nợ số 01 ngày 31/03/2017; lãi suất áp dụng là 7,5%/năm cố định 06 tháng đầu kể từ ngày giải ngân, thời gian vay còn lại áp dụng theo thông báo lãi suất của Bên cho vay là 8,5%/năm, lãi suất quá hạn đối với dư nợ gốc bằng 150% mức lãi suất trong hạn kể từ thời điểm chuyển nợ quá hạn. Xét hình thức và nội dung thoả thuận của các bên tại hợp đồng cấp hạn mức tín dụng, Giấy nhận nợ nêu trên phù hợp với quy định tại Điều 91, Điều 95 Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 đã được sửa đổi bổ sung năm 2017 và Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên đã làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên. Bà V cũng thừa nhận có việc ký kết hợp đồng tín dụng và Giấy nhận nợ, xác nhận chữ ký trong Hợp đồng tín dụng tại Bên vay là của bà, ngân hàng đã giải ngân cho vợ chồng bà số tiền là 1.700.000.000đ bằng hình thức chuyển khoản qua số tài khoản 010700918333 mang tên Nguyễn Văn S tại Ngân hàng V3. Trong quá trình trả nợ, tính đến ngày 03/4/2025, bà Phạm Thị V đã thanh toán được số tiền lãi là 122.912.329 đồng. Ngày 28/3/2018, bà Phạm Thị V vi phạm 11 nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi cho Ngân hàng. Việc bị đơn vi phạm nghĩa vụ trả nợ đối với ngân hàng là đã vi phạm quy định tại mục 10.1 Điều 10 của Hợp đồng tín dụng và làm ảnh hưởng đến quyền lợi của phía Ngân hàng.

Do đó, phía ngân hàng yêu cầu buộc: bà Phạm Thị V phải có nghĩa vụ thanh toán cho Ngân hàng TMCP N tổng số tiền dư nợ gốc theo Hợp đồng tín dụng số 215TN17/HĐ-NAN-PGD2 ngày 31/3/2017 và Giấy nhận nợ 01 ngày 31/03/2017 với tổng số tiền 3.234.047.885 đồng, trong đó nợ gốc là: 1.699.983.475 đồng, nợ lãi trong hạn là: 1.026.536.547 đồng, lãi quá hạn là 507.527.863 đồng là có cơ sở, cần buộc bà V phải có nghĩa vụ trả nợ theo yêu cầu của Ngân hàng; Ngoài ra cần buộc Bà V tiếp tục chịu lãi đối với nợ gốc, kể từ ngày tiếp theo ngày xét xử sơ thẩm đến khi thanh toán xong nợ gốc, theo lãi thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng mà hai bên đã ký kết. [2.2] Về yêu cầu xử lý tài sản thế chấp: Hợp đồng thế chấp số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 và Phụ lục hợp đồng thế chấp tài sản số 01/PL/29BT14/NHNT sửa đổi bổ sung Hợp đồng thế chấp tài sản số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 ký kết giữa Ngân hàng TMCP N và bà Phạm Thị V đối với tài sản là quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất tại thửa số 25, tờ bản đồ số 17 tại xóm H, xã N, TP V, tỉnh Nghệ An, diện tích 755,8 m2, đã được UBND thành phố V cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BS 196840 ngày 05/6/2014 mang tên bà Phạm Thị V được công chứng tại Văn phòng C1, tỉnh Nghệ An và đăng ký giao dịch bảo đảm tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố V. Xét tính hợp pháp của việc ký kết hợp đồng thế chấp đã đảm bảo đúng trình tự pháp luật quy định tại Điều 9, Điều 10, Điều 11 và Điều 12 Nghị định 163/2006; Điều 3, Điều 7 Nghị định số 83/2010/NĐ-CP ngày 23/7/2010 về đăng ký giao dịch bảo đảm.

