Bản án 18/2026/DS-STCác tranh chấp khác

[1]. Về thủ tục tố tụng và quan hệ pháp luật tranh chấp: Tại đơn khởi kiện ông Phạm Văn Đ yêu cầu bà Dương Thị Thanh X và ông Phạm Trung K trả lại tiền đặt cọc và phạt cọc theo Hợp đồng đặt cọc hai bên đã ký ngày 29/12/2023. Tại phiên tòa nguyên đơn yêu cầu tuyên bố Hợp đồng đặt cọc ngày 29/12/2023 giữa ông Phạm Văn Đ và bà Dương Thị Thanh X là vô hiệu. Buộc bà Dương Thị Thanh X trả cho nguyên đơn số tiền nợ gốc và tiền nợ lãi tính từ ngày 30/10/2023 đến hết ngày tuyên án sơ thẩm với lãi suất 20%/năm và yêu cầu tiếp tục trả lãi kể từ ngày tiếp theo của ngày tuyên án sơ thẩm cho đến khi trả xong toàn bộ số nợ theo quy định của pháp luật. Hội đồng 7 xét xử xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là “Tranh chấp hợp đồng đặt cọc và hợp đồng vay tài sản”; bị đơn có hộ khẩu thường trú tại xã Y, tỉnh Phú Thọ nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 10 – Phú Thọ. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là Ngân hàng N và ông Phạm Trung K vắng mặt tại phiên tòa nhưng đã có đơn xin giải quyết vắng mặt; bị đơn bà Dương Thị Thanh X mặc dù đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng đều vắng mặt không có lý do nên Tòa án tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đại diện Ngân hàng N, ông K và bà X theo quy định tại Điều 227 và Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2]. Về nội dung yêu cầu khởi kiện: Theo lời trình bày của các đương sự cùng các tài liệu do nguyên đơn, bị đơn giao nộp, các tài liệu do Tòa án thu thập Hội đồng xét xử thấy: Về hợp đồng đặt cọc ngày 29/12/2023 đối với thửa đất số 5, tờ bản đồ số 73, địa chỉ tại thôn Đ, xã Y, tỉnh Phú Thọ, diện tích 90m2đất, theo GCNQSDĐ số CU 255065 do Sở tài nguyên và môi trường tỉnh V cấp ngày 17/2/2020, tên chủ sử dụng: Ông Phạm Trung K và bà Dương Thị Thanh X. Cả nguyên đơn và bị đơn đều thừa nhận việc ký hợp đồng đặt cọc nhằm mục đích để làm tin, đảm bảo cho khoản vay 2.700.000.000 đồng với mức lãi suất 2000đ/1.000.000đ/1 ngày chứ không có việc đặt cọc để thực hiện việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Qua xem xét hợp đồng đặt cọc thì: Số tiền đặt cọc trùng với số tiền vay và các bên đều thừa nhận việc ký hợp đồng đặt cọc nhằm đảm bảo nghĩa vụ trả nợ; không nhằm mục đích thực hiện việc chuyển nhượng thực tế. Theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015, khi các bên xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác thì giao dịch giả tạo vô hiệu,...

