Bản án 1437/2025/DS-PTTranh chấp hợp đồng tín dụng

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa và sau khi nghe ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Ngày 09/5/2025, nguyên đơn – Ngân hàng TMCP A có đơn kháng cáo một phần bản án dân sự sơ thẩm. Ngày 02/6/2025, nguyên đơn có đơn đề nghị rút Đơn kháng cáo và tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn xác định đã rút 10 kháng cáo và không đóng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, Tòa án cấp sơ thẩm không có thông báo về kháng cáo của nguyên đơn đến các đương sự khác trong vụ án, xem như nguyên đơn không kháng cáo theo quy định tại Điều 276 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - ông Trần Văn K nộp đơn kháng cáo và nộp tạm ứng án phí phúc thẩm đúng thời hạn theo quy định tại khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên Đơn kháng cáo của ông K được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. Tòa án đã tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng về việc mở phiên tòa giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm đến các đương sự nhưng một số các đương sự liên quan đến việc giải quyết vụ án vẫn vắng mặt và không có văn bản trình bày ý kiến, căn cứ khoản 1 Điều 294, khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt họ theo quy định chung.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của ông Trần Văn K yêu cầu hủy bản án sơ thẩm do vi phạm nghiêm trọng quyền lợi ích hợp pháp của ông K, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Về việc vi phạm thủ tục tố tụng của cấp sơ thẩm: Trong quá trình giải quyết vụ án, cấp sơ thẩm đã thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết và triệu tập đương sự đến tham gia phiên tòa. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 20/10/2023 (phiên tòa lần thứ hai), Viện kiểm sát đề nghị hoãn phiên tòa do cần thiết phải thu thập thêm các tài liệu, chứng cứ (BL 531). Tòa cấp sơ thẩm đã hoãn phiên tòa theo Quyết định hoãn phiên tòa số 351/2023/QĐST-DS với lý do "cần thiết phải thu thập thêm các tài liệu, chứng cứ", thời gian mở lại phiên tòa sẽ được thông báo sau (BL 537).

Tuy nhiên, sau khi cấp sơ thẩm hoãn phiên tòa ngày 20/10/2023, Tòa sơ thẩm không thực hiện bất kỳ việc thu thập thêm các tài liệu, chứng cứ nào khác. Ngày 07/02/2025, Tòa cấp sơ thẩm tiếp tục đưa vụ án ra xét xử theo Quyết định số 12/2025/QĐXXST-DS, mở phiên tòa xét xử vụ án trên vào ngày 06/3/2025. Tại phiên tòa, trong phần tranh tụng, các ông (bà) Phạm Thanh H4, Hồ Quí P1, Trần Văn K có yêu cầu định giá tài sản (BL 539). Tòa sơ thẩm đã hoãn phiên tòa theo Quyết định hoãn phiên tòa số 25/2025/QĐST-DS ngày 06/3/2025 với lý do "cần thiết phải thu thập thêm các tài liệu chứng cứ" (BL 544) và Quyết định hoãn phiên tòa cùng số 25/2025/QĐST-DS cùng ngày 06/3/2025 với lý do "ông Hồ Quí P1, bà Phạm Thanh H4 và ông Trần Văn K có yêu cầu định giá tài sản" (BL 545). Như vậy, Tòa cấp sơ thẩm nhiều lần hoãn phiên tòa không đúng căn cứ quy định tại Điều 233 và 241 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Mặt khác, sau khi cấp sơ thẩm hoãn phiên tòa ngày 06/3/2025 để thu thập bổ sung chứng cứ nhưng hồ sơ vụ án không có tài liệu nào thể hiện việc Tòa án có triệu tập đương sự để thực hiện thủ tục định giá tài sản tranh chấp như lý do hoãn trên, việc hoãn phiên tòa không đúng quy định là vi phạm thủ tục tố tụng và làm cho vụ án bị kéo dài, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự. 11 [2.2] Về các yêu cầu của đương sự trong vụ án, xét thấy: Ngoài yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, những người được Tòa án xác định là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm các ông (bà) Hồ Quí P1, Phạm Thanh H4, Trần Văn K - Võ Thị Phương T8, Phạm Thị Loan A1 đều có đơn yêu cầu độc lập trong vụ án. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 29/4/2025, trong các đương sự có yêu cầu độc lập thì chỉ có ông Hồ Quí P1 có mặt tại phiên tòa, còn bà Phạm Thanh H4, ông Trần Văn K, bà Võ Thị Phương T8, bà Phạm Thị Loan A1 đều vắng mặt và không có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt, nhưng Tòa cấp sơ thẩm vẫn xem xét giải quyết và tuyên xử chấp nhận các yêu cầu độc lập của tất cả đương sự trên là không đúng với quy định tại điểm d khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự 2025. Mặt khác, bà Phạm Thị Loan A1 có Đơn yêu cầu độc lập, được Tòa án ban hành Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, nhưng cấp sơ thẩm không tống đạt Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí cho bà Loan A1, bà Loan A1 không nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định tại Điều 146 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nhưng cấp sơ thẩm vẫn thụ lý và xem xét giải quyết yêu cầu độc lập của bà Loan A1 là vi phạm quy định tại khoản 3, 4 Điều 196, Điều 202 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Bên cạnh đó, Tòa cấp sơ thẩm đã xem xét Đơn yêu cầu độc lập của các ông (bà) Hồ Quí P1, Phạm Thanh H4, Trần Văn K - Võ Thị Phương T8, Phạm Thị Loan A1 theo hướng nhận định các Hợp đồng mua bán nhà bằng giấy tay giữa bị đơn - ông Nguyễn Văn P, bà Nguyễn Thị L với các ông, bà: bà Phạm Thanh H4, ông Hồ Quí P1, vợ chồng ông Trần Văn K - bà Võ Thị Phương T8 và bà Phạm Thị Loan A1 là vô hiệu và bị đơn phải trả lại cho những người mua nhà số tiền mua bán nhà đã nhận. Căn cứ Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: "1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập. 2 Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả. ...

