Bản án 47/2026/DS-PTCác tranh chấp khác

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Căn cứ Điều 271, Điều 273 Bộ Luật tố tụng dân sự thì bị đơn bà Hoàng T Không N và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Đ có quyền kháng cáo và việc kháng cáo được thực hiện trong thời hạn quy định của pháp luật nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận để xem xét giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của bị đơn bà Hoàng T Không N và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Đ liên quan đến di chúc của ông Hoàng Quyết T, Hội đồng xét xử thấy rằng: [2.1] Đối với hình thức bản di chúc của ông Hoàng Quyết T lập ngày 28/9/2023, thấy rằng: Ngày ngày 05/12/2023 ông T chết; trước lúc chết ngày 28/9/2023 ông Hoàng Quyết T lập bản di chúc được đánh máy gồm 05 trang, lập tại nhà ông Hoàng Quyết T ở địa chỉ tổ dân phố Phú Quý, thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình (cũ), phần đầu bản di chúc thể hiện ông Hoàng Quyết T trong tình trạng tinh thần minh mẫn, sáng suốt, không bị bất cứ áp lực hoặc cưỡng bức bởi người thứ 3, trong di chúc có 03 người làm chứng là ông Phạm Anh T, Hoàng Thị Khánh V và Hoàng Như N ký xác nhận, phần cuối bản di chúc và mỗi trang của bản di chúc có chữ ký và điểm chỉ của ông Hoàng Quyết T. Quá trình giải quyết vụ án giai đoạn sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn cho rằng tại thời điểm ông Hoàng Quyết T lập di chúc, ông T bị bệnh gút nặng, bệnh tiểu đường nên tinh thần không minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc, tuy nhiên không đưa ra được tài liệu chứng cứ chứng minh ông T không minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc. Tại phiên tòa phúc thẩm, người làm chứng ông Phan Duy H trình bày vào ngày 13/11/2023 và ngày 15/11/2023 ông H qua thăm ông T thì thấy ông T vẫn nói chuyên, trao đổi với ông H; ông H còn trình bày thêm khoảng đầu tháng 9/2023 thấy ông T vẫn còn chạy xe máy và ông H không khẳng định được vào ngày lập di chúc 28/9/2023, ông T có minh mẫn, sáng suốt hay không, do đó không có căn cứ chứng minh ông Hoàng Quyết T không minh mẫn, sáng suốt khi trong khi lập di chúc. Đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn cho rằng, việc ông T mời 3 người làm chứng không phải là người hàng xóm, không cùng địa phương với ông T, là nhân viên Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Đ, tuổi chênh lệch với ông D nhiều nên không khách quan, có sự lừa dối ông T lập di chúc; tuy nhiên những người làm chứng trong di chúc là ông Phạm Anh T, Hoàng Thị Khánh V và Hoàng Như N trình bày đã đến nhà ông T vào ngày 28/9/2023 và ông T đưa 03 bản thảo di chúc, ông T trình bày đã đọc nội dung di chúc nhưng người làm chứng vẫn đọc lại bản di chúc để ông T nghe và ông T nhất trí ký và điểm chỉ vào di chúc; như vậy những người làm chứng trong bản di chúc không trái quy định tại Điều 632 Bộ luật dân sự nên không có chứng cứ chứng minh ông T bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi lập di chúc. Ngoài ra, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn cho rằng theo kết luận giám định thì chữ ký tại bản di chúc không phải của ông T, tuy nhiên theo Kết luận giám định số 904/KL-KTHS ngày 14/8/2025 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Trị kết luận không đủ cơ sở kết luận chữ ký, chữ viết trên di chúc có phải của ông Hoàng Quyết T hay không do thiếu mẫu so sánh, như vậy không đủ mẫu chữ ký so 10 sánh để giám định chứ không kết luận chữ ký trong di chúc không phải chữ ký của ông T; tuy nhiên, theo kết luận Giám định số 981/KL-KTHS ngày 05/9/2025 của Phòng Kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh Quảng Trị về dấu vân tay trên bản di chúc có phải do ông T điểm chỉ hay không thì kết luận dấu vân tay in trên mẫu cần giám định ký hiệu A so với dấu vân tay in ở ô “Trỏ phải” trên mẫu so sánh ký hiệu M là dấu vân tay của cùng một người. Như vậy, bản di chúc do ông Hoàng Quang T lập ngày 28/9/2023 đảm bảo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 630; Điều 632; Điều 634 Bộ luật dân sự name 2025. [2.2] Xem xét về nội dung bản di chúc do ông Hoàng Quang T lập ngày 28/9/2023: [2.2.1] Đối với tài sản là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền quyền sử dụng đất tại thửa đất số 21, tờ bản đồ số 43 ở địa chỉ Tổ dân phố 3, thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình (củ): Thửa đất số 21, tờ bản đồ số 43 địa chỉ tại tổ dân phố 3, thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình đã được Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình (củ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CN 429769, cấp ngày 10/10/2018 mang tên người sử dụng đất là ông Hoàng Quyết T, bà Nguyễn Thị H; ông Hoàng Quyết T và bà Nguyễn Thị H có quan hệ vợ chồng, đăng ký kết hôn tại UBND Nông trường Quyết T vào ngày 12/3/1975, không có tài liệu chứng cứ chứng minh ông T, bà H đã ly hôn. Như vậy, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền quyền sử dụng đất tại thửa đất số 21, tờ bản đồ số 43 địa chỉ tại tổ dân phố 3, nông trường Việt Trung, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (cũ) đã được Sở Tài Nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CN 429769 ngày 10/10/2018 mang tên người sử dụng đất là ông Hoàng Quyết T, bà Nguyễn Thị H là tài sản chung của ông T và bà H.