Do đó, có đủ căn cứ xác định hợp đồng đặt cọc là giao dịch giả tạo và vô hiệu. Do vậy nguyên đơn yêu cầu tuyên bố hợp đồng đặt cọc là vô hiệu là có căn cứ, phù hợp với quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. Theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 thì: “..khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận...”. Trong vụ án này, thực chất số tiền 2.700.000.000 đồng là tiền vay, nên cần xác định nghĩa vụ hoàn trả theo hợp đồng vay tài sản. Tại phiên tòa, nguyên đơn yêu cầu bị đơn là bà Dương Thị Thanh X trả số tiền nợ gốc 2.700.000.000đồng và tiền lãi tính từ ngày 30/10/2023 đến ngày xét xử vụ án với mức lãi suất 20%/năm; số tiền lãi bà X đã trả lãi từ ngày 17/11/2023 đến hết ngày 01/5/2025 theo mức lãi suất hai bên thỏa thuận 2.000đ/1.000.000đ/ngày vượt quá lãi suất theo quy định của bộ Luật dân sự 8 (20%/năm), nguyên đơn đã tự khấu trừ vào số tiền nợ gốc tương ứng với từng thời điểm trả tiền lãi của bị đơn tính đến hết ngày 01/5/2025 là 489.969.000đồng (2.700.000.000 đồng – 489.969.000đồng). Do vậy, số tiền nợ gốc tính đến hết ngày 01/5/2025 là: 2.210.031.000 đồng. Ông Đ yêu cầu bà X trả số nợ gốc là 2.210.031.000 đồng và tiền lãi kể từ ngày 02/5/2024 đến hết ngày 09/4/2026 với lãi suất 20%/năm là 854.949.000 đồng và yêu cầu tiếp tục trả lãi kể từ ngày tiếp theo của ngày tuyên án sơ thẩm của tổng số tiền nợ cho đến ngày bà X thực hiện xong toàn bộ nghĩa vụ trả nợ cho ông Đ theo quy định của pháp luật. Bị đơn bà X thừa nhận có vay của ông Đ 2.700.000.000 đồng nợ gốc nhưng bà cho rằng bà đã trả cho ông Đ 759.400.000 đồng, bà đề nghị được trừ số tiền này vào nợ gốc, số tiền gốc còn lại 1.940.600.000 đồng bà xin trả dần nhưng chưa xác định được thời gian nào trả và bà X cho rằng ngoài số tiền đã trả cho ông Đ thì ông Đ đã lấy hàng và còn nợ bà X 80.000.000đồng. Đối với số tiền bà X đã trả cho cho ông Đ 759.400.000 đồng và số tiền ông Đ đã lấy hàng còn nợ bà X 80.000.000đồng, bà X không có yêu cầu phản tố. Hội đồng xét xử thấy: Về số tiền nợ: Bị đơn thừa nhận tổng số tiền bị đơn vay của nguyên đơn tính đến ngày 30/11/2023 là 2.700.000.000 đồng nợ gốc với lãi suất hai bên thỏa thuận 2.000đ/1.000.000đ/ngày. Bị đơn thừa nhận số tiền vay, lãi suất do hai bên thỏa thuận phù hợp với lời khai của nguyên đơn và các chứng cứ trong hồ sơ. Sự thừa nhận của các đương sự là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật tố tụng dân sự. Về thời gian vay tiền giữa nguyên đơn và bị đơn có trình bày khác nhau. Bị đơn trình bày đã vay tiền của nguyên đơn vào các ngày: Từ ngày 25/9 đến ngày vay 500.000.000đồng; 1.100.000.000đồng; ngày 17/11/2023 vay 600.000.000đồng; ngày 30/11/2023 vay 500.000.000đồng. 30/10/2023 02/10/2023 ngày vay Nguyên đơn trình bày đã cho bị đơn vay tiền vào các ngày: Ngày 30/10/2023 cho vay 1.100.000.000đồng; ngày 14/11/2023 cho vay 500.000.000đồng; ngày 17/11/2023 cho vay 600.000.000đồng; ngày 30/11/2023 cho vay 500.000.000đồng. Đối chiếu với sao kê tại Ngân hàng và tài liệu nguyên đơn, bị đơn cung cấp Hội đồng xét xử xác định thời điểm bắt đầu tính khoản tiền nguyên đơn cho bị đơn vay tiền là từ ngày 30/10/2023 (được thể hiện tại các bút lục 68, 530, 538, 539, 542, 543, 544, 617) và phù hợp với lời trình bày của nguyên đơn và đây cũng là căn cứ để đối trừ số tiền lãi bị đơn trả cho nguyên đơn vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật dân sự. 9 Về số tiền đã thanh toán: Bị đơn xác định đã chuyển khoản trả cho nguyên đơn là 759.400.000đồng. Bị đơn chỉ nêu ra như vậy chứ không nộp tài liệu để chứng minh về việc đã trả cho nguyên đơn được số tiền 759.400.000đồng mặc dù Tòa án đã có văn bản yêu cầu gửi bị đơn. Nguyên đơn xác định bị đơn đã trả tiền lãi cho nguyên đơn là 716.800.000đồng (có tài liệu sao kê của Ngân hàng gửi kèm theo), bắt đầu trả từ ngày 17/11/2023 đến hết ngày 01/5/2024 thì không trả nữa và nguyên đơn thừa nhận đây là số tiền lãi bị đơn trả cho nguyên đơn theo mức lãi suất các bên thỏa thuận 2.000 đồng/1.000.000 đồng/1 ngày.

