Bản án 331Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; căn cứ kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa; ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Tính hợp lệ của kháng cáo: Đơn kháng cáo của nguyên đơn ông Đặng Văn P làm đúng theo quy định tại các 271, 272, Điều 273 và 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. [1.2] Phạm vi xét xử phúc thẩm: Ngày 29/9/2025, ông Đặng Văn P kháng cáo yêu cầu sửa án và tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 10/3/2025. Do ông kháng cáo toàn bộ bản án, Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét lại toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm của Toà án nhân dân khu vực 12 – Tây Ninh theo quy định tại Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Xét nội dung kháng cáo của ông Đặng Văn P yêu cầu sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện, tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 10/3/2025 giữa ông và bà Đặng Thị H vô hiệu, Thấy rằng: [2.1]Về nguồn gốc tài sản tranh chấp, tài liệu có trong hồ sơ thể hiện cha mẹ của ông P là ông Đặng C và bà Huỳnh Thị T1 được Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 63, tờ bản đồ số 16, diện tích 381,4m2 toạ lạc tại ấp L, xã L, huyện B, tỉnh Tây Ninh. Sau khi chuyển nhượng một phần diện tích 90m2 cho ông H2, phần diện tích còn lại được chỉnh lý, chuyển thành thửa mới số 1042, tờ bản đồ số 18, diện tích đo đạc còn 289,3m2. Sau khi ông C và bà T1 chết, các anh chị em trong gia đình đã có văn bản thỏa thuận phân chia tài sản thừa kế. Theo đó ông Đặng Văn P được hưởng phần diện tích 139,9m2, ông Đặng Tấn D được hưởng phần diện tích 149,4m2. Trên cơ sở đó, ngày 01/4/2011 ông P được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 1043, tờ bản đồ số 18, diện tích 139,9m2 toạ lạc tại ấp L, xã L, huyện B, tỉnh Tây Ninh. Như vậy, có đủ cơ sở xác định tại thời điểm giao kết hợp đồng chuyển nhượng ngày 10/3/2025, ông P là người đứng tên hợp pháp trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất nêu trên, có đầy đủ quyền chuyển nhượng theo quy định tại Điều 45 Luật Đất đai năm 2024. 5 Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 10/3/2025 giữa ông Đặng Văn P và bà Đặng Thị H được lập thành văn bản, có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã L, huyện B, tỉnh Tây Ninh đúng theo quy định tại Điều 27 Luật Đất đai năm 2024. Sau khi hợp đồng được ký kết, bà H hoàn tất thủ tục sang tên đã được Chi nhánh văn phòng Đ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CN 1496 ngày 24/3/2025. Theo Điều 503 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký.

Do đó, hợp đồng đã phát sinh hiệu lực pháp luật. [2.2] Ông P cho rằng mình bị lừa dối khi ký hợp đồng, do ông nghĩ rằng ông M cho tiền để trị bệnh chứ không biết mình đăng ký vào hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thấy rằng Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự năm 2015, quy định, giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối khi có hành vi cố ý làm cho bên kia hiểu sai lệch về nội dung giao dịch. Quá trình giải quyềt vụ án, ông P không cung cấp được chứng cứ chứng minh có hành vi gian dối từ phía ông Đặng M hoặc bà H. Tài liệu có trong hồ sơ thể hiện sau khi ký hợp đồng chuyển nhượng, ông P được cán bộ địa phương nói rõ nội dung ông vừa ký là chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà H, nhưng tại thời điểm đó ông không khiếu nại, không phản đối, cũng không có hành vi ngăn chặn việc tiếp tục thực hiện giao dịch. Sau khi từ Ủy ban nhân dân xã về, ông P còn tiếp tục đến nhà bà H1 nhận thêm số tiền 60.000.000 đồng do ông M đưa để tiêu xài. Điều này cho thấy ông P biết rõ nội dung giao dịch và việc chuyển nhượng này. Ngoài ra, tài liệu trong hồ sơ còn thể hiện giá trị thực tế của thửa đất tại thời điểm chuyển nhượng phù hợp với số tiền 120.000.000 đồng mà các bên đã giao dịch, không có căn cứ cho rằng giá chuyển nhượng thấp hơn giá tại thời điểm giao dịch hoặc có dấu hiệu giả tạo để che giấu giao dịch khác, hoặc là giao dịch được xác lập trong tình trạng bị nhầm lẫn hoặc bị lừa dối như ông P trình bày. Lời khai của ông P trong quá trình giải quyết vụ án không thống nhất, có nhiều mâu thuẫn. Cụ thể, tại đơn khởi kiện ông trình bày vào đầu tháng 3 năm 2025 ông M bàn bạc mua đất của ông với giá 1 tỷ đồng.Tuy nhiên trong quá trình làm việc sau đó, ông lại trình bày không biết việc chuyển nhượng đất, chỉ nghĩ là anh em giúp đỡ làm ăn nên đồng ý ký tên. Đối với việc nhận tiền, có lúc ông khai nhận tiền một lần sau khi ký tên tại Ủy ban nhân dân xã, nhưng sau đó lại thay đổi lời khai cho rằng nhận thành ba lần, trong đó lần cuối nhận số tiền 60.000.000 đồng. [2.3] Mặt khác, ông P cho rằng bà H mất năng lực hành vi dân sự, khi ký chuyển nhượng, thấy rằng: Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015, một người chỉ bị coi là mất năng lực hành vi dân sự khi có quyết định của Tòa án trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần. Hồ sơ vụ án không có tài liệu, chứng cứ nào thể hiện bà H bị Toà án tuyên bố mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự, trong khi kết quả xác minh tại địa phương chỉ thể hiện bà H bị bệnh động kinh và thuộc diện khuyết tật nặng được hưởng trợ cấp xã hội, không có tài liệu thể hiện bà H bị bệnh tâm thần hoặc không có khả năng nhận thức, làm chủ hành vi tại thời điểm giao dịch. [2.4] Đối với việc ông P cho rằng không biết chữ nên không nhận thức được nội dung hợp đồng. Theo Khoản 2 Điều 36 Nghị định 23/2015/NĐ-CP quy định người yêu cầu chứng thực phải chịu trách nhiệm về nội dung giao dịch, cơ quan chứng thực chỉ xác nhận chữ ký, điểm chỉ và năng lực hành vi dân sự của các bên. Khoản 3 Điều 36 6 Nghị định này chỉ yêu cầu người làm chứng trong trường hợp người yêu cầu chứng thực không ký, không điểm chỉ được. Trong vụ án này, ông P đã ký và điểm chỉ trước mặt cán bộ có thẩm quyền. Việc không biết chữ không phải là căn cứ làm vô hiệu hợp đồng khi người tham gia giao dịch đã tự nguyện ký kết và không chứng minh được việc bị ép buộc hoặc bị lừa dối.

Do đó, không có căn cứ cho rằng việc chứng thực vi phạm thủ tục hoặc ông P không tự nguyện khi ký kết.

[3]

Từ những phân tích nêu trên, có đủ cơ sở xác định hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất lập ngày 10/3/2025 giữa ông Đặng Văn P và bà Đặng Thị Phương H được xác lập trên cơ sở tự nguyện, đúng hình thức, chủ thể tham gia giao dịch bảo đảm điều kiện theo quy định pháp luật, mục đích và nội dung của hợp đồng không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội, có hiệu lực pháp luật.

Do đó, kháng cáo của ông Đặng Văn P không có căn cứ chấp nhận, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Toà án nhân dân khu vực 12 – Tây Ninh. Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo của ông P không được chấp nhận nên ông P phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[5] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.