Do đó, tại bản di chúc ông Hoàng Quyết T lập ngày 28/9/2023 để lại di sản cho bà Hoàng T Không N là “Một nửa quyền sử dụng đất và một nữa phần tài sản gắn liền với đất là ngôi nhà của vợ chồng chúng tôi tại thửa đất số 21, tờ bản đồ số 43 địa chỉ tại Tổ dân phố 3, thị trấn NT Việt Trung, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình” (nay là xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị) là đúng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự nên có hiệu lực theo di chúc.

[2] Đối với tài sản là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại thửa đất số 486 và thửa đất số 487, thuộc tờ bản đồ số 38, địa chỉ Tổ dân phố Phú Quý, Thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình (củ): Ông Hoàng Quyết T và bà Nguyễn Thị H có quan hệ vợ chồng, đăng ký kết hôn tại UBND Nông trường Quyết T vào ngày 12/3/1975; không có tài liệu chứng cứ chứng minh vợ chồng ông Hoàng Quyết T và bà Hoàng Thị H đã ly hôn; bà Nguyễn Thị H chết ngày 28/01/2023, ông Hoàng Quyết T chết ngày 05/12/2023. Theo sổ mục kê năm 2017 thì thửa đất số 486 thuộc tờ bản đồ số 38, địa chỉ Tổ dân phố Phú Quý, Thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình được quy chủ mang tên ông Hoàng Quyết T, quy chủ trong thời kỳ hôn nhân với bà Nguyễn Thị H và không có chứng cứ chứng minh đây là tài sản riêng của ông T; đối với thửa đất số 487 thuộc tờ bản đồ số 38, địa chỉ Tổ dân phố Phú Quý, Thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình theo sổ mục kê năm 2017 được quy chủ mang tên bà Hoàng Thị L (con ông T); cả hai thửa đất này chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Do đó, ông Hoàng Quyết T không có quyền tự định đoạt toàn bộ di sản cho bà Hoàng T Không N là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là ngôi nhà hai 11 tầng tại thửa đất số 486 và thửa đất số 487, thuộc tờ bản đồ số 38, địa chỉ Tổ dân phố Phú Quý, thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị) nên phần tài sản này vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự; Điều 167; Điều 188 Luật đất đai năm 2013 nên bị vô hiệu đối với phần tài sản này.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử thấy rằng có đủ căn cứ xác định bản di chúc do ông Hoàng Quyết T lập ngày 28/9/2023 bị vô hiệu một phần đối với việc ông Hoàng Quyết T để lại cho bà Hoàng T Không N được hưởng di sản là toàn bộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là ngôi nhà hai tầng gắn liền với thửa đất số 487, tờ bản đồ sổ 38 và thửa đất số 486 tờ bản đồ số 38 ở địa chỉ tổ dân phố Phú Quý, thị trấn Nông trường V, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị). Đối với phần tài sản còn lại được thể hiện trong di chúc mà ông Hoàng Quyết T lập ngày 28/9/2023 để lại cho bà Hoàng T Không N có hiệu lực pháp luật.

Do đó, kháng cáo của bị đơn bà Hoàng T Không N và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Đ là có căn cứ.

Vì vậy, cần chấp nhận quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Trị, sửa Bản án sơ thẩm số 11/2026/DS-ST ngày 09/02/2026 của Toà án nhân dân khu vực 1 - Quảng Trị.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo được chấp nhận nên bị đơn bà Hoàng T Không N và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Đ không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật. Các quyết định khác của án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị.