Bản án 17/2026/DS-PTTranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

[1]. Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Tống Thị Hoàng A, bà Tống Thúy N, bà Trần Thị T đối với Bản án số: 19/2024/DS-ST ngày 26/3/2024 của Tòa án nhân dân thành phố Nha Trang, nay là Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Khánh Hòa là trong thời hạn theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự, nên Tòa án tiến hành giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

[2]. Bị đơn Phòng Công chứng X tỉnh Khánh Hòa, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Tống Thúy N, bà Trần Thị T, bà Tống Thanh Huyền Tr, ông Tống Trần Hoàng V, ông Nguyễn Đình H, bà Huỳnh Thị Tuyết N có đơn xin xử vắng mặt. Công chứng viên Phạm Anh T, ông Phạm Văn T1 vắng mặt lần thứ hai không có lý do. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự nêu trên.

[3]. Xét nội dung kháng cáo của nguyên đơn bà Tống Thị Hoàng A và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Tống Thúy N về việc yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bà Hoàng Thị Q và ông Tống Hoàng M, số công chứng 241 do Phòng Công chứng X tỉnh Khánh Hòa công chứng ngày 09/6/2011 vô hiệu: [3.1]. Theo các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thể hiện, từ năm 2009 đến năm 2015, bà Hoàng Thị Q đã được khám chữa bệnh tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa và Bệnh viện Y học cổ truyền và phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa. Cụ thể, tại bảng tóm tắt hồ sơ bệnh án ngày 24/10/2019 và giấy xác nhận ngày 23/9/2019 của Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa thể hiện: Năm 2009, bà Q có nhập viện điều trị nhồi máu não, tăng huyết áp và đái tháo đường type 2, tình 9 trạng lúc nhập viện “bệnh nhân tỉnh, tiếp xúc tốt”. Từ ngày 14/3/2011 đến ngày 09/5/2011, bà Q có điều trị loét cẳng chân (P) đái tháo đường tại khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình. Tại bảng tóm tắt hồ sơ bệnh án do Bệnh viện Y học cổ truyền và phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa ngày 16/7/2020 thể hiện: Năm 2009, bà Q có nhập viện điều trị bệnh tai biến mạch máu não, tiểu đường, tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim, khám: “người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt”, tình trạng khi ra viện “người bệnh tỉnh”. Như vậy, việc nguyên đơn cho rằng năm 2009, bà Hoàng Thị Q bị tai biến, liệt nửa người bên phải, không tự đi lại được, phải có người chăm sóc là có cơ sở. Nhưng ngoài những tài liệu nêu trên, không có tài liệu nào của cơ quan chức năng có thẩm quyền xác định vào thời điểm lập Hợp đồng tặng cho nhà đất nêu trên bà Hoàng Thị Q bị hạn chế hoặc bị mất năng lực hành vi dân sự theo Điều 22, 23 của Bộ luật Dân sự năm 2005. [3.2]. Quá trình giải quyết vụ án tại giai đoạn phúc thẩm, phía nguyên đơn yêu cầu Tòa án tiến hành thủ tục trưng cầu giám định về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi của bà Hoàng Thị Q và Tòa án đã tiến hành thủ tục trưng cầu giám định theo quy định. Nhưng ngày 22/12/2025, Viện Pháp y tâm thần Trung ương có văn bản số: 1651/VPYTTTƯ-KHTH về việc trả lời đối với Quyết định trưng cầu giám định số: 04/2024/QĐ-TCGĐ ngày 16/12/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa có nội dung: Với những tài liệu cung cấp kèm theo Quyết định trưng cầu giám định của Tòa án thì không đủ cơ sở để thực hiện việc giám định trên hồ sơ cho bà Hoàng Thị Q. [3.3]. Từ những tài liệu, chứng cứ nêu trên không đủ cơ sở để xác định tại thời điểm ký hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho ông Tống Hoàng M ngày 09/6/2011, bà Hoàng Thị Q không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình.

Do đó, ý kiến của phía nguyên đơn bà Tống Thị Hoàng A, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Tống Thị Hoàng A và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Tống Thúy N kháng cáo cho rằng vào thời điểm lập hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nêu trên bà Hoàng Thị Q không minh mẫn tỉnh táo, không đủ năng lực hành vi dân sự là không có căn cứ để chấp nhận. [3.4]. Ngoài lý do nêu trên, phía bà Tống Thị Hoàng A, bà Tống Thúy N còn cho rằng trình tự thủ tục công chứng hợp đồng có những vi phạm, không đúng Luật Công chứng năm 2006 và các văn bản hướng dẫn thi hành, xét thấy: Ngày 07/6/2011, ông Tống Hoàng M có Phiếu yêu cầu công chứng Hợp đồng tặng cho nhà đất kèm theo Hợp đồng, Đơn xin xác nhận chữ ký ngoài trụ sở Phòng Công chứng vì lý do mẹ ruột già yếu không thể trực tiếp đến ký hợp đồng nêu trên tại Phòng công chứng.

