Bản án 376/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Quan hệ tranh chấp giữa các bên đã được Tòa án cấp sơ thẩm xác định theo đúng quy định của pháp luật; đơn kháng cáo của bà Mai Anh T2; thủ tục kháng cáo được thực hiện đúng theo quy định tại các Điều 271, 272, 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự nên đủ điều kiện để Hội đồng xét xử xem xét, giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn về việc cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng thì thấy rằng: [2.1] Nguyên đơn cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định nhập vụ án số 05/2025/QĐNVA-DS ngày 08/6/2025 là không đúng quy định pháp luật, trái với nội dung giải quyết khiếu nại của Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng, vi phạm nghiêm trọng về tố tụng thì thấy rằng: giữa bà Mai Anh T2 và Ngân hàng H3 có tranh chấp và được Tòa án nhân dân thành phố Đà Lạt (nay là Tòa án nhân dân khu vực 1 – Lâm Đồng) thụ lý bằng 02 vụ án: Vụ án Dân sự sơ thẩm thụ lý số 13 200/2024/TLST-DS ngày 20/6/2024 thì bà T2 là nguyên đơn; vụ án Dân sự sơ thẩm thụ lý số 319/2024/TLST-DS ngày 15/10/2024 thì Ngân hàng H3 là nguyên đơn. Các vụ án này đều có nội dung tranh chấp liên quan đến các hợp đồng tín dụng mà bà Mai Anh T2 ký kết với Ngân hàng H3. Như vậy, 02 vụ án trên có cùng đối tượng tranh chấp là hợp đồng tín dụng, các yêu cầu khởi kiện của bà T2 và Ngân hàng có tính chất bù trừ nghĩa vụ lẫn nhau.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ khoản 1 Điều 42 Bộ luật Tố tụng Dân sự để nhập vụ án để giải quyết, là có căn cứ và đúng pháp luật. Mặt khác, trong quá trình giải quyết vụ án chính nguyên đơn có yêu cầu đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm thực hiện việc nhập 02 vụ án nêu trên. Ngày 18/02/2025, Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Đà Lạt ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại số 12/TA-QĐGQKN không chấp nhận yêu cầu nhập vụ án của bà Mai Anh T2. Bà T2 khiếu nại lần 2, ngày 20/3/2025 Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại số 23/2025/QĐ-GQKN giữ nguyên quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Đà Lạt.

Xét thấy, các quyết định trên chỉ xem xét khiếu nại đối với hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng. Việc xem xét nhập vụ án phụ thuộc vào việc đánh giá toàn diện hồ sơ các vụ án đã được thụ lý và trên cơ sở quy định pháp luật, từ đó người tiến hành tố tụng quyết định việc nhập vụ án và ban hành quyết định nhập vụ án, đây được xác định là quyết định tố tụng có hiệu lực để thực hiện. [2.2] Theo nội dung đơn kháng cáo bổ sung ngày 24/12/2025, nguyên đơn cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm nghiêm trọng tố tụng khi nhập vụ án dân sự thụ lý số 319/2025/TLST-DS ngày 15/10/2024 trong thời gian đang tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự.

