Bản án 159/2025/DS-PTTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Đình chỉ giải quyết yêu cầu độc lập của cụ Đỗ Văn H và cụ Nguyễn Thị A về việc hủy: Hợp đồng chuyển nhượng nhà đất ngày 08/8/2003 giữa vợ chồng ông Đỗ Mạnh T3, bà Vũ Thị V với Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3; hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3 với anh Nguyễn Quốc…
Nhận định của Tòa án
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh luận và ý kiến trình bày của đương sự, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy:
[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N; bà Vũ Thị V, cụ Nguyễn Thị A, bà Đ thị H1 và ông Đỗ Xuân H2 được gửi trong thời hạn. Anh N, chị L đã nộp tiền tạm ứng án phí; bà V, cụ A và bà H1 là người cao tuổi, có đơn xin miễn tiền án phí thuộc trường hợp được miễn nộp tạm ứng án phí; ông H2 không nộp tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm và xác định kháng 14 cáo với tư cách đại diện ủy quyền của cụ A không phải nộp tạm ứng án phí nên Hội đồng xét xử chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm. - Về người tham gia tố tụng tại phiên tòa: Tại phiên tòa phúc thẩm, một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có kháng cáo là ông Đỗ Văn L1, ông Đỗ Xuân D, ông Đỗ Xuân T2, chị Đỗ Thị Thanh H3, chị Đỗ Thị M, ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3, anh Nguyễn Quốc M1, UBND thành phố H, UBND quận T, Văn phòng Đăng ký đất đai quận T đã được triệu tập hợp lệ, nhưng vẫn vắng mặt. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan còn lại là Phòng C2, Phòng C1, Sở T, UBND phường N đều có ý kiến đề nghị xét xử vắng mặt. Các đương sự có mặt tham gia phiên tòa, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội đều đề nghị tiến hành xét xử. Hội đồng xét xử phúc thẩm thảo luận thấy đây là phiên tòa phúc thẩm mở lần thứ 4, các đương sự vắng mặt đều không có kháng cáo và đã có ý kiến, quan điểm trình bày trong hồ sơ vụ án. Việc vắng mặt của những người này không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án nên quyết định tiến hành xét xử theo quy định tại khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự.
[2] Về nội dung: [2.1] Xét kháng cáo của cụ Nguyễn Thị A và người đại diện theo ủy quyền của cụ A là bà Đỗ Thị H1 và ông Đỗ Xuân H2 đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng hủy Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất được UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 mang tên ông Đỗ Mạnh T3 và bà Vũ Thị V, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy: Theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất được UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 mang tên ông Đỗ Mạnh T3 và bà Vũ Thị V thì thửa đất số 70 + 70A, tờ bản đồ số 19 tại tổ G, cụm A, phường N, quận T, thành phố Hà Nội (nay là số nhà F ngõ C, đường Â, phường N, quận T, thành phố Hà Nội) diện tích 120m2 đất ở và căn nhà 02 tầng tổng diện tích xây dựng 115m2. Cũng tại giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất này có nội dung thể hiện trong tổng số 240m2 đất có: 120m2 đất ở được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 65m2 đất vườn khi xây dựng nhà phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định và 55m2 đất lấn chiếm không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Căn cứ các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện thửa đất trên có nguồn gốc một phần là đất của vợ chồng cụ Đỗ Văn H và cụ Nguyễn Thị A (là bố mẹ của ông Đỗ Mạnh T3) được thừa hưởng từ đất cha ông để lại và một phần diện tích đất do vợ chồng ông Đỗ Mạnh T3, bà Vũ Thị V nhận chuyển nhượng của ông Đỗ Văn M2, bà Nguyễn Thị M3. Quá trình giải quyết vụ án, tại Bản tự khai ngày 24/11/2016 cụ H và cụ A trình bày năm 1985 vợ chồng cụ tạm chia đất cho ông T3 xây dựng nhà 02 tầng ở sát