Bản án 439/2026/DS-PTTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Hồ Thị C. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thâm sô: 24/2026/DS-ST ngày 12/3/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 9 - tỉnh Cà Mau.
Nhận định của Tòa án
3 Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra công khai qua hoạt động tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xét thấy:
[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Hồ Thị C được nộp trong thời hạn luật định, hợp pháp về hình thức nên được xem xét theo thủ tục phúc thấm. Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự vắng mặt đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng, nên Hội đồng xét xử phúc thấm tiến hành xét xử vụ án vắng mặt họ theo quy định tại khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự.
[2] Xét nội dung yêu cầu kháng cáo của bà Hồ Thị C: - Về nguồn gốc, thực tế sử dụng đất: Qua thẩm tra lời khai của các nhân chứng là ông Võ Thành L2 (người chứng kiến cặm trụ đá), ông Lê Văn V1 (người trực tiếp giải quyết, cắm trụ ranh năm 2009) đều khẳng định: Năm 2009, chính quyền địa phương đã tiến hành cắm trụ đá phân ranh đất cho ông T4 (cha bà L) và ông Q (cha bà C). Khi đó, hàng dừa do ông Q trồng đã lấn sang phần đất ông T4 sử dụng, nên vị trí trụ đá được cắm lùi từ hàng dừa về phía đất ông Q khoảng 0,2m. Hiện trạng đất tuy không còn trụ đá do bị nhổ, bẻ gãy nhưng hiện trạng đất lấn chiếm vẫn thể hiện rõ: bà C và ông Quốc A đã lấn qua ranh giới cũ sang hướng Bắc khoảng 2m tính từ hàng dừa và hướng Nam lấn trên 0,3m. - Về dữ liệu quản lý hành chính và kết quả đo đạc thực tế: Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp ngày 08/01/2018 cho bà Võ Thị T5 (mẹ bà C), thưa đất số 316, tờ bản đồ số 27 có diện tích 574,8m?, kích thước cạnh hướng Đông giáp ông V dài 54,45m; hướng Tây giáp ranh đất tranh chấp cạnh dài 52,12m; hướng Nam giáp đường nhựa cạnh dài 12m; hướng Bắc giáp ông Võ Thành L2 cạnh dài 14,68m. Đây là diện tích hợp pháp mà gia đình bà C được quyền sử dụng. Kết quả đo đạc thực tế thể hiện phần đất tranh chấp có diện tích 76,53m' nằm hoàn toàn ngoài diện tích đất thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên của gia đình bà C, ông A. Trong khi đó, phần đất của gia đình bà L theo hiện trạng sử dụng thực tế (chiều ngang mặt lộ 16,55m, chiều ngang hậu 14,18m) thiếu so với diện tích đất gốc do ông T4 để lại (ngang mặt lộ 17,2m, ngang hậu 18m), nên Tòa án cấp sơ thẩm buộc bị đơn hoàn trả diện tích lấn chiếm 76,53m' cho nguyên đơn là có căn cứ. - Đối với hợp đồng chuyên nhượng quyền sử dụng đất ông Trần Quốc A đâ ký chuyên nhượng cho ông Hô Phương N vào ngày 29/02/2024, các bên chưa tiên hành bàn giao đât. Phía bà C, ông Quốc A cũng thừa nhận toàn bộ nhà cửa, mái che, khu đất hiện nay vẫn do hai người trực tiếp quản lý.
Do đó, cấp sơ thâm buộc bà C, ông Quốc A thực hiện nghĩa vụ tháo dỡ, dị dời tài sản để trả đất là đúng đối tượng. Hợp đồng chuyên nhượng giữa ông Quôc A và ông N không nằm trong phần diện tích lấn chiếm; bị đơn không có yêu cầu phản tố, ông N cũng không có yêu cầu độc lập hay kháng cáo, nên sau này có phát sinh tranh chấp hợp đồng này sẽ được giải quyết thành một vụ kiện khác. - Xét yêu cầu của ông Trần Quốc A về việc đưa ông Trần Văn B1 vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Tại phiên tòa phúc 4 thấm, ông B1 có trình bày, đất và tài sản trên đất đã được con trai là Trần Quốc A chuyển nhượng xong cho ông N; phần đất tranh chấp nằm ngoài diện tích chuyển nhượng.
Do đó, việc cấp sợ thẩm không đưa ông B1 vào tham gia tố tụng cũng không làm thay đổi bản chất vụ án, không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông B1.
[3] Từ nhận định trên cho thấy, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của bà Hồ Thị C, giữ nguyên bản án sơ thấm của Tòa án nhân dân khu vực 9 - Cà Mau như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa.
[4] Về án phí: Do không chấp nhận kháng cáo nên bà C phải chịu án phí dân sự phúc thâm theo quy định pháp luật.
[5] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.
Quyết định
1. Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự; Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Hồ Thị C. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thâm sô: 24/2026/DS-ST ngày 12/3/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 9 - tỉnh Cà Mau.
2. Áp dụng Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 271, Điều 273, Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; các Điều 166, 203 Luật đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án. Chấp nhận toàn bộ đơn yêu cầu khởi kiện của bà Hồ Thị L. Buộc bà Hồ Thị C; ông Trân Quôc A phải có nghĩa vụ di dời toàn bộ tài sản, vật kiên trúc (bao gồm phần mái che tiên chê lân chiêm) và các cây trông trên đất đê trả lại cho bà Hồ Thị L quyền sử dụng phần đất có diện tích 76,53m' tọa lạc tại ấp A, xã P, tỉnh Cà Mau có vị trí như sau: H: Giáp đất bà Hồ Thị C, cạnh dài 52,12m; Hướng Tây: Giáp đất bà Hồ Thị L, cạnh dài 52,05m; Hướng N1: Giáp đường nhựa, cạnh dài 0,3m; Hướng Bắc: Giáp đất ông Võ Thành L2, cạnh dài 2,28m. Ghi nhận sự tự nguyện của bà Hồ Thị L về việc hỗ trợ chi phí di dời tài sản trên đất cho bà Hồ Thị C, ông Trần Quốc A số tiền 2.000.000 đồng (Hai triệu đồng).
3. Về chi phí tố tụng: Buộc bà Hồ Thị C và ông Trân Quốc A có nghĩa vụ nộp số tiền 10.593.927 đồng (mười triệu năm trăm chín mươi ba nghìn chín trăm hai mươi bảy đồng) chi phí đo đạc để hoàn trả lại cho bà Hồ Thị L.
4. Về án phí: - Án phí dân sự sơ thẩm: Buộc ông Trần Quốc A và bà Hồ Thị C phải liên đới nộp 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền án phí sơ thẩm. Bà Hồ Thị L 5 được nhận lại 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0006902 ngày 07/6/2024 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Phước Long (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 9 - Cà Mau). - Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Hồ Thị C phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng); ngày 27/03/2026 bà C có dự nộp tạm ứng án phí 300.000 đồng, tại biên lai thu số 0003149 của Thi hành án dân sự tỉnh Cà Mau, được chuyển thu án phí.
5. Các quyết định khác của Bản án sơ thấm không kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực kế từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, Ta và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.