Căn cứ vào sao kê của Ngân hàng do đương sự giao nộp được thể hiện từ bút lục số 493 đến bút lục số 452 thì có cơ sở để xác định bị đơn đã chuyển khoản trả cho nguyên đơn 716.800.000đồng như trình bày của nguyên đơn là có căn cứ. Theo quy định tại Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay và bên vay phải hoàn trả tài sản khi đến hạn.

Do đó, có đủ căn cứ xác định giữa ông Đ và bà X đã xác lập hợp đồng vay tài sản hợp pháp và là hợp đồng vay có lãi. Về lãi suất: Khi cho vay các bên thỏa thuận mức lãi suất 2.000 đồng/1.000.000 đồng/1 ngày (tương đương khoảng 72%/năm), vượt quá mức lãi suất tối đa theo quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015. Khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự quy định: Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay. Tại mục 2 Điều 5; điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số: 01/2019/NQ- HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất …: Mục 2 Điều 5 quy định:...“2. Hợp đồng vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì lãi, lãi suất được xác định như sau: a) Lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả theo lãi suất thỏa thuận nhưng không vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với thời hạn vay chưa trả lãi trên nợ gốc tại thời điểm xác lập hợp đồng.…; Điểm a khoản 1 Điều 13 quy định: “..a) Đối với trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng mà các bên có thỏa thuận về việc trả lãi thì quyết định kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án…”. Nay nguyên đơn yêu cầu tính lãi của số tiền cho vay với mức lãi suất 20%/năm tính từ ngày bắt đầu cho vay là ngày 30/10/2023 đến ngày tuyên án sơ thẩm, số tiền trả lãi nhiều hơn mức lãi suất 20%/năm thì nguyên đơn tự nguyện 10 trừ vào nợ gốc cho bị đơn; bị đơn đề nghị được trừ toàn bộ số tiền đã trả vào nợ gốc, không tính lãi nhưng nguyên đơn không đồng ý. Theo quy định của pháp luật thì trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật nên yêu cầu tính lãi của nguyên đơn theo mức lãi suất 20%/năm và số tiền lãi bị đơn đã trả vượt quá mức lãi suất 20%/năm nguyên đơn đã tính lại và tự nguyện khấu trừ vào tiền gốc cho bị đơn là phù hợp với quy định của pháp luật. Nay nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán trả nguyên đơn số tiền nợ gốc là 2.210.031.000 đồng và tiền lãi kể từ ngày 02/5/2024 đến hết ngày 09/4/2026 với lãi suất 20%/năm là 854.949.000 đồng tiền lãi; tổng số tiền nợ cả nợ gốc và lãi là 3.064.980.000 đồng và yêu cầu tiếp tục trả tiền lãi kể từ ngày 10/4/2025 đối với tổng số tiền nợ chưa thanh toán cho đến khi thanh toán xong toàn bộ số nợ theo quy định của pháp luật là phù hợp nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. Đối với ý kiến của bị đơn, đề nghị được trừ toàn bộ số tiền đã trả vào nợ gốc, không tính lãi là không có căn cứ nên không được Hội đồng xét xử chấp nhận. Đối với số tiền 80.000.000đồng bà X khai là tiền ông Đ đã lấy hàng còn nợ bà X nhưng bà X không có giấy tờ tài liệu gì để chứng minh và cũng không có yêu cầu phản tố nên Hội đồng xét xử không xem xét trong vụ án này. Bà X có căn cứ chứng minh ông Đ còn nợ bà 80.000.000đồng thì bà X có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bằng một vụ án khác. Tại phiên tòa nguyên đơn chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn là bà X trả nợ, không yêu cầu ông K, chồng bà X phải cùng bà X trả nợ. Do vậy, Tòa án chỉ buộc bà X phải có trách nhiệm trả nợ cho ông Đ. Đối với đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp nên chấp nhận.

[3] Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn tự nguyện chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với yêu cầu tuyên bố hợp đồng đặt cọc vô hiệu. Yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn thanh toán trả tiền được Toà án chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với nghĩa vụ phải thực hiện theo quy định của pháp luật.