Bản án 751/2026/DS-PTCác tranh chấp khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, sau khi nghe Đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm, sau khi nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1] Tài sản tranh chấp là nhà đất số D đường T, Khu phố A, phường B, Thành phố Hồ Chí Minh do ông Phan Văn T và bà Mai Thị A đứng tên theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH 13828 ngày 22/9/2015. [1.1] Về thu thập chứng cứ: Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ chứng cứ là: - Hợp đồng thỏa thuận, cam kết cho tặng tài sản và tài sản hình thành trong tương lai ngày 05/01/2017, ông T sẽ tặng cho ông Đ nhà đất số D đường T, Khu phố A, phường B với các điều kiện: Ông Đ bỏ tiền mua vật tư xây nhà; tặng cho ông T 380.000.000 đồng; đóng các loại thuế mà ông T và bà A còn nợ đến tháng 10/2020. - Ngày 01/12/2018, ông Phan Văn T, bà Mai Thị A lập Giấy xác nhận giao, nhận tài sản với nội dung “Ông T đã nhận đủ tiền 380.000.000 đồng, ông Đ thực hiện xong những thỏa thuận trong Hợp đồng 05/01/2017; bà A, ông T đã giao Giấy chứng nhận CH13828 và phòng trọ theo Hợp đồng 05/01/2017 cho ông Đ toàn quyền sở hữu sử dụng”. Để từ đó cho rằng: Hợp đồng thỏa thuận, cam kết cho tặng tài sản và tài sản hình thành trong tương lai ngày 05/01/2017 có điều kiện và ông Phan Văn Đ đã hoàn thành nghĩa vụ, ông Phan Văn T và bà Mai Thị A đã bàn giao nhà đất số D đường T, Khu phố A, phường B cho ông quản lý, sử dụng và cho thuê phòng trọ đến nay... để nhận định cho rằng: ông T và bà A đã cho ông Đ căn nhà nêu trên. Trong quá trình khởi kiện, ông T không thừa nhận việc tặng cho này. Tòa án cấp sơ thẩm nhận định: “Ngày 01/12/2018, ông Phan Văn T, bà Mai Thị A lập Giấy xác nhận giao, nhận tài sản....”. Để từ đó cho rằng, điều này đã thể 6 hiện ý chí của ông T, bà A trong việc tặng, cho và giao tài sản cho ông Đ.

Tuy nhiên, chứng cứ tại hồ sơ thể hiện: - Sau khi ký biên bản giao nhận tài sản ngày 01/12/2018 thì bà A chết (ngày 28/12/2018). Như vậy, ở trường hợp này cần phải thu thập, làm rõ việc tại thời điểm ký văn bản giao, nhận này trước khi chết, bà A có hoàn toàn khỏe mạnh và minh mẫn hay không? - Tại cấp phúc thẩm, phía nguyên đơn cung cấp một số tài liệu là bản photocoppy được cho là của ông Phan Văn T trình bày: “Đơn kiến nghị công an xử lý việc xung đột gia đình” ngày 23/7/2018 và đơn đề ngày 13/9/2018, nội dung thể hiện việc ông Phan Văn Đ đã có hành vi dùng vũ lực đối với em ông Đ và chính cha của ông Đ là ông Phan Văn T..., để chứng minh rằng: việc ông T ký là do bị hăm dọa, sợ hãi... nên phải ký vào văn bản. Các đơn này thể hiện được gửi cho Công an Phường. [1.2] Việc Tòa án cấp sơ thẩm nhận định: “...mặc dù Hợp đồng thỏa thuận, cam kết cho tặng tài sản và tài sản hình thành trong tương lai ngày 05/01/2017 không có chữ ký của bà Mai Thị A và không được công chứng theo đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, ngày 01/12/2018 bà Mai Thị A ký Giấy xác nhận giao, nhận tài sản. Ngoài ra, ngày 02/3/2018 bà Mai Thị A lập Di chúc để cho ông Phan Văn Đ thừa kế phần sở hữu và sử dụng của bà A đối với nhà đất số D đường T, Khu phố A, phường B. Điều này thể hiện ý chí của bà Mai Thị A cho ông Đ phần sở hữu và sử dụng của bà A đối với nhà đất số D đường T, Khu phố A, phường B. Các bên đã hoàn thành nghĩa vụ theo Hợp đồng thoả thuận, cam kết tặng cho ông phần sở hữu và sử dụng tài sản hình thành trong tương lai ngày 05/01/2017. Căn cứ Điều 120, Điều 121, khoản 2 Điều 129 và Điều 462 của Bộ luật Dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử công nhận Hợp đồng thoả thuận, cam kết tặng cho ông phần sở hữu và sử dụng tài sản hình thành trong tương lai ngày 05/01/2017 có hiệu lực.” Nhận định, đánh giá như trên của Tòa án cấp sơ thẩm là có mâu thuẫn và không đúng quy định của pháp luật, bởi lẽ: Để có cơ sở xem xét, đánh giá tính hợp pháp cũng như thể hiện sự tự nguyện của ông T trong việc ký biên bản giao, nhận nhà là tự nguyện thì cần phải thu thập, làm rõ những tài liệu trên mới đủ cơ sở để đánh giá, cụ thể: Cần xác minh, thu thập tại Công an phường về việc có hay không khiếu nại và giải quyết khiếu nại của ông T; nếu có thì nội dung giải quyết như thế nào...? Đặc biệt, tại cấp phúc thẩm, phía những người kế thừa quyền, nghĩa vụ của ông T là ông Phan Văn H đã cung cấp cho Hội đồng xét xử phúc thẩm (và đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm) Bản án dân sự phúc thẩm số 735/2023/DS-PT ngày 23/10/2023 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, theo đó: Tại bản án này, ông Phan Văn Đ khởi kiện đối với ông Phan Văn H một số yêu cầu, torng đó có yêu cầu Tòa án công nhận Giấy xác nhận giao tài sản ngày 01/12/2018 giữa ông Phan Văn T, bà Mai Thị A và ông Phan Văn Đ; yêu cầu công nhận tài sản 482/2F đường Tỉnh lộ 10, Khu phố 7 A, phường B thuộc quyền sở hữu hợp pháp của ông Phan Văn Đ. Tại phần quyết định của bản án phúc thẩm này đã tuyên không chấp nhận yêu cầu của ông Phan Văn Đ về việc công nhận Giấy xác nhận giao, nhận tài sản ngày 01/12/2018. Tóm lại: Trong tranh chấp này, việc để có cơ sở xem xét, đánh giá và giải quyết một cách khách quan quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự thì việc cần phải thu thập các chứng cứ như đã nhận định ở trên là hoàn toàn cần thiết. Cấp sơ thẩm chưa thu thập những chứng cứ này là chưa đủ cơ sở để giải quyết tranh chấp và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự. Những thiếu sót này đã ảnh hưởng đến việc giải quyết đúng đắn vụ án mà Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được.

Vì vậy, chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.

[2] Ý kiến của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xúc thẩm là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[3] Về án phí phúc thẩm: do hủy án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu án phí.