Tuy nhiên, xem xét tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất mang tên bà Phạm Thị V, Hội đồng xét xử thấy rằng: Nguồn gốc thửa số 25, tờ bản đồ số 27 tại xóm H, xã N (nay là phường N), thành phố V, tỉnh Nghệ An có diện tích 755,8 m2 của vợ chồng ông Phạm Văn T11 và bà Nguyễn Thị T10 (cha mẹ bà Phạm Thị V) tạo dựng, sử dụng từ trước ngày 28/12/1980. Năm 2006, ông T11 chết và năm 2011 bà T10 chết không để lại di chúc. Ông T11, bà T10 có 02 người con đẻ gồm bà Phạm Thị V, bà Phạm Thị T2; 01 người con nuôi là ông Nguyễn Đức T3. Sau khi bà T10 mất, ngày 28/3/2011, gia đình đã tổ chức họp mặt để phân chia di sản thừa kế của cha mẹ đối với thửa đất, trong đó dành 40m2 để xây dựng nhà thờ tự, bà Phạm Thị T2 được hưởng 127m2, bà Phạm Thị V được hưởng 255,2m2; ông Nguyễn Đức T3 được hưởng 100m2; trừ diện tích một con đường đông tây rộng 2,4m diện tích 85m2, phía Bắc con đường đã có nhà thờ Nguyện của G họ Đ (nay là Giáo xứ Đ1) diện tích 168m2 xây dựng từ năm 1995 (cha mẹ bà V đã bán cho giáo nguyện họ Đ với giá 19.000.000 đồng, có giấy chuyển nhượng kèm theo). Văn bản phân chia thừa kế này được thực hiện chứng thực tại UBND xã N (nay là UBND phường N) theo quy định. 12 Mặc dù đã có văn bản phân chia thừa kế ngày 28/3/2011, nhưng bà Phạm Thị V đã tự mình lập một Văn bản phân chia thừa kế khác và giả mạo chữ ký của bà Phạm Thị T2 với nội dung bà T2 đồng ý chuyển toàn bộ quyền thừa kế quyền sử dụng thửa đất số 25, tờ bản đồ số 27 tại xóm H, xã N (nay là phường N), thành phố V, tỉnh Nghệ An có diện tích 755,8 m2 của vợ chồng ông Phạm Văn T11 và bà Nguyễn Thị T10 cho bà Phạm Thị V để thừa kế toàn bộ quyền sử dụng đất. Văn bản phân chia thừa kế đã được UBND xã N (nay là phường N) chứng thực ngày 22/6/2011. Từ đó, UBND thành phố V căn cứ vào Văn bản phân chia thừa kế ngày 22/6/2011 do bà Phạm Thị V cung cấp để cấp GCNQSDĐ số BS 196840 ngày 05/6/2014 cho bà Phạm Thị V toàn bộ diện tích 755,8 m2 (150m2 đất ở và 625,8m2 đất vườn) thuộc thửa đất số 25, tờ bản đồ số 27 tại xóm H, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Quá trình giải quyết vụ án, bà Phạm Thị V và bà Phạm Thị T2 đều thừa nhận, chữ ký tên “Phạm Thị T2” tại Văn bản phân chia thừa kế ngày 22/6/2011 là do bà V tự ký, bà T2 không ký và không biết văn bản phân chia thừa kế này. Kết luận giám định số 38 ngày 04/10/2024 của Phòng K Công an tỉnh N kết luận: Chữ ký “T2”, chữ viết “Phạm thị T2” dưới mục những người thừa kế trên “văn bản phân chia di sản thừa kế ” ký hiệu A so với chữ ký, chữ viết của Phạm Thị T2 trên các tài liệu mẫu so sánh ký hiệu từ M1 đến M12 không phải do cùng một người ký, viết ra. Do Văn bản phân chia di sản thừa kế ngày 22/6/2011 không đúng quy định nên việc cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất ngày 05/6/2014 mang tên bà Phạm Thị V chưa đảm bảo theo quy định pháp luật. Thực tế việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ được thực hiện trên giấy tờ, bà Phạm Thị T2, ông Nguyễn Đức T3, G họ Đ vẫn quản lý, sử dụng từ năm 2011 đến nay. Kết quả thẩm định tại chỗ do TAND thành phố Vinh lập ngày 11/11/2021 cho thấy: thuộc thửa đất số 25, tờ bản đồ số 27 tại xóm H, xã N, tài sản gắn liền với đất là một căn nhà của ông Nguyễn Thế Đ , 01 ngôi nhà của bà Phạm Thị T2, nhà thờ tự, 01 nhà cấp 4 đã xuống cấp là nhà Nguyện của G họ Đ. Quá trình ký hợp đồng thế chấp để bảo đảm khoản vay, Ngân hàng cũng không thực hiện thẩm định tài sản thế chấp theo quy định nên không phát hiện nhà đất tại thời điểm thế chấp đang do người khác quản lý, sử dụng là vi phạm Điều 94 Luật Tổ chức tín dụng 2010.