4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường. ...".

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm đã không giải quyết hết hậu quả của hợp đồng vô hiệu trên, đồng thời chưa xem xét đến yếu tố lỗi để xác định thiệt hại, cũng không giải thích cho đương sự về việc có yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu hay không, hồ sơ vụ án thể hiện các đương sự có yêu cầu Tòa án định giá tài sản để làm căn cứ giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu nhưng 12 không được Tòa án cấp sơ thẩm xem xét và tiến hành thủ tục định giá tài sản tranh chấp. Mặt khác, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là Ngân hàng TMCP A và tuyên về quyền yêu cầu cơ quan thi hành án phát mãi tài sản thế chấp là nhà đất của bị đơn tại địa chỉ 32 P (số mới 97 CD 9), phường P Quận P nay là phường PT, Thành phố Hồ Chí Minh để trả nợ trong trường hợp bị đơn không trả hoặc trả không đầy đủ các khoản nợ tín dụng, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không buộc những người đang cư trú tại địa chỉ trên trả lại nhà đất cho bị đơn, để giao lại tài sản cho cơ quan thi hành án thực hiện việc phát mãi, hoặc giao lại cho người được mua đấu giá thì không đảm bảo được việc thi hành bản án. Tại phiên tòa phúc thẩm, các ông, bà Hồ Quí P1, Phạm Thanh H4, Trần Văn K xác định hiện nay gia đình họ vẫn đang cư trú tại địa chỉ nhà đất trên, riêng bà Phạm Thị Loan A1 đã bán nhà và cư trú nơi khác, chủ mới về cư ngụ trên đất nhưng không rõ tên tuổi của họ. Thông tin do đương sự cung cấp phù hợp với thông tin do Công an phường PT tại Công văn số 4088/TATP-TDS ngày 28/10/2025, trả lời xác minh của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: các công dân Hồ Quí P1, Phạm Thanh H4, Trần Văn K, Võ Thị Phương T8 hiện đang cư trú tại địa chỉ 32 P (số mới 97 CD 9), phường P Quận P nay là phường PT, Phạm Thị Loan A1 không còn cư trú tại địa bàn, ngoài ra còn có 04 nhân khẩu đang cư trú khác là Nguyễn Văn P, Nguyễn Thị L (tức đồng bị đơn), Nguyễn Hoàng Xuân V2, Nguyễn Hoàng Xuân Y. Vậy việc bà Phạm Thị Loan A1 hiện không còn cư ngụ tại phần nhà đất đã mua của bị đơn, đã bán lại cho những ai, ai đang thực tế sử dụng quản lý phần nhà đất này cũng chưa được xác minh làm rõ để đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Đồng thời, thực tế những người đang cư ngụ trên đất là Nguyễn Hoàng Xuân V2, Nguyễn Hoàng Xuân Y chưa được đưa vào tham gia tố tụng trong vụ án là thiếu sót nghiêm trọng, ảnh hưởng tới việc giải quyết vụ án không toàn diện, triệt để. Từ những nhận định trên, do việc thu thập chứng cứ chưa được thực hiện đầy đủ mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung được, đồng thời có sự vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng nên cần thiết hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án về Tòa cấp sơ thẩm để giải quyết lại theo thủ tục chung. Đối với tranh chấp Hợp đồng tín dụng giữa Ngân hàng A với bị đơn Nguyễn Văn P, tuy các bên không kháng cáo nhưng do xét lại tài sản thế chấp và để đảm bảo cho việc thi hành án nên căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử cần hủy toàn bộ bản án để giải quyết vụ án cho triệt để. Kháng cáo của ông Trần Văn K là có căn cứ chấp nhận, đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh được chấp nhận một phần. Chi phí tố tụng và án phí dân sự sơ thẩm sẽ được xác định lại khi vụ án được giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. 13 Về án phí dân sự phúc thẩm: Do hủy án sơ thẩm nên án phí dân sự phúc thẩm người kháng cáo - ông Trần Văn K không phải chịu. Hoàn lại tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) cho ông Trần Văn K theo Biên lai thu số 0062937 ngày 18/6/2025 của Chi cục Thi hành án dân sự Quận 7 nay là Phòng Thi hành án dân sự khu vực 6 - Thành phố Hồ Chí Minh.