đất vợ chồng cụ sinh sống. Tại các bản tự khai và biên bản lấy lời khai ngày 16/11/2016, ngày 27/12/2012, ngày 16/3/2017, ngày 16/6/2017, ngày 20/12/2017, ngày 04/6/2018 cụ H và cụ A đều có lời khai thể hiện năm 1998 vợ chồng cụ chia đất cho 07 người con, mỗi người một phần đất để sinh sống trong 15 đó có vợ chồng ông T3 (không bao gồm phần đất vợ chồng ông T3, bà V nhận chuyển nhượng của ông Đỗ Văn M2, bà Nguyễn Thị M3), phần diện tích đất chia cho các con được chia thành từng thửa riêng biệt. Sau đó, cụ A, cụ H lại cho rằng vợ chồng cụ chỉ tạm chia cho vợ chồng ông T3 để xây dựng nhà ở, không có văn bản chia đất nên đất tranh chấp là của hai cụ. Trong khi đó, bà V khai năm 1985 cụ H, cụ A cho vợ chồng bà đất để ở riêng, hiện trạng đất được cho là đất vườn trên đó có 04 cây hồng xiêm nhưng không đo diện tích nên bà V không biết diện tích cụ thể (khoảng 90m2), hiện nay thửa đất có diện tích nhiều hơn là do ông T3, bà V nhận chuyển nhượng thêm và lấn chiếm hồ. Sau khi được cho đất, năm 1985 vợ chồng ông T3, bà V đã xây dựng nhà ở. Lời khai của bà V phù hợp với bản tự khai của cụ H, cụ A và lời khai của bà Đỗ Thị H1 là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của cụ A tại phiên tòa phúc thẩm về việc năm 1985 vợ chồng cụ A, cụ H cho vợ chồng ông T3, bà V đất xây dựng nhà ở. Bà H1 chỉ cho rằng năm 1985 cụ A, cụ H xây dựng nhà cho vợ chồng ông T3, bà V ở, không phải vợ chồng bà V xây nhà như bà V trình bày, nhưng bà H1 không cung cấp được chứng cứ chứng minh việc cụ H, cụ A xây dựng nhà cho vợ chồng ông T3, bà V. Năm 1998, ông T3, bà V làm đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất được cho; hợp thức hóa 48m2 đất nhận chuyển nhượng của ông M2, 27m2 đất nhận chuyển nhượng của bà M3 và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 07/11/2000. Năm 2003, ông T3, bà V chuyển nhượng diện tích 75,6m2 đất cho vợ chồng ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3 và xây dựng căn nhà 3,5 tầng trên đất như hiện nay. Quá trình sử dụng, ông T3 và bà V tôn tạo, nhận chuyển nhượng thêm đất, xây dựng nhà kiên cố thành khuôn viên riêng biệt, đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đồng thời chuyển nhượng một phần diện tích đất cho vợ chồng ông Â, bà L3. Cụ H, cụ A và các anh em trong gia đình sống ở gần nhà ông T3, bà V đều biết nhưng không có ý kiến tranh chấp hay khiếu nại. Từ những tài liệu chứng cứ phân tích nêu trên thấy cụ H và cụ A thừa nhận việc chia đất cho ông T3 xây nhà ở, nhưng cho rằng tạm chia đất và không có văn bản giấy tờ thể hiện tặng cho quyền sử dụng đất cho ông T3 nên diện tích đất này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ H, cụ A.
Tuy nhiên, sau khi được cho đất vợ chồng ông T3, bà V đã xây dựng nhà kiên cố thành khuôn viên riêng biệt vào các năm 1985, năm 2003 sử dụng liên tục, ổn định, đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cụ H, cụ A sống ở thửa đất liền kề với nhà ông T3, bà V; biết ông T3, bà V xây dựng nhà, được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chuyển nhượng một phần diện tích đất cho ông Â, bà L3 nhưng không có tranh chấp, khiếu nại nên có cơ sở xác định vợ chồng cụ H, cụ A đã tặng cho ông T3, bà V quyền sử dụng đất (không bao gồm diện tích đất ông T3, bà V nhận chuyển nhượng của ông M2, bà M3). Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Đỗ Thị H1 - người đại diện theo ủy quyền của cụ A cũng xác nhận cụ A, cụ H biết ông T3, bà V xây dựng nhà năm 1985 và biết việc ông T3, bà V chuyển nhượng đất cho ông Â, bà L3 năm 2003 nhưng không có tranh chấp, 16 khiếu nại; đồng thời bà H1 cũng không giải thích được việc cụ H, cụ A có nhiều lời khai thể hiện chia đất cho ông T3. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu độc lập của cụ H và cụ A về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông T3, bà V là có căn cứ.