Xét thấy, ngày 15/4/2025 Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định số 60/2025/QĐST-DS về việc tạm đình chỉ vụ án Dân sự thụ lý số 319/2025/TLST-DS, với lý do chờ kết quả giải quyết vụ án khác có liên quan, căn cứ theo điểm d khoản 1 Điều 214 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Vụ án có liên quan ở đây được xác định là vụ án Dân sự sơ thẩm thụ lý số 200/2024/TLST-DS ngày 20/6/2024, do bà Mai Anh T2 là nguyên đơn. Như đã phân tích, các vụ án này có cùng đối tượng tranh chấp và người tham gia tố tụng, Tòa án cấp sơ thẩm quyết định nhập vụ án để thuận tiện trong việc xem xét toàn bộ các yêu cầu của đương sự trong cùng một vụ án là hoàn toàn phù hợp; bên cạnh đó cấp sơ thẩm đã ra Quyết định tiếp tục giải quyết vụ án số 139/2025/QĐST-DS ngày 05/8/2025 đối với vụ án dân sự thụ lý số 319/2025/TLST-DS; hơn nữa, việc tạm đình chỉ giải quyết vụ án không đồng nghĩa với việc Tòa án không có quyền ban hành các quyết định tố tụng liên quan đến hoạt động giải quyết vụ án đang tạm đình chỉ. [2.3] Từ những nhận định trên, Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Quyết định nhập vụ án số 05/2025/QĐNVA-DS là có căn cứ và đúng pháp luật. Ngoài ra, bà Mai Anh T2 còn đề nghị xem xét vấn đề Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận lời khai người đại diện chưa hợp pháp của nguyên đơn, cấp phúc thẩm nhận thấy việc lập biên 14 bản lấy lời khai của người tham gia tố tụng là một trong các biện pháp thu thập chứng cứ trong quá trình giải quyết vụ án, không phải là chứng cứ duy nhất để xem xét, quyết định, kết luận bản chất để giải quyết vụ án. Nguyên đơn có quyền thay đổi lời khai, đồng thời cung cấp các tài liệu, chứng cứ khác để chứng minh cho yêu cầu của mình để được Tòa án xem xét. Tại phiên tòa phúc thẩm Hội đồng xét xử cũng đã làm rõ các nội dung liên quan đến vụ án; nguyên đơn cũng đã hỏi bị đơn những vấn đề liên quan. Do vậy nguyên đơn kháng cáo cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng tố tụng đối với nội dung này là không có cơ sở. [2.4] Đối với ý kiến của nguyên đơn cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm không định giá tài sản trên diện tích đất đang thế chấp thì thấy rằng; đây là vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng; Tòa án chỉ xem xét hiện trạng tài sản thế chấp nhằm xác định có sự thay đổi gì so với thời điểm các bên nhận thế chấp, ai là người đang thực tế quản lý, sử dụng để làm cơ sở giải quyết vụ án; tài sản này các bên không tranh chấp về giá trị, quyền sở hữu nên Tòa án không định giá là phù hợp. Việc xác định giá trị tài sản thế chấp hoặc các tài sản phát sinh sau thời điểm thế chấp sẽ được xem xét tại giai đoạn thi hành án nếu các bên có yêu cầu.

[3] Xét kháng cáo của nguyên đơn về việc buộc bà Mai Anh T2 phải trả các khoản nợ cho ngân hàng thì: [3.1] Giữa Ngân hàng H3 và bà Mai Anh T2 ký kết các Hợp đồng tín dụng, bao gồm: Hợp đồng vay số 26.94/2021/HĐCV ngày 27/4/2021; Hợp đồng vay số 31.05/2021/HĐCV ngày 31/5/2021; Hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023 và Hợp đồng vay số 111-00006792.04732/2023/HĐCV ngày 02/6/2023. Vợ chồng ông H1, bà T2 ký các văn bản đồng thuận về việc vay vốn và cùng trả nợ cho Ngân hàng. Theo các giấy nhận nợ thì bà T2 đã nhận toàn bộ số tiền của các hợp đồng vay trên và đã trả một phần tiền gốc và lãi. Đến nay, các bên còn đang tranh chấp về lãi suất được áp dụng cho các kỳ điều chỉnh lãi suất.

Xét thấy, việc điều chỉnh lãi suất theo các kỳ là trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên trong các hợp đồng vay, phụ lục hợp đồng, giấy nhận nợ thì khi điều chỉnh lãi suất theo kỳ nếu không tái tục bảo hiểm cộng thêm 3%.

