Bản án 143/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng trao đổi tài sản

[1].

Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có tại hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử thấy rằng tòa án cấp sơ thẩm có những vi phạm về tố tụng như sau: Bà Nguyễn Thị Ngọc H và bà Nguyễn Thị Thu H1 có mua bán cà phê nhân với nhau, việc mua bán hai bên chỉ thỏa thuận miệng, không ký Hợp đồng mua bán, tuy nhiên hai bên đều có đăng ký kinh doanh về lĩnh vực mua bán hàng hóa nông sản, các bên đều có mục đích lợi nhuận khi thực hiện giao dịch, do đó, đây là tranh chấp về kinh doanh theo quy định tại khoản 1 Điều 30 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Mặt khác, theo quy định tại Điều 119 của Bộ luật Dân sự thì giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Như vậy, không có quy định bắt buộc các bên phải lập hợp đồng mua bán hàng hóa trên cơ sở hộ kinh doanh mới được xác định là phát sinh giao dịch trong hoạt động kinh doanh. Việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định tranh chấp trong vụ án là tranh chấp dân sự và áp dụng Bộ luật Dân sự để giải quyết vì cho rằng hai bên không ký kết hợp đồng trên cơ sở hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp mà chỉ mua bán hàng hóa với tư cách cá nhân, chuyển tiền và giao nhận cho nhau là không đúng quy định của pháp luật. Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải trả số tiền đã nhận nhưng không giao cà phê là 936.110.000 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm quyết định: “Chấp nhận phần lớn yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Ngọc H, buộc bị đơn bà Nguyễn Thị Thu H1 phải trả cho bà H số tiền bà H1 đã nhận phát sinh từ hợp đồng mua bán cà phê nhân là 900.178.960 đồng”, tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không xác định phần nào không chấp nhận và buộc nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận là vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 4 Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016. Ngày 05/12/2024, bị đơn bà Nguyễn Thị Thu H1 có Đơn yêu cầu phản tố, yêu cầu Tòa án buộc nguyên đơn bà Nguyễn Thị Ngọc H phải trả số tiền còn nợ 10 là 460.500.000 đồng. Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn. Tại Bản án sơ thẩm, Hội đồng xét xử nhận định không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn, nhưng tại phần “Quyết định” của Bản án đã không tuyên giải quyết đối với yêu cầu phản tố của bị đơn là không giải quyết triệt để vụ án; không buộc bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với yêu cầu phản tố là vi phạm khoản 5 Điều 26 Nghị quyết không được chấp nhận 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016.

[2] Về nội dung của vụ án: Bà Nguyễn Thị Ngọc H sử dụng tài khoản số 6240069044 tại Chi nhánh Ngân hàng Đ để chuyển tiền đến tài khoản của bà Nguyễn Thị Thu H1 số 5008205133591 tại Ngân hàng N2 chi nhánh K để bà H1 đi gom, thu mua cà phê về giao lại cho bà H. Trong khoảng thời gian từ ngày 8/5/2024 đến ngày 19/6/2024, bà H đã 44 lần chuyển cho bà H1 và không ghi nội dung chuyển khoản, trong khi đó các bên đều thừa nhận ngoài việc mua bán cà phê, các bên còn mua bán tiêu, gia công xay cà phê vỏ, tuy nhiên Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào lời khai của nguyên đơn để xác định việc chuyển tiền để phục vụ cho việc mua bán cà phê nhân giữa hai bên với tổng số tiền là 10.363.035.000 đồng với 37 lần chuyển tiền là không có căn cứ. Mặt khác, nguyên đơn bà H thừa nhận nội dung chốt nợ trong tờ lịch bà H1 cung cấp cho Tòa án làm chứng cứ có nội dung N (tức bà H) nợ H1 233.430.000 đồng đúng là do bà H viết. Địa điểm viết là tại nhà bà H ở thị trấn C, khi con bà H1 lên giao lô cà phê ngày 30/5/2024, tuy nhiên bà chỉ cho rằng đây là tiền nợ lô hàng ngày 30/5/2024 chứ không phải là chốt nợ của cả quá trình mua bán từ ngày 8/5/2024 đến ngày 30/5/2024, điều này không phù hợp với phương thức giao tiền và mua bán hàng hóa của hai bên.

Do đó, để xác định số tiền các bên còn nợ cần phải đối chiếu tất cả các lần chuyển khoản với mục đích gì của bà H và những lần giao hàng của bà H1, việc đối chiếu, xác minh này Tòa án cấp sơ thẩm chưa thực hiện đầy đủ mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể bổ sung được, do vậy cần thiết phải hủy bản án sơ thẩm và giao hồ sơ về cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.

[3]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị hủy nên người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.