Bản án 37/2026/DS-STTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng, thấy rằng: [1.1] Về quan hệ tranh chấp, thẩm quyền giải quyết:

Căn cứ vào yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B. Hội đồng xét xử xác định đây là vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất bị lấn chiếm” thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 7 – Quảng Ngãi theo quy định tại khoản 9 Điều 26; Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025. [1.2] Về việc xét xử vắng mặt của đương sự: Đối với bị đơn chị Phan Thị Ngọc T1 đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai.

Vì vậy, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự để xét xử vắng bị đơn theo quy định của pháp luật.

[2] Xét nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về tranh chấp quyền sử dụng đất, xét thấy: [2.1] Về xác định phần đất đang tranh chấp hiện nay: Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025, thể hiện phần diện tích đất tranh chấp theo sự chỉ dẫn của nguyên đơn có diện tích là 8,1m2 (Phần diện tích đất tranh chấp có hình tam giác) và có tứ cận như sau: - Phía Đông giáp đất ông T, bà B rộng: 0,8m; - Phía Tây giáp thửa đất phía sau rộng: 0m (Điểm đo nằm trên giữa góc trong ranh giới thửa đất anh L và ông B, bà T). - Phía Nam giáp đất ông T, bà B dài: 20 m; - Phía Bắc giáp đất anh L, chị T1, dài: 19,97m. [2.2] Xét nguồn gốc và quá trình sử dụng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Nguồn gốc các thửa đất số 168, 63, 285, 180 và các thửa đất liền kề trong sơ đồ đo đạc hiện trạng theo ông Nguyễn Văn T trình bày đều có nguồn gốc từ đất của mẹ ông là bà Trần Thị M (do khai hoang). Bà M được UBND thị xã K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ cấp giấy chứng nhận 00109 QSDĐ/198.05 66/QĐ-UB(TX) cấp ngày 08/6/2004, thửa đất số 21, tờ bản đồ số 44, diện tích 2392m2 tại địa chỉ phường T, tỉnh Kon Tum (cũ) và chuyển nhượng, 5 tặng cho qua nhiều người. Hiện nay, các thửa đất có tranh chấp 63, 285 và thửa đất có liên quan đến tranh chấp 180 đã được cấp giấy chứng nhận cụ thể như sau: - Ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DD 464716 ngày 14/11/2022, thửa đất số 285, tờ bản đồ số 76, diện tích 268.6m2 tại địa chỉ: Tổ A, phường T, thành phố K, tỉnh Kon Tum (cũ). Nguồn gốc sử dụng đất: Nhận chuyển nhượng đất được công nhận QSDĐ như giao đất không thu tiền sử dụng đất. - Anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1 được Văn phòng đăng ký đất đai tỉnh K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DM711741, số vào sổ cấp giấy chứng nhận: VP09642, ngày 01/7/2024, thửa đất số 63, tờ bản đồ số 76, diện tích 220m2, địa chỉ thửa đất: Hẻm B T, phường T, thành phố K, tỉnh Kon Tum (cũ); nguồn gốc sử dụng: Nhận chuyển nhượng đất được công nhận QSDĐ như giao đất không thu tiền sử dụng đất 25m2. Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất 195m2. - Anh Huỳnh Tấn T2 và chị Nguyễn Thị Ngọc T3 được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh K cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CL884732, số vào sổ cấp giấy chứng nhận: CS06111, ngày 28/12/2017, thửa đất số 180, tờ bản đồ số 76, diện tích 124,8m2, địa chỉ thửa đất: Tổ A, phường T, thành phố K, tỉnh Kon Tum (cũ); nguồn gốc sử dụng: Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất 20m2, được tặng cho đất được công nhận QSDĐ như giao đất không thu tiền sử dụng đất: 104.8m2.

Xét thấy, ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B khởi kiện cho rằng anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1 lấn chiếm của vợ chồng ông diện tích đất khoảng 8m2 (Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025 thể hiện phần diện tích đất tranh chấp do ông T, bà B xác định là 8,1m2). Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025, kèm sơ đồ hiện trạng đo đạc lồng ghép với bản đồ địa chính thể hiện: Ranh giới sử dụng thực tế giữa thửa đất số 63 của anh L, chị T1 với thửa đất số 168 của ông Trịnh Duy A trùng với ranh giới thửa đất theo bản đồ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp. Điều này cho thấy vị trí sử dụng của thửa đất số 63 về phía tiếp giáp thửa đất số 168 được sử dụng ổn định, đúng với hồ sơ địa chính. Căn cứ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thể hiện chiều ngang thửa đất của anh L, chị T1 có cạnh ngoài phía Đ là 20m và phía trong là 10m.