Do đó, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của cụ A và người đại diện theo ủy quyền của cụ A là ông Đỗ Xuân H2, bà Đỗ Thị H1 đề nghị sửa bản án sơ thẩm, hủy giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất mang tên ông T3, bà V. [2.2] Xét kháng cáo của nguyên đơn là chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N và bị đơn là bà Vũ Thị V đề nghị chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa bà V với vợ chồng chị; buộc gia đình cụ A, chị M và những người ở tại nhà đất tranh chấp trả lại nhà đất cho chị L, anh N thấy: Trên cơ sở nguồn gốc nhà đất như đã nêu trên, ngày 16/12/2004 ông Đỗ Mạnh T3 (là con của cụ H, cụ A và chồng của bà V) chết để lại di chúc có nội dung để lại phần nhà đất còn lại sau khi trừ đi phần nhà đất đã bán cho Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3 tại thửa đất số 70 + 70A, tờ bản đồ số 19 cho bà V cùng 02 con là chị Đỗ Thị M, Đỗ Thị Thanh H3. Khi làm thủ tục nhường quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế, bà V đã khai bố mẹ đẻ của ông T3 là cụ H và cụ A đã chết trong khi hai cụ vẫn còn sống dẫn đến bỏ sót người hưởng di sản thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc, ảnh hưởng đến quyền lợi của cụ H, cụ A nên phát sinh tranh chấp. Tòa án cấp sơ thẩm xác định di chúc của ông T3 đề ngày 16/12/2004 do bà V viết thay cho ông T3, hai người làm chứng trong di chúc chỉ xác nhận chữ ký của ông T3 là đúng, không có nội dung xác nhận trực tiếp chứng kiến ông T3 đồng ý nội dung di chúc và ký vào bản di chúc nên chưa có cơ sở xác định ý chí của ông T3 có đúng với nội dung di chúc để xác định di chúc không hợp pháp. Đồng thời, khi làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo di chúc của ông T3, Phòng C1 chỉ căn cứ thông tin do bà V cung cấp bố mẹ đẻ của ông T3 là cụ Đỗ Văn H và cụ Nguyễn Thị A đã chết, không xác minh thu thập giấy chứng tử của cụ H, cụ A mà ghi trong mục 2 Thông báo về việc khai nhận di sản thừa kế ngày 04/7/2006 là bố mẹ đẻ của ông T3 đã chết trong khi hai cụ vẫn còn sống làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cụ H, cụ A và bỏ sót người được hưởng di sản thừa kế. Thời điểm lập Thông báo về việc khai nhận di sản thừa kế trước thời điểm bà V yêu cầu thực hiện công chứng để xác định Thông báo về việc khai nhận di sản thừa kế ngày 04/7/2006 không hợp pháp là có căn cứ. Phòng C1, thành phố Hà Nội căn cứ vào kết quả niêm yết Thông báo về việc khai nhận di sản thừa kế tại UBND phường N, có xác nhận của UBND phường N về việc trong thời gian niêm yết (30 ngày) không có khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc khai nhận di sản thừa kế để công chứng Văn bản nhường quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế ngày 11/8/2006 với nội dung chị M, chị H3 đồng ý nhường quyền hưởng toàn bộ di sản thừa kế của ông T3 để lại cho bà V trong khi cụ H và cụ A còn sống, là người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc theo quy định tại Điều 669 Bộ luật Dân sự năm 2005 là không phù hợp với quy định của pháp luật dẫn đến việc Sở T căn cứ Văn bản nhường 17 quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế ngày 11/8/2006 đăng ký sang tên cho bà Vũ Thị V là không hợp pháp. Tòa án cấp sơ thẩm xác định di chúc của ông T3 đề ngày 16/12/2004; Văn bản nhường quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế ngày 11/8/2006 là vô hiệu và hủy phần đính chính về thông tin khai nhận di sản thừa kế của bà Vũ Thị V trên Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 là có căn cứ. Cơ quan điều tra Công an quận T, thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án hình sự “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” tại Phòng C1, thành phố Hà Nội.
