Bản án 447/2025/DS-PTCác tranh chấp khác

[1] Đơn kháng cáo của ông Lâm Hoàng S được nộp trong thời hạn luật định nên đủ điều kiện xem xét theo thủ tục phúc thẩm. Về tố tụng, quan hệ pháp luật tranh chấp, thẩm quyền giải quyết và việc tham gia tố tụng của các đương sự đã được Tòa án cấp sơ thẩm xác định, thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. 3 Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1 xác định trực tiếp tham gia tố tụng và không tiếp tục ủy quyền cho ông Nguyễn Văn T2. Việc thay đổi người đại diện được bị đơn xác định tại phiên tòa phúc thẩm nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[2] Mặc dù tại phiên tòa sơ thẩm nguyên đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện từ yêu cầu giao trả đất sang yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất, nhưng căn cứ nội dung trình bày của các bên và toàn bộ tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ cho thấy bản chất tranh chấp vẫn là việc xác định quyền sử dụng đối với phần đất diện tích 160,2m² và ranh giới giữa hai thửa đất liền kề.

Vì vậy, cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là tranh chấp quyền sử dụng đất, kèm theo yêu cầu buộc chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất là có căn cứ.

[3] Xét nội dung kháng cáo của ông Lâm Hoàng S: Nguồn gốc phần đất của nguyên đơn được xác định do ông Lê Văn Đ1 nhận chuyển nhượng của ông Quách Thành S3 và được UBND huyện T cấp Giấy CN QSDĐ ngày 12/8/1997 đối với thửa đất số 0097, tờ bản đồ số 09, diện tích 1.600m² theo hệ thống bản đồ 299. Sau khi ông Đ1 chết, bà Lê Thị H và các con tiếp tục quản lý, sử dụng. Đối với phần đất của bị đơn, mặc dù Giấy CN QSDĐ do ông Lâm Văn S2 đứng tên nhưng ông S2 xác nhận đây là phần đất của ông Lâm Hoàng S được cha mẹ cho và do ông S trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định từ trước đến nay. Nội dung này phù hợp với Sổ mục kê ruộng đất năm 2003 và các tài liệu địa chính có trong hồ sơ nên có đủ cơ sở xác định ông S là người có quyền, nghĩa vụ liên quan trực tiếp đối với phần đất đang tranh chấp.

[4] Tài liệu do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh C cùng Công ty TNHH T3 bản đồ Tấn C1 cung cấp đều thể hiện Giấy CN QSDĐ của ông Lê Văn Đ1 được cấp theo hệ thống bản đồ 299, trong khi hồ sơ địa chính năm 2003 được lập theo hệ tọa độ VN2000 bằng phương pháp đo đạc thực địa. Do được thành lập ở các thời điểm khác nhau và bằng phương pháp kỹ thuật khác nhau nên số liệu diện tích giữa hai hệ thống bản đồ có sự chênh lệch; vì vậy không thể căn cứ riêng vào Giấy CN QSDĐ để xác định chính xác phần diện tích tranh chấp 160,2m² thuộc giấy chứng nhận của bên nào. Mặt khác, kết quả đo đạc hiện trạng trong quá trình giải quyết vụ án cũng cho thấy diện tích thực tế hai bên đang quản lý đều có sự chênh lệch so với diện tích thể hiện trong hồ sơ địa chính năm 2003.

Do đó, việc xác định ranh giới sử dụng đất không thể chỉ dựa vào số liệu diện tích mà phải xem xét đồng thời các tài liệu, chứng cứ khác phản ánh quá trình quản lý, sử dụng đất và ranh giới thực tế giữa các bên.

[5] Hội đồng xét xử nhận thấy chứng cứ có giá trị quyết định trong vụ án là Biên bản đo đất ngày 14/8/2012 được lập khi thực hiện công trình giao thông nông thôn. Biên bản này được lập trước khi phát sinh tranh chấp, có chữ ký xác nhận của bà Lê Thị H và được lập với sự tham gia của ông Lâm Hoàng S với tư cách thành viên Đoàn đo đạc. Nội dung biên bản thể hiện chiều ngang mặt tiền phần đất của gia đình ông Đ1 là 31,5m. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Lê Văn T cũng thừa nhận chiều ngang mặt tiền thửa đất của gia đình mình là 31,5m. Đây là chứng cứ 4 khách quan, được xác lập trước thời điểm phát sinh tranh chấp nên có giá trị chứng minh cao hơn so với lời trình bày sau này của các bên.

[6] Ngoài chiều ngang mặt tiền 31,5m đã được các bên xác nhận, hồ sơ vụ án còn thể hiện hình thể thửa đất của nguyên đơn là hình tam giác; cạnh tiếp giáp phần đất của bị đơn là đường thẳng và các bên đều thống nhất mốc ranh phía sau tại điểm M7 theo bản vẽ trích đo hiện trạng. Từ các căn cứ nêu trên, có cơ sở xác định ranh giới hợp pháp giữa hai thửa đất được xác lập từ vị trí mặt tiền có chiều ngang 31,5m (ký hiệu M5') kéo thẳng đến điểm M7 trên bản vẽ trích đo hiện trạng lập ngày 25/6/2026. Theo ranh giới này, phần diện tích 65,9m² thuộc quyền quản lý, sử dụng của nguyên đơn; phần diện tích còn lại 94,3m² thuộc quyền quản lý, sử dụng của bị đơn.

