Bản án 08/2026/DS-STTranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Công nhận sự thỏa thuận của nguyên đơn và bị đơn về việc bị đơn bà Hồ Thị C tự nguyện tháo dỡ toàn bộ các công trình, vật kiến trúc đã xây dựng trên phần diện tích đất lấn chiếm 15,6m2 của thửa đất số 1080, tờ bản đồ số 4, GCNQSDĐ do UBND huyện Q (cũ) cấp ngày 21/5/2004, có số vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00214 QSD/2004, tại xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình nay là thửa 252, tờ bản đồ số 29, tại…
Nhận định của Tòa án
do hai vụ án có liên quan nhau về nội dung quan hệ tranh chấp, nên Tòa án khu vực 3 đã nhập hai vụ án thành một vụ án để giải quyết, theo Điều 42 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2025, đồng thời xác định tư cách tố tụng của các đương sự theo vụ án dân sự số: 06/2025/TLST-DS ngày 23/01/2025. [1.2] Về quan hệ tranh chấp: Các bên đương sự đều có yêu cầu về việc trả lại diện tích đất lấn chiếm, ngoài ra phía bị đơn bà Hồ Thị C có yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vì vậy xác định tranh chấp của vụ án sau khi nhập hai vụ án trên là “Tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự.
[2] Về nội dung: [2.1] Xét nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của hai thửa đất 1080 và 907. * Đối với thửa đất số 1080, tờ bản đồ số 4 tại Tổ dân phố M, phường B, tỉnh Quảng Trị, có diện tích 191m2 (trong đó 100m2 đất ở và 91m2 đất bằng trồng cây hàng năm). Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên hộ bà Lê Thị H, do UBND huyện Q, tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp ngày 21/5/2004, vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00214 QSD/2004 theo HĐCN số 132/CN, có nguồn gốc do chị H nhận chuyển nhượng của hộ ông Nguyễn Văn D và bà P 7 Thị T4. Ông D và bà T4 được UBND huyện Q, tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 18/02/2004, số thửa 914, vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00007 QSD/149/QĐUB, diện tích 300m2 (trong đó 200m2 đất ở và 100m2 đất bằng trồng cây hàng năm). Từ khi nhận chuyển nhượng và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chị H chưa có tác động gì để làm thay đổi diện tích cũng như hình thể của thửa đất. Tuy nhiên theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ cũng nhưng bản đồ địa chính được phê duyệt năm 2012, thì hiện tại diện tích đất của chị H bị giảm 15,6m2, đồng thời hình thể thửa đất bị thay đổi, cụ thể cạnh phía Nam của thửa đất nguyên bản theo bản đồ địa chính 1995, trích lục bản đồ địa chính năm 2009 là một đường thẳng, nhưng hiện tại thể hiện là cạnh khuyết. * Đối với thửa đất số 907, tờ bản đồ số 4 tại phường B, tỉnh Quảng Trị, hiện giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên bà Hồ Thị C. Thửa đất này có nguồn gốc, vào ngày 20/11/1997, Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số phát hành K 120621, vào sổ cấp GCNQSDĐ số QSDĐ/05/QĐ-UB có diện tích 160m2, mang tên ông Nguyễn Ngọc L1 (chồng bà C); Thửa đất này đã qua hai lần cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cụ thể: cấp đổi ngày 30/5/2007, số phát hành AH 935558, vào sổ cấp giấy H.00062 mang tên hộ ông Nguyễn Ngọc L1 và bà Hồ Thị C và cấp đổi ngày 26/5/2010, số phát hành BB 098673, vào sổ cấp CH.00050, mang tên bà Hồ Thị C. Diện tích đất qua các lần cấp đổi vẫn giữ nguyên là 160m2. Theo trích lục bản đồ địa chính năm 1995 cũng như sơ đồ thửa đất được thể hiện trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ranh giới cạnh phía Bắc của thửa đất số 907 hoàn toàn không tiếp giáp với cạnh phía Nam của đất 1080.
Tuy nhiên, quá trình sử dụng đất, bà C đã cơi nới sử dụng đất mở rộng về phía Tây. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thể hiện cạnh phía Bắc của thửa đất mà bà C sử dụng kéo dài về phía tây và tiếp giáp với cạnh phía Nam của thửa đất 1080, đồng thời lấn chiếm sang phần diện tích của thửa đất 1080. Hiện tại theo bản đồ địa chính năm 2012, thửa đất số 907, tờ bản đồ số 4 được đổi thành thửa 186, tờ bản đồ số 29, có diện tích 435,3m2 (tăng 275,3m2) nhưng chưa được nhà nước công nhận. [2.2].
Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ liên quan đến việc cấp đất, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với hai thửa đất nói trên và ý kiến của Ủy ban nhân dân phường B, Hội đồng xét xử thấy rằng theo bản đồ địa chính năm 1995 thì từ năm 1997 cho đến năm 2010 thời điểm thửa đất 907 được cấp đổi lần cuối cùng thì hai thửa đất 907, 1080 hoàn toàn không có sự thay đổi về diện tích và hình thể được thể hiện trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp. Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi về diện tích cũng như hình thể của hai thửa đất trên thực tế cũng như thể hiện trên bản đồ địa chính được phê duyệt năm 2012 là 8 do phía bà C sử dụng không đúng ranh giới, có sự cơi nới sử dụng ngoài phạm vi diện tích đất được cấp. Cụ thể, diện tích đất đất bà C sử dụng ngoài phạm vi giấy chứng nhận là 275,3m2, trong đó có 15,6m2 nằm trong thửa 1080 thuộc quyền sử dụng của chị H.
[3]
Từ những phân tích, nhận định trên thấy rằng việc chị Lê Thị H khởi kiện buộc bà Hồ Thị C trả lại cho bà H phần diện tích đất đã lấn chiếm 15,6m2 theo như kết quả xem xét thẩm định tại chỗ là có căn cứ. Như vậy việc các bên tự nguyện thỏa thuận với nhau tại phiên tòa về việc bị đơn bà Hồ Thị C tự nguyện tháo dỡ toàn bộ các công trình, vật kiến trúc đã xây dựng trên phần diện tích đã lấn chiếm 15,6m2 để trả lại cho nguyên đơn chị Lê Thị H, là đảm bảo đúng quy định của pháp luật và không trái đức xã hội, nên Hội đồng xét xử cần công nhận.
[4] Do phía bị đơn bà Hồ Thị C đã thừa nhận việc mình có hành vi sử dụng đất lấn chiếm của nguyên đơn chị Lê Thị H và tự nguyện giao trả lại. Điều này đồng nghĩa với việc thửa đất 1080, tờ bản đồ số 04 của chị Lê Thị H đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đảm bảo đúng quy định của pháp luật và chị Lê Thị H là chủ sử dụng đất đã sử dụng đúng ranh giới và diện tích đất được cấp, không có sự lấn chiếm đất của bà Hồ Thị C. Nên Hội đồng xét xử không xem xét yêu cầu của bà C về việc buộc chị H trả lại diện tích 20m2 và hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử đất đã cấp cho chị H.
[5] Về chi phí tố tụng: Trong giai đoạn tố tụng, Nguyên đơn đã nộp tạm ứng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản với số tiền 6.000.000 đồng; quá trình xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản đã chi phí hết; Do yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn đã được bị đơn chấp nhận và Hội đồng xét xử công nhận, nên bà C phải chịu toàn bộ khoản chi phí này theo quy định tại Điều 157, Điều 158 Bộ luật Tố tụng Dân sự. Theo đó, buộc bà Hồ Thị C có nghĩa vụ hoàn trả cho chị Lê Thị H số tiền 6.000.000 đồng.
[6] Về án phí: Bị đơn bà Hồ Thị C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định pháp luật. Hoàn trả lại tiền tạm ứng án phí cho nguyên đơn chị Lê Thị H theo quy định của pháp luật.
Quyết định
Căn cứ Điều 26, Điều 35, Điều 39, Điều 147, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 158, khoản 1 Điều 165, khoản 1 Điều 166, Điều 271 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 175, Điều 176 Bộ luật Dân sự; Điều 49, 50, 52 Luật Đất đai năm 2003; 9 Điều 236 năm 2013; khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, xử:
1. Công nhận sự thỏa thuận của nguyên đơn và bị đơn về việc bị đơn bà Hồ Thị C tự nguyện tháo dỡ toàn bộ các công trình, vật kiến trúc đã xây dựng trên phần diện tích đất lấn chiếm 15,6m2 của thửa đất số 1080, tờ bản đồ số 4, GCNQSDĐ do UBND huyện Q (cũ) cấp ngày 21/5/2004, có số vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00214 QSD/2004, tại xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình nay là thửa 252, tờ bản đồ số 29, tại phường B, tỉnh Quảng Trị, để trả lại cho nguyên đơn chị Lê Thị H. (Phần diện tích đất lấn chiếm có sơ đồ bản vẽ kèm theo).
2. Về chi phí tố tụng: Buộc bà Hồ Thị C có nghĩa vụ hoàn trả cho chị Lê Thị H số tiền 6.000.000 (sáu triệu đồng). Kể từ ngày bên được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, bên phải thi hành án hàng tháng còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự.
3. Về án phí dân sự sơ thẩm: - Buộc bị đơn bà Hồ Thị C phải chịu số tiền 300.000 đồng để nộp vào ngân sách Nhà nước, nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số: 0005418 ngày 20/5/2025 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Bình (nay là Thi hành án dân sự tỉnh Quảng Trị). Bà C đã nộp đủ tiền án phí. - Trả lại cho Nguyên đơn chị Lê Thị H số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) đã nộp tại Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình (nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 3, tỉnh Quảng Trị) theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0003512 ngày 23/01/2025.
4. Về quyền kháng cáo: Án xử sơ thẩm, các đương sự được quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm (Đối với người có mặt) hoặc kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật (Đối với người vắng mặt)./.