Do đó, theo sự thỏa thuận của các bên và các Quyết định số 7801/2022/QĐ-TGĐ1 ngày 14/10/2022, Quyết định số 8258/2022/QĐ-TGĐ1 ngày 28/10/2022, Quyết định số 9406/2022/QĐ-TGĐ1 ngày 01/12/2022, Quyết định số 4205/2023/QĐ-TGĐ1 ngày 17/5/2023, Quyết định số 7730/2023/QĐ-TGĐ1 ngày 18/8/2023, Quyết định số 1016/2024/QĐ- TGĐ1 ngày 05/2/2024, Quyết định số 11388/2024/QĐ-TGĐ1 ngày 15/11/2024 thì: 1/ Hợp đồng cho vay số 26.04/2021/HĐCV ngày 27/04/2021 với số tiền là 2.400.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 350.000.000đ nên còn nợ 2.050.000.000đ tiền gốc; lãi trong hạn từ ngày 28/4/2021 đến ngày 09/12/2025 là 1.193.996.674đ, lãi đã trả là 775.346.165đ, còn nợ là 418.650.165đ; Lãi quá hạn từ ngày 26/7/2021 đến ngày 09/12/2025 là 15 1.0.024.488đ, đã trả là 294.419đ, còn nợ là 9.730.069đ. Tổng cộng là 2.478.380.233đ. 2/ Hợp đồng cho vay số 31.05/2021/HĐCV ngày 31/05/2021 với số tiền 700.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 100.341.583đ nên còn nợ 599.658.417đ tiền gốc; lãi trong hạn từ ngày 31/5/2021 đến ngày 09/12/2025 là 342.416.058đ, lãi đã trả 219.904.982đ, còn lại là 122.511.076đ; lãi quá hạn từ ngày 26/7/2021 đến ngày 09/12/2025 là 2.845.242đ, lãi đã trả 102.727đ, còn nợ là 2.742.515đ. Tổng cộng là 724.912.008đ. 3/ Hợp đồng cho vay kiêm giấy nhận nợ số 00737/2023/HĐCV/RB ngày 27/02/2023 với số tiền vay 990.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 107.250.000đ nên còn nợ 882.750.000đ tiền gốc, lãi trong hạn từ ngày 28/02/2023 đến ngày 09/12/2025 là 330.259.295đ, lãi đã trả là 138.589.938đ, còn nợ là 191.669.357đ; lãi quá hạn từ ngày 27/3/2023 đến ngày 09/12/2025 là 8.931.505đ, lãi đã trả là 226.568đ, còn nợ là 8.704.937đ. Tổng cộng là 1.083.124.294đ. 4/ Hợp đồng cho vay số 111-00006792.04732/2023/HĐCV ngày 02/06/2023 với số tiền 900.000.000đ: - Đối với số tiền 192.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 14.825.558đ nên còn nợ 177.174.442đ tiền gốc, lãi trong hạn từ ngày 07/6/2023 đến ngày 09/12/2025 là 56.568.141đ, lãi đã trả 18.056.152đ, còn nợ là 38.511.989đ; lãi quá hạn từ ngày 06/10/2023 đến ngày 09/12/2025 là 1.710.373đ, đã trả là 15.507đ, còn nợ là 1.694.866đ. Tổng cộng là 217.381.297đ. - Đối với số tiền 72.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 4.840.336đ nên còn nợ 67.159.664đ tiền gốc, lãi trong hạn từ ngày 4/7/2023 đến ngày 09/12/2025 là 20.426.605đ, đã trả 5.899.160đ, còn nợ là 14.527.445đ; lãi quá hạn từ ngày 06/10/2023 đến ngày 09/12/2025 là 662.945đ, đã trả là 5.698đ, còn nợ là 657.247đ. Tổng cộng là 82.344.356đ. - Đối với số tiền 58.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 3.440.675đ nên còn nợ 54.559.325đ tiền gốc, lãi trong hạn từ ngày 02/8/2023 đến ngày 09/12/2025 là 14.620.838đ, đã trả 3.365.802đ, còn 11.255.036đ, lãi quá hạn từ ngày 06/10/2023 đến ngày 09/12/2025 là 532.576đ, đã trả là 3.700đ, còn nợ là 528.876đ. Tổng cộng là 66.343.236đ. - Đối với số tiền 578.000.000đ. Đến ngày 29/3/2024, vợ chồng ông H1, bà T2 đã trả 29.641.026đ nên còn nợ 548.358.974đ tiền gốc, lãi trong hạn từ ngày 30/8/2023 đến ngày 09/12/2025 là 141.556.541đ, đã trả 29.361.243đ, còn nợ là 112.195.298đ; lãi quá hạn từ ngày 06/10/2023 đến ngày 09/12/2025 là 5.334.446đ, đã trả 37.183đ, còn nợ 5.297.263đ. Tổng cộng là 665.851.535đ. 16 Như vậy, tổng số tiền vợ chồng ông H1, bà T2 phải thanh toán cho Ngân hàng là 5.318.336.959đ, trong đó nợ gốc là 4.379.660.822đ, nợ lãi trong hạn 909.320.365đ, nợ lãi quá hạn 29.355.772đ tính đến ngày 09/12/2025; các hợp đồng vay trên được đảm bảo bằng Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số 26.04/2021/BĐ ngày 27/4/2021 và Hợp đồng sửa đổi, bổ sung số 27.02 ngày 27/2/2023, tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất tại thửa đất số TM9, tờ bản đồ số Quy Hoạch tại Thôn Á, xã L, huyện T, tỉnh Ninh Thuận (nay là xã T, tỉnh Khánh Hòa) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CV132072 do Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Ninh Thuận (cũ) cấp ngày 13/5/2020 cho vợ chồng ông H1, bà T2.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng H3 về việc đề nghị Tòa án giải quyết buộc vợ chồng ông H1, bà T2 phải trả cho Ngân hàng số tiền còn nợ là 5.318.336.959đ trong đó nợ gốc là 4.379.660.822đ, nợ lãi trong hạn là 909.320.365đ nợ lãi quá hạn là 29.355.772đ tính đến ngày 09/12/2025 là có cơ sở. Trường hợp vợ chồng ông H1, bà T2 không trả được số tiền còn nợ thì Ngân hàng H3 có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án có thẩm quyền kê biên, phát mãi tài sản bảo đảm để thu hồi nợ đối với khối tài sản vừa nêu. [3.2] Việc bà T2 cho rằng Ngân hàng H3 bắt buộc mua bảo hiểm trong thời gian vay đối với các Hợp đồng vay số 26.94/2021/HĐCV ngày 27/4/2021; Hợp đồng vay số 31.05/2021/HĐCV ngày 31/5/2021; Hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023 vì nếu không mua bảo hiểm sẽ không giải ngân và tăng lãi suất 3%/năm.

