Bản án 453/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng tín dụng

* Về thủ tục tố tụng:

[1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả nợ theo hợp đồng tín dụng đã ký kết và được quyền yêu cầu phát mãi toàn bộ tài sản thế chấp để đảm bảo việc thu hồi nợ; Người liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án yêu cầu được ổn định diện tích đất đã xây dựng nhà ở do đã được cha mẹ cho từ rất lâu. Cấp sơ 5 thẩm xác định quan hệ “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” theo khoản 3 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự là có căn cứ.

[2] Nguyên đơn có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt; Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ 2 nhưng vắng mặt không lý do. Căn cứ khoản 2, 3 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, phiên tòa phúc thẩm vẫn tiến hành theo quy định. * Về nội dung: Xét kháng cáo của nguyên đơn thấy rằng:

[3] Cấp sơ thẩm cho rằng: “Đối với các căn nhà có trên đất của bà B thế chấp gồm: Lê Thị B, Trần Thị T2, Trần Văn K, Trần Văn S. Xét hợp đồng thế chấp không đề cập đến tài sản thế chấp nên khi xử lý tài sản thế chấp cần ổn định lại phần diện tích có các căn nhà của những người nêu trên còn chỗ ở…. Trường hợp bị đơn không trả nợ thì Ngân hàng có quyền yêu cầu Chi cục Thi hành án dân sự có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp theo hợp đồng thế chấp để thu hồi nợ (trừ phần đất có các căn nhà)”, lập luận này không phù hợp và không đúng quy định. Bởi lẽ, hợp đồng thế chấp tài sản giữa vợ chồng bị đơn Trần Văn M, Nguyễn Thị N2 và người liên quan bà Lê Thị B với Ngân hàng có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của pháp luật nên hợp đồng thế chấp có hiệu lực pháp luật.

[4]

Căn cứ vào Án lệ số 11/2017/AL ngày 14/12/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành và được công bố theo ngày 28/12/2017 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có nêu: “…Trường hợp trên đất có nhiều tài sản gắn liền với đất mà có tài sản thuộc sở hữu của người sử dụng đất, có tài sản thuộc sở hữu của người khác mà người sử dụng đất chỉ thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của mình, hợp đồng thế chấp có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của pháp luật thì hợp đồng thế chấp có hiệu lực pháp luật…”.

Tuy nhiên, trong quá trình yêu cầu kê biên phát mãi tài sản thế chấp các bên đương sự có quyền thỏa thuận xử lý tài sản thế chấp. “… Trường hợp bên thế chấp và bên nhận thế chấp thỏa thuận bên nhận thế chấp được bán tài sản bảo đảm là quyền sử dụng diện tích đất mà trên đất có nhà thuộc sở hữu của người khác không phải là người sử dụng đất thì cần dành cho chủ sở hữu nhà đó được quyền ưu tiên nếu họ có nhu cầu mua (nhận chuyển nhượng)…”.

Do đó, Ngân hàng được quyền yêu cầu xử lý toàn bộ tài sản đã thế chấp để thu hồi nợ và các chủ sở hữu nhà không phải là người sử dụng đất nếu có nhu cầu thì có quyền thỏa thuận với Ngân hàng để được mua lại theo thỏa thuận.

[5]

Từ những phân tích trên, xét kháng cáo của nguyên đơn có cơ sở nên chấp nhận và sửa một phần bản án sơ thẩm theo hướng phân tích trên như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp và có căn cứ. Các phần khác không có kháng cáo, kháng nghị nên giữ nguyên.

[6] Về án phí phúc thẩm, kháng cáo được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu.