Bản án 327/2026/DS-PTTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa trên cơ sở xem xét đầy đủ các tài liệu chứng cứ lời trình bày của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn Bà Đinh Thị Mai T được nộp trong thời hạn luật định, đã đóng tiền tạm ứng án phí theo quy định của pháp luật.

Do đó, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk thụ lý và giải quyết là phù hợp với quy định của pháp luật.

[2] Về nội dung: Đối với yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn Bà Đinh Thị Mai T, xét thấy: [2.1] Căn cứ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất số DL 443121 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cấp ngày 14/4/2023, có đủ cơ sở xác định Bà Đinh Thị Mai T là người sử dụng hợp pháp thửa đất số 225, tờ bản đồ số 44, diện tích 200,9m² tọa lạc tại phường TA, tỉnh Đắk Lắk. Thửa đất này được tách từ thửa đất số 48 của Bà Sít AL đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2009. Quá trình giải quyết vụ án, lời trình bày của Bà Th phù hợp với lời trình bày của Bà Sít AL, Ông Đinh Hoàng N và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án về nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất. [2.2] Theo Biên bản đo đạc bằng máy ngày 28/7/2025, Trích đo hiện trạng thửa đất ngày 12/8/2025 và sơ đồ lồng ghép hiện trạng do Công ty TNHH Đo đạc – Tư vấn Nông Lâm Nghiệp Đắk Lắk thực hiện, xác định phần hàng rào do Ông Huỳnh Ngọc T1 xây dựng đã lấn sang thửa đất số 225 của Bà Th với tổng diện tích 3,2m². Kết quả đo đạc này được thực hiện theo hiện trạng sử dụng đất thực tế, có đối chiếu hồ sơ địa chính và có sự tham gia của các bên đương sự. Trong suốt quá trình giải quyết vụ án, cả nguyên đơn và bị đơn đều không có ý kiến phản đối đối với kết quả đo đạc, trích đo hiện trạng, sơ đồ lồng ghép cũng như kết quả thẩm định giá tài sản.

Do đó, Hội đồng xét xử có căn cứ xác định kết quả đo đạc, trích đo hiện trạng là khách quan, hợp pháp và có giá trị chứng minh. 9 Mặc dù ông T1 và bà Y cho rằng hàng rào đã được xây dựng từ năm 2002 và chỉ sửa chữa, nâng cấp lại vào năm 2024, tuy nhiên phía bị đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào thể hiện ranh giới hàng rào hiện hữu phù hợp với ranh giới quyền sử dụng đất theo giấy chứng nhận được cấp. Việc bị đơn cho rằng hàng rào được xây dựng ổn định từ trước thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng không làm phát sinh quyền sử dụng hợp pháp đối với phần diện tích đất nằm ngoài ranh giới thửa đất được Nhà nước công nhận. Mặt khác, lời trình bày của nguyên đơn về việc khi ông T1 xây dựng lại hàng rào vào năm 2024 thì Bà Th đã phát hiện có sự lấn chiếm và có ý kiến phản đối là phù hợp với diễn biến khách quan của vụ án, thể hiện qua việc Bà Th đã gửi đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND phường TA vào tháng 12/2024. Điều này cho thấy nguyên đơn không đồng ý với việc bị đơn quản lý, sử dụng phần diện tích đất đang tranh chấp. [2.3] Đối với diện tích 3m² đất tranh chấp, Hội đồng xét xử xét thấy đây là phần diện tích có thể xác định rõ vị trí, ranh giới theo trích đo hiện trạng; đồng thời phần diện tích này nằm dọc theo hàng rào giáp ranh giữa hai thửa đất. Việc buộc ông T1 tháo dỡ phần hàng rào xây dựng trên diện tích đất này để trả lại đất cho Bà Th không làm ảnh hưởng lớn đến kết cấu chính của công trình, cũng không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc quản lý, sử dụng đất của bị đơn. Trong khi đó, nếu không buộc trả lại đất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sử dụng đất hợp pháp của nguyên đơn đã được Nhà nước công nhận.

Vì vậy, cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Bà Th đối với phần diện tích 3m², buộc ông T1 tháo dỡ phần hàng rào xây dựng trên diện tích đất này và trả lại đất cho Bà Th quản lý, sử dụng là phù hợp quy định pháp luật. [2.4] Đối với phần diện tích 0,2m² đất tranh chấp, Hội đồng xét xử xét thấy đây là phần diện tích rất nhỏ, nằm tại vị trí giáp ranh giữa hai thửa đất. Theo lời trình bày của bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, phần hàng rào giáp ranh giữa hai bên đã được hình thành và sử dụng từ nhiều năm trước; trong suốt quá trình quản lý, sử dụng đất trước đây các bên không phát sinh tranh chấp đối với phần diện tích này. Mặt khác, kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và trích đo hiện trạng cũng thể hiện phần diện tích 0,2m² đã nằm trong hiện trạng sử dụng ổn định của bị đơn từ lâu, giáp tường nhà của bị đơn. Hội đồng xét xử nhận thấy việc quản lý, sử dụng phần diện tích nêu trên giữa các bên đã tồn tại ổn định trong thời gian dài, diện tích tranh chấp không đáng kể, đồng thời nguyên đơn cũng chỉ phát sinh ý kiến khi bị đơn xây dựng, sửa chữa lại hàng rào vào năm 2024.

Do đó, để bảo đảm sự ổn định trong quá trình quản lý, sử dụng đất giữa các hộ liền kề, tránh làm phát sinh thêm tranh chấp và phù hợp với 10 hiện trạng sử dụng thực tế của các bên, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với phần diện tích 0,2m²; giao Ông Huỳnh Ngọc T1 tiếp tục quản lý, sử dụng phần diện tích này là phù hợp. [2.5]

Từ những phân tích và nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử có căn cứ xác định Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2026/DS-ST, ngày 15/01/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 1 – Đắk Lắk không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là chưa đánh giá đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, chưa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất hợp pháp.

Do đó, kháng cáo của Bà Đinh Thị Mai T là có căn cứ chấp nhận một phần; cần sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn tại phiên tòa phúc thẩm.

[3] Về án phí: Do kháng cáo được chấp nhận một phần nên Bà Đinh Thị Mai T không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

[4] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.