Xét thấy, do văn bản phân chia thừa kế ngày 22/6/2011 không hợp lệ, Giấy CNQSDĐ số BS 196840 ngày 05/6/2014 cấp cho bà Phạm Thị V toàn bộ diện tích đất tại thửa số 25 tờ bản đồ số 17 là không chính xác. Quá trình xem xét thẩm định trước khi ký kết Hợp đồng tín dụng, Hợp đồng thế chấp Ngân hàng TMCP N đã không xem xét, thẩm định trên đất có những tài sản gì, thuộc sở hữu của ai mà chỉ thẩm định theo lời khai của bà Phạm Thị V. Theo trình bày của những người có quyền và nghĩa vụ liên quan gồm bà Phạm Thị T2 và ông Nguyễn Đức T3, Giáo xứ Đ1 cũng không biết việc bà V thực hiện việc cấp GCNQSDĐ và ký kết các Hợp đồng tín dụng, Hợp đồng thế chấp nêu trên. 13 Về việc người nhận thế chấp quyền sử dụng đất phải có nghĩa vụ tìm hiểu, kiểm tra thẩm định thửa đất mà mình ký hợp đồng đã được đề cập tương tự tại Mục l Phần III Công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/8/2021 của TANDTC về việc giải đáp một số vướng mắc trong xét xử, như sau: “Nhà đất thuộc quyền sở hữu của vợ chồng ông A, bà B. Ông A làm giả chữ ký của bà B để chuyển nhượng nhà đất cho C (việc giả chữ ký đã được chứng minh thông qua việc giám định). Sau khi chuyển nhượng, ông A, bà B vẫn chiếm hữu, sử dụng nhà đất. Sau đó, C dùng tài sản này để thế chấp khoản vay tại Ngân hàng. Vậy, giao dịch thế chấp tại Ngân hàng có bị vô hiệu không? …: … Trường hợp này, việc ông A G1 chữ ký của bà B để chuyển nhượng nhà đất cho C mà không được bà B đồng ý, nên căn cứ Điều 123 của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì giao dịch chuyển nhượng nhà đất trên là vô hiệu. Như vậy, trong trường hợp này, bên nhận thế chấp tài sản (Ngân hàng) không phải là người thứ ba ngay tình theo quy định tại khoản 2 Điều 133 của Bộ luật Dân sự năm 2015 và mục 1 Phần II của Công văn số 64/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân Tối cao. Do bà Phạm Thị V chỉ có một phần tài sản thừa kế trong khối tài sản chung của các đồng thừa kế đối với thửa đất thế chấp là thửa đất số 25, tờ bản đồ số 27 tại xóm H, xã N, thành phố V, Nghệ An và tài sản gắn liền với đất, bản thân bà V và các đồng thừa kế khác cũng thừa nhận điều này. Do đó Hợp đồng thế chấp chỉ có hiệu lực đối với phần tài sản thế chấp thuộc thuộc quyền định đoạt của bà Phạm Thị V.

Vì vậy, có cơ sở xác định Hợp đồng thế chấp số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 và Phụ lục hợp đồng thế chấp tài sản số 01/PL/29BT14/NHNT ngày 31/03/2017 sửa đổi bổ sung Hợp đồng thế chấp tài sản số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 vô hiệu một phần, cần chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện xử lý tài sản theo hợp đồng thế chấp số 29BT14/NHNT của nguyên đơn là Ngân hàng TMCP N. [2.3] Xét yêu cầu độc lập của bà Phạm Thị T2: Bà Phạm Thị T2 yêu cầu Tòa án tuyên bố Hợp đồng thế chấp tài sản số thế chấp số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 và Phụ 01PL/29BT14/NHNT ngày 31/3/2017 ký kết giữa Ngân hàng TMCP N và bà Phạm Thị V là vô hiệu; Tuyên hủy GCNQSD đất số BS 196840 ngày 05/6/2014, thửa đất số 25, tờ bản đồ số 17, diện tích 775,80m2 có địa chỉ tại xóm H, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An. Bà chỉ đồng ý việc Ngân hàng chỉ được xử lý tài sản thế chấp để xử lý khoản nợ của bà V đối với phần diện tích đất còn lại của bà V sau khi phân chia thừa kế và bán lại cho bà T2 còn lại là 170m2, buộc Ngân hàng TMCP N phải trả lại GCNQSD đất và làm thủ tục xóa tài sản thế chấp theo quy định pháp luật. lục Hợp đồng Bà T2 yêu cầu hủy Giấy GCNQSDĐ số BS 196840 ngày 05/6/2014 mang tên bà Phạm Thị V: UBND thành phố V cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Phạm Thị V đối với thửa đất số 25, tờ bản đồ số 17, diện tích 775,80m2 có 14 địa chỉ tại xóm H, xã N, thành phố V, tỉnh Nghệ An trên cơ sở Văn bản phân chia thừa kế ngày ngày 22/6/2011 nhưng do văn bản phân chia thừa kế này không đảm bảo theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Vì vậy, căn cứ Điều 15, Điều 155 Bộ luật dân sự, Điều 34 Bộ luật TTDS 2015 cần chấp nhận yêu cầu của bà Phạm Thị Trọng H4 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BS 196840 do UBND thành phố V cấp ngày 05/6/2014 mang tên Phạm Thị V. Đối với Hợp đồng thế chấp số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 và Phụ lục Hợp đồng thế chấp số 01PL/29BT14/NHNT ngày 31/3/2017: Bà V dùng cả phần tài sản thuộc quyền sở hữu của bà T2, ông T3 và G họ Đ để thế chấp cho Ngân hàng, giao dịch dân sự do người không có quyền đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện. Do đó Hợp đồng thế chấp trên chỉ có hiệu lực đối với phần tài sản thế chấp thuộc quyền định đoạt của bà Phạm Thị V.