Tuy nhiên, quá trình điều tra không chứng minh được việc hưởng lợi bất chính của Công chứng viên, Phòng Công chứng, Văn bản công chứng không làm hạn chế quyền lợi của cụ H, cụ A đối với di sản thừa kế của ông T3 nên đã xác định hành vi của Công chứng viên không cấu thành tội phạm và ban hành Quyết định số 01/QĐ-CQĐT ngày 30/6/2022 hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự. Đối với hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L và sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh N, chị L thấy: Thời điểm bà V và vợ chồng anh N, chị L ký kết hợp đồng chuyển nhượng nhà, đất (ngày 15/4/2015) là thời điểm Bộ luật Dân sự năm 2015 chưa có hiệu lực thi hành (hiệu lực ngày 01/01/2017) nên việc giải quyết hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L được áp dụng theo Bộ luật Dân sự năm 2005. Mặc dù hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L được lập thành văn bản, có công chứng chứng nhận theo đúng quy định của pháp luật. Anh N, chị L đã thanh toán đủ tiền chuyển nhượng, bà V ký biên bản giao nhận nhà, đất cho anh N, chị L và anh N, chị L đã hoàn tất thủ tục sang tên theo quy định của pháp luật, nhưng thực tế anh N, chị L chưa nhận được nhà, đất nhận chuyển nhượng do có tranh chấp trong nội bộ gia đình. Mặt khác, bà V chuyển nhượng nhà đất cho anh N, chị L trên cơ sở Văn bản nhường quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế ngày 11/8/2006 của bà V, chị M và chị H3 không hợp pháp như đã phân tích nêu trên; chưa có sự đồng ý của cụ H, cụ A (là bố mẹ đẻ của ông T3, được hưởng thừa kế di sản của ông T3 không phụ thuộc vào di chúc) là trái pháp luật nên hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 là hợp đồng vô hiệu do có nội dung trái pháp luật được quy định tại Điều 127 Bộ luật Dân sự năm 2005. Ngoài ra, giá ghi trong hợp đồng chuyển nhượng (1.308.000.000 đồng) không đúng với giá chuyển nhượng thực tế các bên thanh toán cho nhau (12 tỷ đồng).
Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm xác định hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L là hợp đồng vô hiệu là đúng. Khi giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu, Tòa án cấp sơ thẩm buộc các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, theo đó buộc bà V phải trả lại cho anh N, chị L 12 tỷ đồng là giá trị nhà, đất chuyển nhượng; hủy phần đính chính về 18 thông tin đăng ký chuyển nhượng quyền sử dụng đất mang tên anh N, chị L trên Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 theo quy định tại khoản 2 Điều 137 Bộ luật Dân sự năm 2005 là có căn cứ, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không xác định lỗi làm cho hợp đồng vô hiệu và trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi hợp đồng vô hiệu là giải quyết chưa đầy đủ. Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã ủy thác cho Tòa án cấp sơ thẩm tiến hành thẩm định nhà đất tranh chấp và định giá đối với từng loại đất tại thửa đất anh N, chị L và bà V giao dịch chuyển nhượng để xem xét xác định thiệt hại do hợp đồng vô hiệu.
Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm chị L và bà V đều không yêu cầu xem xét bồi thường thiệt hại từ việc giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu và chỉ đề nghị công nhận hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L. Như vậy, quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm, chị L có yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu nhưng không nêu rõ thiệt hại cụ thể. Sau khi xét xử sơ thẩm, chị L và bà V không có kháng cáo về bồi thường thiệt hại từ việc giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu mà chỉ đề nghị công nhận hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015. Tại phiên tòa phúc thẩm, chị L và bà V giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị công nhận hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L; buộc gia đình cụ A và những người đang quản lý, sử dụng nhà đất tranh chấp trả lại nhà đất cho chị L và không yêu cầu xem xét bồi thường thiệt hại khi giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu nên Hội đồng xét xử phúc thẩm ghi nhận sự tự nguyện của chị L, bà V không xem xét bồi thường thiệt hại khi giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chị L cũng đề nghị chấp nhận kháng cáo của chị L, sửa bản án sơ thẩm theo hướng công nhận hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở ngày 15/4/2015 giữa bà Vũ Thị V với anh Nguyễn N, chị Hoàng Thùy L. Trường hợp chị L, anh N và bà V không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết hợp đồng chuyển nhượng nhà, đất vô hiệu thì chị L, anh N có quyền khởi kiện yêu cầu giải quyết bồi thường thiệt hại do hậu quả của hợp đồng vô hiệu bằng vụ kiện khác. Ngoài ra, khi giải quyết hợp đồng chuyển nhượng nhà ở và quyền sử dụng đất ở giữa bà Vũ Thị V với anh N, chị L vô hiệu, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên buộc anh N, chị L giao nộp bản chính Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi các đương sự có yêu cầu ghi nhận thông tin hủy các phần đính chính trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không rõ ràng nên Tòa án cấp phúc thẩm sửa lại cách tuyên về vấn đề này cho cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho các đương sự trong quá trình thi hành án. [2.3] Đối với yêu cầu phản tố của bà Vũ Thị V về việc yêu cầu chia di sản thừa kế của ông T3 và các yêu cầu độc lập của cụ H, cụ A đề nghị hủy hợp đồng chuyển nhượng nhà đất ngày 08/8/2003 giữa vợ chồng ông T3, bà V với vợ 19 chồng Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Â, bà L3; hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa ông Â, bà L3 với ông Nguyễn Quốc M1 thấy: Tại biên bản lấy lời khai ngày 20/12/2017 và đơn rút yêu cầu chia thừa kế ngày 20/12/2017 của bà V đều thể hiện bà V rút yêu cầu chia thừa kế và tại đơn đề nghị ngày 31/3/2023 của bà Đỗ Thị H1 cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, bà H1 là đại diện ủy quyền của cụ H, cụ A đã rút các yêu cầu độc lập nêu trên để khởi kiện bằng vụ án khác, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã rút là thiếu sót và vi phạm tố tụng.
Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, bà H1 và bà V đều thể hiện ý chí xác nhận tự nguyện rút đơn phản tố, yêu cầu độc lập này và đề nghị đình chỉ giải quyết đối với các yêu cầu này để khởi kiện bằng vụ kiện khác, thể hiện quyền tự định đoạt của các đương sự nên không cần thiết phải hủy bản án sơ thẩm do vi phạm tố tụng để giải quyết lại như phân tích nêu trên mà Tòa án cấp phúc thẩm bổ sung cho đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm cần phải nghiêm túc rút kinh nghiệm. [2.4] Đối với kháng cáo đề nghị ghi nhận sự tự nguyện của bà V thanh toán kỷ phần thừa kế cho cụ H, cụ A số tiền 1,6 tỷ đồng theo giá chuyển nhượng nhà đất thấy: Vợ chồng cụ H, cụ A cũng như các đương sự khác trong vụ án đều không có yêu cầu chia di sản thừa kế của ông T3 nên Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét yêu cầu chia thừa kế. Việc bà V đề nghị thanh toán giá trị kỷ phần thừa kế cho cụ H, cụ A theo tổng giá trị nhà đất chuyển nhượng, nhưng không được cụ H và cụ A đồng ý nên không có cơ sở ghi nhận sự tự nguyện của bà V. Trường hợp có tranh chấp di sản thừa kế của ông T3 thì bà V và những người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông T3 có quyền khởi kiện yêu cầu chia thừa kế bằng vụ án khác.
