Bản án 176/2026/DS-PTTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về nguồn gốc đất tranh chấp: Thửa đất số 935, tờ bản đồ số 01, toạ lạc tại: Thôn M, xã Â, huyện H, tỉnh Bình Định (nay là thôn M, xã Â, tỉnh Gia Lai) của vợ chồng ông Võ Ngọc X, bà Trần Thị H1 có nguồn gốc ông X, bà H1 nhận chuyển nhượng từ một phần thửa đất số 01(A), tờ bản đồ số 1 của ông Lê T6 (cha của ông Lê Xuân S) vào năm 2005. Theo hồ sơ chuyển nhượng QSD đất do Văn phòng đăng ký đất đai cung cấp, thửa đất có chiều rộng (09m, 05m), chiều dài 20m. Ông X, bà H1 được cấp giấy chứng nhận QSDĐ số H00785 vào ngày 30/10/2009 với diện tích 140m2 (đất ở 80m2, đất trồng cây lâu năm 60m2). Thửa đất có giới cận: Đông giáp thửa đất ông Lê T6, Tây giáp thửa đất ông Lê Xuân S, Nam giáp đường đi, Bắc giáp thửa đất ông Lê T . 6 Thửa số 01(A2), tờ bản đồ số 1, toạ lạc tại: Thôn M, xã Â, huyện H, tỉnh Bình Định (nay là thôn M, xã Â, tỉnh Gia Lai) của ông Lê Xuân S được cấp giấy chứng nhận QSDĐ số 00504 QSDĐ/C2 ngày 01/12/1997, với diện tích 520m2 (đất ở 300m2, đất vườn 220m2).

[2] Theo trích đo địa chính thửa đất vào ngày 29/5/2024 thể hiện: - Đối với thửa đất số hiệu 1A2, tờ bản đồ số 1 do ông Lê Xuân S sử dụng theo đo đạc hiện trạng sử dụng do ông Lê Xuân S chỉ dẫn có diện tích 464,8m2, so với diện tích được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thiếu 55m2. - Đối với thửa đất số 935, tờ bản đồ số 01 do ông Võ Ngọc X, bà Trần Thị H1 sử dụng có diện tích 330,2m2, so với diện tích được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là dư 190,2m2.

[3] Ông S cho rằng quá trình sử dụng đất ông X, bà H1 đã xây dựng tường rào lấn chiếm đất của ông S với diện tích 26,7m2 nên yêu cầu ông X, bà H1 trả lại cho ông phần đất lấn chiếm. Còn ông X không thừa nhận việc lấn chiếm đất của ông S mà cho rằng phần diện tích đất ông đang sử dụng có nguồn gốc vào ngày 12/6/2005, giữa ông Võ Ngọc X, bà Trần Thị H1 với ông Lê T6, ông Lê Văn L giao kết hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, với diện tích 330m² đất (chiều ngang 11m và 5,5m; chiều dài 40m), tại đất số 01A, tờ bản đồ số 1, giá 29.000.000 đồng. Phần đất ông X nhận chuyện nhượng của ông T6 nằm liền kề với đất của ông S và có ranh giới là cây chè N. Sau khi nhận chuyển nhượng đất, ông X, bà H1 xây dựng nhà ở và công trình trên đất. Năm 2008, ông X xây dựng tường rào làm ranh giới đất giữa hai bên có sự chứng kiến và thống nhất ranh giới với bà T (vợ ông S), nên ông X làm đơn phản tố yêu cầu Tòa án cấp sơ thẩm tuyên bố giấy sang nhượng đất thổ cư ngày 12/6/2005 giữa ông Võ Ngọc X với ông Lê T6, Lê Văn L là có hiệu lực pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng yêu cầu phản tố của bị đơn không có tính chất bù trừ nghĩa vụ đối với nguyên đơn; không dẫn đến loại trừ việc chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn; giữa yêu cầu phản tố của bị đơn và yêu cầu của nguyên đơn không có sự liên quan nhau theo quy định tại khoản 2 Điều 200 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Toà án cấp sơ thẩm không thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn.