Vì vậy, cần chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của bà Phạm Thị T2 tuyên bố Hợp đồng thế chấp tài sản số 29BT14/NHNT ngày 06/6/2014 và Phụ lục Hợp đồng thế chấp số 01PL/29BT14/NHNT ngày 31/3/2017 ký kết giữa Ngân hàng TMCP N và bà Phạm Thị V là vô hiệu một phần; [2.4] Về hậu quả của hợp đồng thế chấp tài sản bị tuyên vô hiệu một phần: Không đương sự nào có yêu cầu gì nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết. Các đương sự có quyền khởi kiện giải quyết bằng vụ án khác. Ngân hàng có quyền khởi kiện bằng một vụ án dân sự khác để xác định phần thừa kế của bà Phạm Thị V trong khối tài sản chung với các đồng thừa kế thửa đất thế chấp đã nêu trên để đảm bảo thi hành án nghĩa vụ trả nợ của bà V. Riêng đối với 80m2 đất bà Phạm Thị V chuyển nhượng cho bà Phạm Thị T2. Xét thấy: Theo quy định tại Điều 46, 107, 127 Luật Đất đai năm 2003, khi chuyển đổi quyền sử dụng đất thì Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải có công chứng của Nhà nước hoặc chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất và phải đăng ký tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, việc chuyển nhượng giữua bà V và bà T2 chưa được chứng thực và chưa đăng ký quyền sử dụng đất nên hợp đồng này chưa có giá trị pháp lý. Bà T2 có quyền yêu cầu giải quyết bằng một vụ án dân sự khác theo quy định của pháp luật.

[3] Về chi phí tố tụng: Chi phí trưng cầu giám định chữ ký là 5.000.000 đồng Ngân hàng TMCP N đã nộp đủ. Do yêu cầu của nguyên đơn Ngân hàng TMCP N được chấp nhận nên buộc bị đơn bà Phạm Thị V phải hoàn trả chi phí giám định chữ ký cho nguyên đơn Ngân hàng TMCP N số tiền 5.000.000 đồng. Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ bà Phạm Thị T2 đã thanh toán xong trong quá trình giải quyết vụ án; do bà T2 không có yêu cầu gì nên Hội đồng xét xử không xem xét.

[4] Về án phí: Do yêu cầu của nguyên đơn về số tiền nợ theo Hợp đồng tín dụng được chấp nhận vì vậy buộc bị đơn phải chịu án phí kinh doanh thương mại 15 sơ thẩm theo quy định của pháp luật; bà Phạm Thị V là đại diện cho hộ kinh doanh nên phải chịu án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm. Trả lại tiền tạm ứng án phí cho nguyên đơn đã nộp khi khởi kiện. Nguyên đơn Ngân hàng TMCP N phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Phạm Thị T2 có yêu cầu độc lập được chấp nhận nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm, trả lại bà Phạm Thị T2 số tiền 2.000.000 đồng đã tạm ứng tại Biên lai thu tạm ứng án phí số 0001461 ngày 28/12/2022