Tuy nhiên, cạnh trong phía Đông khi kéo về phía giáp ranh phần đất tranh chấp với thửa đất 285 của ông T, bà B thì có lấn qua phần đất của ông T, bà B thì mới đủ 10m đất chiều ngang của anh L, chị T3. Cạnh trong phía Đông thể hiện trên sơ đồ hiện trạng thể hiện nếu kéo về ranh đường nét đứt 8,1m2 (vị trí đất tranh chấp) thì mới có 9,25m, trong khi cạnh phía Tây anh L, chị T1 sử dụng đúng 10m theo giấy chứng nhận thì đúng với ranh giới hiện trạng sử dụng đất trên thực tế và 6 ranh giới thửa đất theo tờ bản đồ địa chính nhưng cạnh phía Tây của thửa đất 285, đất ông T, bà B theo hiện trạng sử dụng là 5,57m, nhiều hơn so với giấy chứng nhận được cấp là 0,57m. Như vậy, theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025 thể hiện ranh giới thửa đất anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1 sử dụng theo hiện trạng đúng với vị trí, kích thước ranh giới thửa đất theo tờ bản đồ địa chính; căn cứ vào ranh giới thửa đất theo tờ bản đồ địa chính thì phần diện tích đất tranh chấp được xác định nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1. Ngoài ra theo sơ đồ hiện trạng kèm theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025 thể hiện: Thửa đất số 180 nằm liền kề và giáp cạnh phía Nam của thửa đất số 285, đất ông T, bà B. Thửa đất số 180 hiện nay do anh Huỳnh Tấn T2 và chị Nguyễn Thị Ngọc T3 quản lý, sử dụng có nguồn gốc từ vợ chồng ông T, bà B tặng cho. Theo sơ đồ hiện trạng thể hiện căn nhà cấp 4 xây dựng năm 2013 của anh T2, chị T3 bị lệch vị trí so với ranh thửa đất theo bản đồ địa chính, cụ thể: Căn nhà của anh T2, chị T3 xây dựng bị lệch về phía thửa 285 (đất của ông T, bà B), dẫn đến khi ông T, bà B đo từ tường nhà anh T2, chị T3 đến hàng rào nhà anh L, chị T1 thì bị thiếu đất so với giấy chứng nhận được cấp.

Xét thấy, về vị trí mốc chuyển nhượng đất cho anh L trước đây theo mép đường bê tông do ông T và bà B xác định khi xem xét, thẩm định tại chỗ, không phải là mốc giới được xác lập theo hồ sơ địa chính, căn cứ để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Do đó, vị trí mốc mà nguyên đơn đưa ra chỉ có giá trị phản ánh ý kiến của nguyên đơn về ranh giới sử dụng đất trước đây, không phải căn cứ khách quan để xác định ranh giới pháp lý giữa các thửa đất đang tranh chấp. Thực tế, nếu tính theo vị trí mốc chuyển nhượng do ông T, bà B xác định thì các thửa đất 168, 63, 285 và 180 đều bị lệch nghiên về phía Bắc so với bản đồ địa chính và không đúng với hình thể các thửa đất theo bản đồ địa chính và các giấy chứng nhận đã được cấp. Như vậy, căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, cụ thể là sơ đồ hiện trạng kèm theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/12/2025 (BL121) thể hiện căn nhà của anh T2, chị T3 xây dựng năm 2013, bị sai lệch vị trí so với ranh giới thửa đất theo bản đồ địa chính, xây lệch sang một phần đất thửa số 285 của ông T, bà B và đây cũng chính là nguyên nhân làm cho thửa đất của ông T, bà B bị thiếu so với giấy chứng nhận được cấp. Anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1 sử dụng đất theo hiện trạng đúng với vị trí, kích thước ranh giới thửa đất theo tờ bản đồ địa chính và giấy chứng nhận được cấp.

Từ những phân tích trên, thấy rằng: Nguyên đơn khởi kiện nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh bị đơn anh Nghiêm Quốc L và chị 7 Phan Thị Ngọc T1 đã sử dụng đất vượt quá ranh giới của thửa đất số 63 đã được cấp giấy chứng nhận hoặc lấn chiếm phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của nguyên đơn.

Do đó, không có căn cứ để xác định hành vi lấn chiếm đất của bị đơn anh Nghiêm Quốc L và chị Phan Thị Ngọc T1 đối với nguyên đơn ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B nên yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn là không có căn cứ để chấp nhận.

[3] Về chi phí tố tụng: Do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận nên nguyên đơn ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ là 16.000.000 đồng và phí khai thác và sử dụng tài liệu đất đai là 240.000 đồng (BL104). Tổng cộng là 16.240.000 đồng, ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B đã nộp đủ số tiền này.

[4] Về án phí: Đơn khởi kiện không được chấp nhận nên ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn T và bà Võ Thị B là người cao tuổi và có đơn xin miễn tiền tạm ứng án phí, án phí nên được miễn nộp tiền án phí.