[4] Xét kháng cáo của người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn, HĐXX thấy rằng: [4.1] Theo hồ sơ chuyển nhượng QSD đất do Chi nhánh Văn phòng Đ1 cung cấp, thửa đất Ông X, bà H1 được cấp giấy chứng nhận QSDĐ số H00785 vào ngày 30/10/2009 với diện tích 140m2 (đất ở 80m2, đất trồng cây lâu năm 60m2). Thửa đất có giới cận: Đông giáp thửa đất ông Lê T6, Tây giáp thửa đất ông Lê Xuân S, Nam giáp đường đi, Bắc giáp thửa đất ông Lê T . Nhưng theo bản đồ trích đo địa chính thửa đất thì phần đất phía Nam của thửa đất giáp với đất ông Lê T6 và cách đường đi 9.17m nhưng quá trình giải quyết vụ án cấp sơ thẩm chưa thu thập chứng cứ để làm rõ mâu thuẫn trên. [4.2] Quá trình giải quyết vụ án các bên thừa nhận vào năm 2005 ông Lê T6 và ông Lê Văn L có nhuyển nhượng đất cho ông Võ Ngọc X, bà Trần Thị H1. Năm 2008, ông X, bà H1 xây dựng nhà và tường rào làm ranh giới đất giữa đất ông S 7 và đất ông X, các bên cũng đều thừa nhận trước khi xây dựng tường rào lưới B40 thì ranh giới giữa hai thửa đất là hàng rào cây chè N. Quá trình xây dựng hàng rào giữa hai bên không xảy ra tranh chấp, ông X đã sử dụng đất ổn định từ năm 2008 đến năm 2024 thì ông S mới tranh chấp đất với ông X. [4.3] Ông X cung cấp chứng cứ là giấy sang nhượng đất thổ cư ngày 12/6/2005 và có đơn phản tố yêu cầu Tòa án tuyên bố giấy sang nhượng đất thổ cư ngày 12/6/2005 với diện tích là 330m2 giữa ông Võ Ngọc X và ông Lê T6, Lê Văn L là có hiệu lực pháp luật. Quá trình giải quyết vụ án, ông Lê Văn L thừa nhận trước khi lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, giữa ông T6, ông L với vợ chồng ông X có lập giấy sang nhượng đất viết tay.

Do đó, cần thụ lý giải quyết yêu cầu này của bị đơn vì yêu cầu này nếu có căn cứ chấp nhận thì sẽ dẫn đến loại trừ việc chấp nhận một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn theo điểm b khoản 2 Điều 200 BLTTDS. [4.4] Mặt khác theo bản vẽ trích đo địa chính ngày 29/5/2024 thể hiện: Hội đồng thẩm định tại chỗ tiến hành đo đạc diện tích đất của ông S theo hiện trạng do nguyên đơn ông Lê Xuân S dẫn đạt, nhưng không tiến hành đo đạc diện tích đất của ông Lê T6 được cấp, không tiến hành lồng ghép sơ đồ đo đạc hiện trạng với bản đồ địa chính để xác định vị trí đất của các bên được cấp. Căn cứ bản đồ trích đo thửa đất và lời khai của nguyên đơn thì ngoài diện tích đất mà Hội đồng thẩm định đã đo đạc thì phần đất liền kề ở phía Bắc và phía Tây của thửa đất 01(A2) (của nguyên đơn) là đất của nguyên đơn đang quản lý, sử dụng; phần diện tích này với phần diện tích đất Hội đồng thẩm định đã đo đạc không có ranh giới. Do đó việc Hội đồng đo đạc không tiến hành lồng ghép bản đồ địa chính để xác định vị trí đất mà nguyên đơn được cấp theo giấy chứng nhận nằm ở vị trí nào trên thửa đất mà chỉ căn cứ bản đồ đo vẽ do nguyên đơn dẫn đạc để xác định đất nguyên đơn bị thiếu so với giấy chứng nhận QSD đất, còn phần đất của bị đơn đang sử dụng là nhiều hơn so với giấy chứng nhận QSD đất được cấp để tuyên buộc bị đơn trả lại diện tích đất sử dụng thừa mà không xem xét đến quá trình mua bán, sử dụng giữa các bên là chưa có cơ sở vững chắc.

[5]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm xét thấy việc thu thập chứng cứ là chưa đầy đủ, tại cấp phúc thẩm đương sự không yêu cầu hội đồng thẩm định tại chỗ, đo đạc lại diện tích đất tranh chấp nên những thiếu sót của cấp sơ thẩm là không thể khắc phục được.

Do đó, HĐXX chấp nhận kháng cáo của bị đơn, hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại

[6] Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng khác sẽ được xử lý khi vụ án được giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[7] Án phí dân sự phúc thẩm: Kháng cáo của người đại diện hợp pháp của bị đơn được chấp nhận, nên không phải chịu.

[8] Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của bị đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm là không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

Vì các lẽ trên; 8