Xét thấy, theo lời trình bày của bà T2 tại phiên tòa thì khi vay Hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023, Ngân hàng H3 bắt buộc bà mua bảo hiểm P và tái tục bảo hiểm cho số tiền vay 2.400.000.000đ. Qua kiểm tra tài liệu chứng cứ do bà T2 xuất trình thì Hợp đồng bảo hiểm số 75066379 ngày 29/4/2021 (BL 07-71) là bảo hiểm nhân thọ, toàn bộ nội dung của hợp đồng bảo hiểm này không đề cập đến số tiền vay 990.000.000đ của Hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023, đối với Hợp đồng tái tục bảo hiểm cho số tiền vay 2.400.000.000đ cũng không liên quan đến số tiền vay 990.000.000đ của Hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023. Ngân hàng cho rằng hai hợp đồng bảo hiểm mà bà T2 đề cập không liên quan đến theo Hợp đồng vay số việc 00737/2023/HĐCV/RV ngày 28/2/2023 và xác định hợp đồng vay số 00737/2023/HĐCV/RV không có hợp đồng bảo hiểm tiền vay. Đối với các Hợp đồng vay số 26.94/2021/HĐCV ngày 27/4/2021; Hợp đồng vay số 31.05/2021/HĐCV ngày 31/5/2021 thì tại các hợp vay, phụ lục hợp đồng, giấy nhận nợ, Quy định QĐ.BH.001 ngày 09/3/2020 của Ngân hàng H3 thể hiện trường hợp khách hàng mua bảo hiểm được hưởng lãi suất ưu đãi nên bà T2 có thể lựa chọn mua hoặc không mua bảo hiểm. Tại các hợp vay, phụ lục hợp đồng, giấy nhận nợ các có bên thỏa thuận về việc mua/tái tục bảo hiểm và lãi suất ưu đãi. tiền vay 990.000.000đ thực hiện số 17 Trong thực tế khi thực hiện các hợp đồng vay trên, có thời điểm bà T2 mua bảo hiểm để được hưởng lãi suất ưu đãi là 3%/năm, có thời điểm bà T2 không mua bảo hiểm và chịu lãi suất thông thường, các hợp đồng này được xác lập trên cơ sở tự nguyện của các bên, mục đích và nội dung của hợp đồng không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự, hơn nữa tại phiên tòa hôm nay bà T2 cũng xác định tại thời vay thì trên địa bàn thành phố Đ có nhiều Ngân hàng nhưng các Ngân hàng này thời gian giải ngân lâu hoặc từ chối cho vay nên đã lựa chọn Ngân hàng H3, đây là sự lựa chọn của người vay, do đó việc bà T2 cho rằng bị ép buộc phải mua bảo hiểm là không có căn cứ. Ngoài ra, theo lời trình bày của người đại diện hợp pháp của Tổng Công ty cổ phần B thì việc phía bà T2 mua bảo hiểm là hoàn toàn tự nguyện; trong phạm vi và thời hạn bảo hiểm thì khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, khoản nợ vay của khách hàng tham gia bảo hiểm sẽ được bên nhận bảo hiểm chi trả toàn bộ; do vậy việc nguyên đơn tham gia mua bảo hiểm nói trên là có lợi cho nguyên đơn. [3.3] Bà Mai Anh T2 cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào các giấy nhận nợ mà không căn cứ vào hợp đồng tín dụng, để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng H3 là không đúng quy định pháp luật. Căn cứ hồ sơ vụ án thấy rằng, việc xác định số tiền vay, xác định lãi suất, thời hạn vay đều căn cứ trên các giấy nhận nợ có chữ ký của người vay vốn. Quá trình thực hiện, bà T2 được giải ngân theo các khoản tiền được ghi nhận trong giấy xác nhận nợ, thực hiện việc trả nợ gốc và nợ lãi cũng theo nội dung các giấy xác nhận nợ này mà không có ý kiến phản đối. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xác định đây là chứng cứ để giải quyết vụ án là phù hợp và đúng quy định pháp luật. [3.4] Đối với việc thế chấp tài sản của nguyên đơn đối với bị đơn thì thấy rằng; việc thế chấp nói trên được thực hiện đúng quy định của pháp luật; được cơ quan có thẩm quyền làm thủ tục đăng ký biến động nên đã phát sinh hiệu lực; vì vậy khối tài sản này được dùng để đảm bảo cho khoản nợ vay của vợ chồng ông H1, bà T2 đối với Ngân hàng là phù hợp.