[7] Đối với diện tích 65,9m², ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1 tự ý cắm trụ đá tại vị trí M5 để xác lập ranh giới khác với ranh giới sử dụng đất thực tế, làm cản trở việc quản lý, sử dụng đất của nguyên đơn. Hành vi này đã xâm phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của nguyên đơn theo quy định tại khoản 2 Điều 164 và Điều 169 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 11 và khoản 8 Điều 26 Luật Đất đai năm 2024.

Vì vậy, yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc bị đơn di dời trụ đá và chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất đối với diện tích 65,9m², là có căn cứ chấp nhận.

[8] Đối với diện tích đất 94,3m², Hội đồng xét xử có căn cứ xác định phần đất này thuộc quyền quản lý, sử dụng hợp pháp của bị đơn.

Vì vậy, yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc bị đơn chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất đối với diện tích này là không có căn cứ chấp nhận. Xét yêu cầu phản tố của bị đơn, Hội đồng xét xử thấy rằng việc nguyên đơn xây dựng hàng rào, trồng cây và tạo lập công trình trên phần đất 94,3m² đã xâm phạm quyền quản lý, sử dụng hợp pháp của bị đơn.

Do đó, cần chấp nhận một phần yêu cầu phản tố, buộc nguyên đơn tháo dỡ các công trình, di dời cây trồng và các tài sản do mình tạo lập trên diện tích đất 94,3m² để giao trả đất cho ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1. Đối với việc xác định cụ thể các tài sản phải tháo dỡ, di dời, mặc dù bị đơn có yêu cầu đo đạc lại hiện trạng và đồng ý tạm ứng chi phí đo đạc, nhưng nguyên đơn không đồng ý nên Hội đồng xét xử không có căn cứ xác định chính xác những tài sản nào trong số các tài sản được ghi nhận tại Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 08/12/2023 trên tổng diện tích đất tranh chấp 160,2m² (gồm hàng rào mặt tiền, hàng rào dọc theo ranh đất, một phần mái che, 01 cây Cau Vua, 01 cây Sung và 02 cây Khế) nằm trong phạm vi diện tích 94,3m².

Vì vậy, không có cơ sở để tuyên cụ thể từng tài sản phải tháo dỡ, di dời mà chỉ cần buộc nguyên đơn tháo dỡ toàn bộ công trình, di dời toàn bộ cây trồng và các tài sản do mình tạo lập trên phần đất 94,3m² để hoàn trả đất cho bị đơn.

[9]

Từ những phân tích trên, có căn cứ chấp nhận một phần kháng cáo của ông Lâm Hoàng S; sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 07/2025/DS-ST ngày 07/01/2025 của Tòa án nhân dân huyện Trần Văn Thời theo hướng: 5 Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với diện tích 65,9m². Không chấp nhận phần yêu cầu khởi kiện còn lại đối với diện tích 94,3m². Chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bị đơn đối với diện tích 94,3m².

[10] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau tại phiên tòa phù hợp với tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ và nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận. Lời trình bày của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử, nên không được chấp nhận.

[11] Về chi phí tố tụng: Tổng số tiền 18.597.000 đồng (600.000 đồng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, 250.000 đồng chi phí trích lục hồ sơ cấp Giấy CN QSDĐ, 9.247.000 đồng chi phí đo đạc lần 1, 8.500.000 đồng chi phí đo đạc lần 2), do phía nguyên đơn dự nộp. Do chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn với diện tích 65,9m2 tương đương 41% diện tích đất tranh chấp, nên bị đơn phải chịu 41% chi phí tố tụng, cụ thể: 18.597.000 đồng x 41% = 7.624.800 đồng (làm tròn). Do chấp nhận phản tố của bị đơn với diện tích 94,3m2 tương đương 59% diện tích đất tranh chấp, nên nguyên đơn phải chịu 59% chi phí tố tụng, cụ thể: 18.597.000 đồng x 59% = 10.972.200 (làm tròn). Nguyên đơn đã nộp 18.597.000 đồng, nên buộc ông S và bà S1 hoàn trả cho nguyên đơn số tiền 7.624.800 đồng. Kể từ ngày nguyên đơn có đơn yêu cầu thi hành án, nếu ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1 không thi hành xong khoản tiền trên, thì ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1 còn phải chịu thêm khoản tiền lãi phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 tương ứng với số tiền và thời gian chậm trả.

[12] Về án phí: - Án phí dân sự sơ thẩm: Do không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nên nguyên đơn phải chịu án phí 300.000 đồng. Do không chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bị đơn, nên bị đơn phải chịu án phí.

Tuy nhiên, do ông S và bà S1, thuộc diện người cao tuổi, nên Hội đồng xét xử xét miễn án phí cho ông S và bà S1. - Án phí dân sự Phúc Thẩm: Ông Lâm Hoàng S và bà Nguyễn Thị S1 được miễn theo quy định.

[13] Các quyết định khác của án sơ thẩm không kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Vì các lẽ trên, <