Bản án 478/2026/DS-PTTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn Lê Thị H trong hạn luật định nên Hội đồng xét xử chấp nhận xem xét đơn kháng cáo theo thủ tục phúc thâm.

[2] Về quan hệ tranh chấp: Nguyên đơn Lê Thị H cho rằng bị đơn Lê Hoàng V xây tường rào lấn chiếm đất của nguyên đơn; nay nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn giao trả lại đất lấn chiếm có cạnh mặt tiền 1,2m, mặt hậu 0,7m và yêu cầu bồi thường thiệt hại do mất thu nhập trên đất bị lấn chiếm với số tiền 15.000.000đ; yêu câu 5.000.000đ tiên chi phí đi thưa kiện; bị đơn không đông ý

Do đó, quan hệ tranh châp của vụ án là tranh chấp quyền sử dụng đất; yêu cầu bồ. thường thiệt hại quy định tại khoản 6 và 9 Điều 26 Bộ luật Tô tụng dân sự.

[3] Xét kháng cáo của nguyên đơn. [3.1] Đối với đất tranh chấp. Kết quả thẩm định đo đạc ngày 19/5/2026 đất tranh chấp có diện tích 35,8m?, có tứ cạnh: Cạnh mặt tiền là 1,2 m tiếp giáp lộ giới, cạnh mặt hậu 0,7m tiếp giáp đất của Đào Công H1, cạnh bên 31,59m tiếp giáp đất của bị đơn Lê Hoàng V, cạnh bên 33.02m tiếp giáp đất nguyên đơn Lê Thị H. Phần đất tranh chấp hiện nay bị đơn V đang quản lý, sử dụng; trên đất có trồng chuối, cây hoa màu ngắn ngày và có bức tường rào. Đất tranh chấp nguyên đơn cho rằng nằm trong giấy CNQSD đất của nguyên đơn đã được cấp vào năm 1999. Năm 2017, nguyên đơn đi chấp hành án phạt tù, không có người trông coi nên bị đơn đã xây bức tường rào lấn chiếm đất của nguyên đơn. Còn bị đơn cho răng phân đất tranh chấp này là thuộc quyền sử dụng của bị đơn. Năm 2002, bị đơn xây bức tường rào toàn bộ khu đất của bị đơn, nguyên đơn có chứng kiến và không có tranh chấp. Năm 2004, bị đơn được cấp giây CNQSD đât, sô đo chiêu dài cạnh mặt tiên và mặt hậu là bao gôm cả phân đât tranh chấp; đến năm 2009, Nhà nước cấp đôi lại giây CNQSD đât không biêt vì sao số đo chiều dài cạnh mặt tiền và mặt hậu lại không bao gồm phân đất tranh chấp. Khi nhận giấy CNQSD đất năm 2009 do sơ xuất không kiểm tra nên không phát hiện việc sai sót trên, đến khi nguyên đơn khởi kiện, tranh chấp đối chiếu, mới biết.

Căn cứ vào kết quả thẩm định, đo đạc về hiện trạng thực tế đất tranh chấp, đất của nguyên đơn, bị đơn đang quản lý sử dụng, đối chiếu so sánh với giấy CNQSD đất mà nguyên đơn, bị đơn được cấp, Hội đồng xét xử xét thấy: Giấy CNQSD đất cấp cho bị đơn Lê Hoàng V vào năm 2004 có diện tích 788m' gồm đất thổ cư 300m' và đất lập vườn 488m'; trong giấy chứng nhận không 4 thể hiện số đo các cạnh của thửa đất. Cấp đổi lại giấy 2009 thì tại giấy CNQSD đất có diện tích 928,2m gồm đất thổ cư 300m2 và đất lập vườn 628,2m?; trong giấy chứng nhận thể hiện số đo các cạnh tiếp giáp của thửa đất. Kết quả đọ đạc ngày 19/5/2026 đất thực tế bị đơn V đang quản lý sử dụng đối chiếu với giấy CNQSD đất cấp năm 2009 thì đất tranh chấp nằm ngoài phạm vi số đo cạnh mặt tiền và mặt hậu trong giấy CNQSD đất của bị đơn V; tức là đất tranh chấp không nằm trong phạm vi khuôn viên của đất đã cấp giấy CNQSD đất cho bị đơn. Mặc khác, giấy CNQSD đất cấp năm 2009 thì diện tích đất nhiều hơn diện tích đất của giấy CNQSD đất câp năm 2004 (nhiều hơn 149,2m'). Vân đề này đã chứng minh, giây CNQSD đât câp năm 2009 cho bị đơn không câp thiêu đât so với giây CNQSD đât cấp năm 2004. Mặt khác, khi nhận giấy CNQSD đất ông V không yêu cầu, khiếu nại vê giây CNQSD đât. Đôi với giây CNQSD đât của nguyên đơn H câp vào năm 1999 có diện tích 511m?. Kết quả đo đạc ngày 19/5/2026 phần đất thực tế nguyên đơn H đang quản lý sử dụng có diện tích 415.9m?, nếu cộng với diện tích đất tranh chấp thì tổng diện tích chỉ có 451.7m? , vẫn thiếu so với giấy CNQSD đất được cấp. Bị đơn cho rằng bức tường rào xây dựng vào năm 2002 có nguyên đơn chứng kiến; còn nguyên đơn cho rằng xây dựng vào năm 2017; tất cả là lời trình bày của nguyên đơn, bị đơn mà không có chứng cứ vật chất để chứng minh. Toà án đã có xác minh những hộ dân sống lân cận đất tranh chấp thì những người này không xác định được khoảng thời điểm ông V xây dựng tường rào. Mặt khác, việc xác định chính xác thời điểm ông V xây dựng bức tường rào thì chứng cứ này cũng không phải là chứng cứ duy nhất và đủ cơ sở để xác định phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn hoặc bị đơn. Từ những chứng cứ trên, có đủ cơ sở để kết luận: Phần đất tranh chấp có diện tích 35,8m2 hiện bị đơn Văn đang quản lý sử dụng là phần đất thuộc quyền sử dụng của nguyên đơn Lê Thị H. Phần đất này nằm trong giây CNQSD đât sô 0 588908 cấp cho bà Lê Thị H vào năm 1999, thửa 0502 tờ bản đồ