[4] Từ những nhận định trên, bà T2 có đơn kháng cáo nhưng không xuất trình được tài liệu, chứng cứ nào mới so với các tài liệu, chứng cứ đã được cấp sơ thẩm thu thập để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình nên không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của bà T2; cần giữ nguyên Bản án sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát.

[5] Về chi phí tố tụng: quá trình giải quyết tại giai đoạn sơ thẩm, Ngân hàng có đơn yêu cầu xem xét, thẩm định tại chỗ với chi phí là 4.500.000đ (đã tạm nộp và được cấp sơ thẩm quyết toán xong); xét việc xem xét, thẩm định tại chỗ là cần thiết cho việc giải quyết vụ án; do yêu cầu của Ngân hàng được chấp nhận nên bà T2 phải chịu chi phí nói trên và có nghĩa vụ phải trả lại cho Ngân hàng số tiền này. 18 Buộc bà T2 phải trả cho Ngân hàng thương mại cổ phần H3 số tiền 4.500.000đ (bốn triệu năm trăm nghìn đồng).

[5] Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà T2 phải chịu án phí Dân sự phúc thẩm đồng thời phải chịu án phí Dân sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật. Do yêu cầu khởi kiện được chấp nhận nên Ngân hàng thương mại cổ phần H3 không phải chịu án phí Dân sự sơ thẩm.

[6] Các phần khác của Bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.