Bản án 03/2026/KDTM-PTYêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết kinh doanh, thương mại của Trọng tài nước ngoài

[1] Về tố tụng: Công ty L3 đen, có trụ sở tại xã N, tỉnh Thái Nguyên là bị đơn theo Phán quyết Trọng tài số 052 ngày 19/04/2022 của Trung tâm T2, nên việc yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của Trọng tài nước ngoài thuộc thẩm quyền thụ lý, giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên theo quy định của pháp luật. Thời hạn gửi đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành: Ngày 19/4/2022, Trung tâm T2 ra phán quyết số 052 năm 2022, phán quyết có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Ngày 24/10/2024, S nộp đơn yêu cầu tại Tòa án là còn trong thời hạn 3 năm kể từ ngày phán quyết trọng tài có hiệu lực. Căn cứ khoản 4 Điều 458 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Toà án chỉ xem xét đến các điều kiện để công nhận hoặc không công nhận việc cho thi hành tại Việt Nam đối với Phán quyết Trọng tài số 052 ngày 19/04/2022 của Trung tâm T2.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của người được thi hành Tại Phán quyết của Trung tâm T2 số 052 năm 2022 được ban hành và có hiệu lực vào ngày 19/4/2022 đã buộc Công ty L3 phải thanh toán cho S các khoản sau: - Chi phí Trọng tài: 145.444,83 Đô la Singapore; - 60% chi phí pháp lý (bao gồm các khoản phụ phí, chi phí và thuế) của khoản tiền 179.470,50 Đô la Singapore tương ứng là số tiền 107.682,30 Đô la Singapore; các chi phí khác là 11.342,00 Đô la Singapore. - Công ty L3 đen có nghĩa vụ thanh toán cho Sinochem tiền lãi đơn trên các khoản đã được phán quyết, hoặc bất kỳ phần nào chưa thanh toán, với mức lãi suất là 5,33%/năm kể từ ngày phán quyết được ban hành cho đến khi hoàn tất thanh toán. Mục 211 Phán quyết Trọng tài số 052 nhận định: Bị đơn đã khiến nguyên đơn chịu chi phí đáng kể do không tham gia kịp thời vào các thủ tục này. Hành vi tiếp theo của Bị đơn trong việc phớt lờ các phán quyết và chỉ dẫn của Hội đồng trọng tài…; từ đó buộc bị đơn phải chịu 100% chi phí trọng tài là 145.444, 83 Đô la Singapore. Về chi phí pháp lý và các chi phí khác, Mục 218 Phán quyết Trọng tài số 052 nhận định: Mặc dù số tiền và các vấn đề tranh chấp không lớn hay phức tạp, và thời gian xảy ra sự kiện tranh chấp chỉ giới hạn trong khoảng 8 tuần, từ 5 tháng 10 đến tháng 12 năm 2019, Nguyên đơn đã buộc phải xử lý việc Bị đơn không tham gia cho đến ngày 1 tháng 12 năm 2021…Mục 220 Phán quyết Trọng tài số 052 nhận định: Mặc dù Nguyên đơn đã thành công trong việc xác lập trách nhiệm của Bị đơn, họ lại không thành công trong việc xác định số tiền bồi thường thiệt hại… Từ đó buộc Bị đơn phải chịu 60% chi phí pháp lý và các chi phí khác cho Nguyên đơn. Hội đồng phiên họp của tòa án cấp phúc thẩm xét thấy: Ngày 25/6/2021, Nguyên đơn gửi Thông báo trọng tài tới Trung tâm T2 yêu cầu giải quyết tranh chấp liên quan đến Hợp đồng Mua bán than cốc với Bị đơn. Từ ngày 30/6/2021 cho đến ngày 25/11/2021 Hội đồng Trọng tài đã gửi nhiều văn bản thông báo liên quan đến việc giải quyết tranh chấp theo yêu cầu của Nguyên đơn, tuy nhiên đến ngày 01/12/2021 Bị đơn mới tham gia giải quyết tại Trung tâm Trọng tài. Bị đơn đưa ra lý do, khoảng thời gian này tại Việt Nam đại dịch C đang diễn biến rất phức tạp đã khiến cho mọi hoạt động của xã hội bị ách tắc, đình trệ. Chính phủ đã yêu cầu các địa phương, cơ quan không được tụ tập quá 03 người, mọi người tự giãn cách để ngăn chặn lây nhiễm chéo. Mọi hoạt động bình thường của người lao động cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty đã bị gián đoạn, đứt gãy, dẫn đến các văn bản, tài liệu do Trung tâm T2, Hội đồng trọng tài cũng như của S gửi cho Công ty qua email vào thời điểm đó đã không được nhân viên Công ty cập nhật kịp thời, do các trở ngại khách quan, tình huống bất khả kháng. Theo Điều 156 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Trở ngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình;”

Căn cứ vào các tài liệu do Bị đơn cung cấp về giãn cách xã hội do dịch bệnh Covid 19 tại thời điểm từ tháng 6/2021 đến tháng 12/2021 và diễn biến dịch bệnh Covid 19 tại Việt nam, lý do của bị đơn đưa ra là có căn cứ. Trong khoảng thời gian này, tại địa điểm nơi Bị đơn có trụ sở xảy ra dịch bệnh Covid 19, phải thực hiện giãn cách xã hội theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Bản thân các thành viên trong Công ty của Bị đơn cũng mắc bệnh Covid 19, phải đi điều trị, cách ly tập trung tại các cơ sở y tế. Đây là sự kiện bất khả kháng làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cá nhân, tổ chức. Do vậy, Hội đồng Trọng tài không làm rõ lý do Bị đơn không tham gia tố tụng trọng tài trong khoảng thời gian này là vì sao? Mà đã nhận định rằng Bị đơn phớt lờ các phán quyết và chỉ 6 dẫn của Hội đồng trọng tài để từ đó buộc Bị đơn phải chịu 100% chi phí Trọng tài là không đảm bảo nguyên tắc thiện chí, trung thực của pháp luật Việt Nam. Quyết định của Trọng tài về phân bổ chi phí Trọng tài, chi phí Luật sư: Nguyên đơn yêu cầu Bị đơn phải bồi thường thiệt hại do lỗi không mở L/c sau khi ký kết hợp đồng. Phán quyết trọng tài số 052 đã nhận định: Hội đồng trọng tài không chấp nhận tính toán về định mức thiệt hại của Nguyên đơn và bác bỏ yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại của Nguyên đơn. Như vậy, trường hợp này Trọng tài “không chấp nhận” Nguyên đơn có thiệt hại.

Tuy nhiên, Hội đồng trọng tài lại buộc Bị đơn phải chịu 100% chi phí Trọng tài, 60% chi phí luật sư và chi phí pháp lý khác là không đảm bảo các nguyên tắc cơ bản bình đẳng và có sự phân biệt đối xử. Xét về thỏa thuận trọng tài giữa các bên: Tại Hợp đồng Mua bán than cốc giữa S và Công ty L3 đen ngày 29/10/2019, người ký Hợp đồng không phải là đại diện theo pháp luật theo hồ sơ pháp lý của S, Đại diện theo pháp luật của S tại thời điểm ký hợp đồng là bà Liu L. Tuy nhiên đại diện theo uỷ quyền của S không xuất trình được bất cứ tài liệu nào chứng minh đại diện theo pháp luật của Sinochem uỷ quyền ký kết hợp đồng mua bán than cốc với Công ty L3 đen, trong đó có điều khoản thoả thuận giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài. Tại Điều 459 Bộ luật tố tụng dân sự quy định: “1. Toà án không công nhận phán quyết của Trọng tài nước ngoài khi xét thấy chứng cứ do bên phải thi hành cung cấp cho Toà án để phản đối yêu cầu công nhận là có căn cứ, hợp pháp và phán quyết trọng tài thuộc một trong các trường hợp sau đây: a/Các bên ký kết thoả thuận trọng tài không có năng lực để ký kết thoả thuận đó theo pháp luật được áp dụng cho mỗi bên;”.

Do đó, Phán quyết Trọng tài số 052 ngày 19/4/2022 của Trung tâm T2 trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam và các bên ký kết thoả thuận trọng tài không có năng lực để ký kết thoả thuận đó theo pháp luật được áp dụng cho mỗi bên thuộc trường hợp không được công nhận theo điểm a khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 459 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Tại phiên họp, quan điểm của đại diện viện công tố, kiểm sát và xét xử phúc thẩm tại Hà Nội: đề nghị Hội đồng xét quyết định không chấp nhận kháng cáo của Công ty S1 (OVERSEAS) PTE LTD; giữ nguyên Quyết định xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Việt Nam của Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên là phù hợp. Từ các nhận định trên, Hội đồng xét quyết định không chấp nhận Kháng cáo của Công ty S1 (OVERSEAS) PTE LTD; giữ nguyên quyết định xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Việt Nam của Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên. 7

[3] Về lệ phí phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên Công ty S1 (OVERSEAS) PTE LTD phải chịu lệ phí phúc thẩm Các quyết định khác của Quyết định sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Vì các lẽ trên, Căn cứ Điều 3 Bộ luật Dân sự; khoản 3 Điều 427; Điều 430; Điều 458; điểm a khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 459; điểm a khoản 3 Điều 462 Bộ luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.