04.

Do đó, chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn Lê Thị H, buộc bị đơn Lê Hoàng V và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến diện tích đất tranh chấp có nghĩa vụ tháo dỡ bức tường rào, di dời và thu hoạch các cây trồng trên đất, giao trả lại 35,8m2 đất cho nguyên đơn Lê Thị H [3.2] Xét kháng cáo đối với bồi thường thiệt hại do mất thu nhập. Nguyên đơn H khởi kiện cho rằng, trên phần đất 35,8m' bà có trồng nhiều cây hoa (cây hoa M1, hoa T1) đã bị ông V chặt phá nên yêu cầu bồi thường 75.000.00đ.

Xét thấy, nguyên đơn H kháng cáo yêu cầu bồi thường 75.000.000đ nhưng chỉ bằng lời nói mà không đưa ra được chứng cứ vật chất để chứng minh nên không có cơ sở chấp nhận. [3.3] Xét kháng cáo về số tiền 5.000.000đ là chi phí đi lại thưa kiện.

Xét thấy, việc đi đến các cơ quan có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết là quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn. Đồng thời, nguyên đơn không đưa ra được chứng cứ vật chất để chứng minh cho việc chi phí là có cơ sở và đúng quy định của pháp luật; do đó, yêu cầu kháng cáo này không được chấp nhận. 5

[4] Chi phí tố tụng về thấm định, đo đạc; án phí. -

Xét thấy, để giải quyết vụ án tranh chấp về quyền sử dụng đất Toà án phải tiến hành thu thập, xác minh các tài liệu chứng cứ mà các đương sự trong vụ án cung cấp. Việc Toà án thực hiện một số biện pháp để xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc phần đất tranh chấp là thực hiện theo đúng quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 97 Bộ luật Tố tụng dân sự về xác minh thu thập chứng cứ. Tại khoản 1 Điều 157 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: Đương sự phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ nếu yêu cầu của họ không được Toà án chấp nhận.

Do đó, yêu cầu bị đơn không được chấp nhận nên bị đơn phải chịu chi phí xem xét, thầm định tại chỗ. Do nguyên đơn đã chi tạm ứng chi trả nên bị đơn có nghia vụ hoàn lại cho nguyên đơn. Tại Hợp đông sô 201/2026/HDDV ngày 21/4/2026 và Phụ lục Hợp đông sô 201/2026/PL-HDDV ngày 17/6/2026 về việc đo đạc hiện trạng đất tranh chấp phục vụ cho việc giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn Lê Thị H với bị đơn Lê Hoàng V. Ngày 19/5/2026, Công ty TNHH MTV T2 đã tiến hành đo đạc và đã ra Bản vẽ hiện trạng vào ngày 25/6/2026. Ngày 17/6/2026, Tòà án nhân dân tỉnh Cà Mau đã thanh lý Hợp đồng với Công ty TNHH MTV T2 với số tiền 14.901.000đ. Số tiền này nguyên đơn Lê Thị H đã chi trả Công ty TNHH MTV T2.

Do đó, bị đơn Lê Hoàng V có nghĩa vụ hoàn trả lại nguyên đơn Lê Thị H. - An phí: Do kháng cáo của nguyên đơn được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu án phí phúc thẩm dân sự. Cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên bị đơn phải chịu án phí dân sự có ngạch đối với 35,8m đất tranh chấp.

Tuy nhiên, bị đơn Lê Hoàng V là người cao tuổi nên thuộc trường hợp được miễn án phí dân sự theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 - Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của UBTV Quốc hội.