Do đó, không có cơ sở chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N; bị đơn là bà Vũ Thị V và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Nguyễn Thị A và người đại diện theo ủy quyền của cụ A là ông Đỗ Xuân H2 và bà Đỗ Thị H1. [2.5] Ngoài ra, hồ sơ vụ án thể hiện bà L3 và anh M1 có bản tường trình và đơn đề nghị thể hiện ý kiến không đồng ý yêu cầu độc lập của cụ H, cụ A về việc hủy hợp đồng mua bán nhà, đất giữa vợ chồng ông T3, bà V với vợ chồng ông Â, bà L3; công nhận hợp đồng mua bán nhà và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất cấp cho ông Â, bà L3 là hợp pháp do vợ chồng bà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đã tặng cho con là anh Nguyễn Quốc M1 ngày 11/02/2011; không có yêu cầu hoặc đề nghị nào khác. Đây là ý kiến của bà L3 và anh M1 đối với yêu cầu độc lập của cụ H, cụ A; không phải là yêu cầu độc lập nhưng Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý yêu cầu độc lập của bà L3 và cho rằng bà L3 không thực hiện các nghĩa vụ tố tụng liên quan đến yêu cầu độc lập để không xem xét giải quyết yêu cầu này là không chính xác.
Tuy nhiên, do quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm cụ H và cụ A đã rút yêu cầu độc lập đối với các giao dịch, giấy tờ liên quan đến ông Â, bà L3, anh M1 và ông Â, bà L3, anh M1 đều không có kháng cáo nên trường hợp ông Â, bà L3 và 20 anh M1 có yêu cầu sẽ được xem xét, giải quyết bằng vụ kiện khác. Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên anh N, chị L phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Cụ A, bà V là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên thuộc trường hợp được miễn án phí.
Quyết định
Căn cứ khoản 2 Điều 308; Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. I. Không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N; bị đơn là bà Vũ Thị V, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Nguyễn Thị A và người đại diện theo ủy quyền của cụ A là ông Đỗ Xuân H2 và bà Đỗ Thị H1; sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 18/2023/DSST ngày 31/3/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, cụ thể như sau:
1. Đình chỉ giải quyết yêu cầu độc lập của cụ Đỗ Văn H và cụ Nguyễn Thị A về việc hủy: Hợp đồng chuyển nhượng nhà đất ngày 08/8/2003 giữa vợ chồng ông Đỗ Mạnh T3, bà Vũ Thị V với Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3; hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa ông Nguyễn Quốc Â, bà Hồ Thị Minh L3 với anh Nguyễn Quốc M1.
2. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N về việc đòi nhà cho ở nhờ đối với bà Vũ Thị V.
3. Chấp nhận một phần yêu cầu độc lập của cụ Đỗ Văn H và cụ Nguyễn Thị A, cụ thể như sau: 3.1. Tuyên bố Bản di chúc viết tay đề ngày 16 tháng 12 năm 2004 của ông Đỗ Mạnh T3 là vô hiệu. 3.2. Tuyên bố Văn bản nhường quyền hưởng di sản thừa kế và khai nhận di sản thừa kế số công chứng 186.2006/KNDSTK ngày 11/8/2006 là vô hiệu. 3.3. Hủy phần đính chính về thông tin khai nhận di sản thừa kế của bà Vũ Thị V trên Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000. 3.4. Tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N với bà Vũ Thị V, số công chứng 225415, Quyển số 02 TP/CC-SCC/HĐGD là hợp đồng vô hiệu. Về giải quyết hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu: - Buộc bà Vũ Thị V hoàn trả lại anh Nguyễn N và chị Hoàng Thùy L số tiền 12.000.000.000 đồng mà bà V đã nhận khi chuyển nhượng quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất (bao gồm 2.000.000.000 đồng đã nộp cho Ngân hàng 21 N3 để giải chấp tài sản, 10.000.000.000 đồng bà V nhận trực tiếp). - Anh Nguyễn N và chị Hoàng Thùy L có trách nhiệm trả lại cho bà Vũ Thị V bản chính Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 sau khi bà Vũ Thị V trả lại cho anh N, chị L số tiền 12.000.000.000 đồng (Mười hai tỷ đồng). Trường hợp anh N, chị L không giao trả bản chính Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 10103091022 do UBND thành phố H cấp ngày 07/11/2000 thì các đương sự khác có quyền đơn phương đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục đính chính lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các thông tin theo quyết định của bản án. - Ghi nhận sự tự nguyện của chị Hoàng Thùy L, anh Nguyễn N và bà Vũ Thị V không yêu cầu xem xét bồi thường thiệt hại khi giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Giành