Do đó, tại mục ngày tháng năm ở phần đầu hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ghi ngày 07/6/2011 và tại phần công chứng viên ký xác nhận ghi ngày 09/6/2011 có nội dung: Các bên đã tự nguyện thỏa thuận giao kết hợp đồng này. Tại thời điểm công chứng, bên A (Hoàng Thị Q) và bên B (Tống Hoàng M) có năng lực hành vi dân sự phù hợp theo qui định của pháp luật. Nội dung thỏa thuận của các bên trong hợp đồng phù hợp với pháp luật, đạo đức xã hội. Các bên giao kết đã nghe công chứng viên giải thích quyền và 10 nghĩa vụ khi ký vào hợp đồng, đã đồng ý toàn bộ nội dung ghi trong hợp đồng và tự nguyện ký tên, điểm chỉ (ngón trỏ tay trái) vào hợp đồng này trước sự chứng kiến của tôi tại nhà (16A Cao Bá Quát, phường Phước Tân, Nha Trang) là đảm bảo về nội dung lời chứng theo Điều 5 của Luật Công chứng năm 2006; phù hợp quy định về mặt thời gian, địa điểm công chứng theo Điều 38, 39 Luật Công chứng năm 2006. Bà Hoàng Thị Q là người biết chữ, nhưng vì bị liệt nửa người bên phải nên đã thực hiện việc điểm chỉ ngón trỏ tay trái vào hợp đồng là phù hợp với quy định tại Điều 41 của Luật Công chứng năm 2006. Trường hợp của bà Hoàng Thị Q không buộc phải có người làm chứng theo Điều 9 của Luật Công chứng năm 2006. Theo hồ sơ công chứng thì giấy chứng minh nhân dân của bà Hoàng Thị Q được cấp ngày 02/8/1993 nên đến ngày công chứng đã quá 15 năm, nên chứng minh nhân dân của bà Hoàng Thị Q đã hết thời hạn sử dụng theo Thông tư số: 04/1999/TT-BCA như phía nguyên đơn trình bày.

Tuy nhiên, tại kết luận giám định số: 557/2025/KL-KTHS ngày 26/9/2025 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Khánh Hòa thì dấu vân tay cần giám định trong hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất nêu trên và dấu vân tay của bà Hoàng Thị Q dùng làm mẫu so sánh là của cùng một người. Như vậy, người điểm chỉ vân tay vào hợp đồng này đúng là của bà Hoàng Thị Q. [3.5]. Từ những chứng cứ và phân tích nêu trên, nội dung kháng cáo của nguyên đơn bà Tống Thị Hoàng A, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Tống Thúy N là không có căn cứ để chấp nhận.

[4]. Xét nội dung kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị T về việc đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm đình chỉ giải quyết vụ án vì nguyên đơn không có quyền khởi kiện và thời hiệu khởi kiện yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu cũng đã hết: [4.1]. Nhà đất tại 16A Cao Bá Quát, phường Phước Tân (nay là phường Nha Trang) là tài sản của bà Hoàng Thị Q được Nhà nước công nhận quyền sở hữu, sử dụng ngày 09/01/1999. Ngày 10/02/2016, bà Hoàng Thị Q chết. Bà Tống Thị Hoàng A là con của bà Hoàng Thị Q. Bà Tống Thị Hoàng A cho rằng Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa bà Hoàng Thị Q và ông Tống Hoàng M, số công chứng 241 do Phòng Công chứng X tỉnh Khánh Hòa công chứng ngày 09/6/2011 là vi phạm pháp luật; đã ảnh hưởng đến quyền lợi của bà về việc hưởng di sản thừa kế của bà Hoàng Thị Q.

Do đó, bà Tống Thị Hoàng A có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. Việc bà Trần Thị T và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà T cho rằng bà Tống Thị Hoàng A không có quyền khởi kiện theo Điều 45 của Luật Công chứng 2006 vì không có quyền, lợi ích liên quan là không đúng. [4.2]. Theo tài liệu trong vụ án và lời khai của bà Tống Thị Hoàng A thể hiện: Năm 2013, trong lúc say rượu ông Tống Hoàng M có nói với bà Hoàng A việc bà Q tặng cho nhà đất tại 16A Cao Bá Quát, phường Phước Tân cho ông M; nhưng không nói cụ thể cho thế nào, khi nào, cũng không đưa xem giấy tờ gì về 11 việc tặng cho này nên bà Hoàng A không cho đây là sự thật. Sau khi bà Hoàng Thị Q và ông Tống Hoàng M chết, năm 2019, bà Hoàng A mới đến gặp vợ của ông M là bà Trần Thị T để bàn việc chia nhà đất mà bà Hoàng Thị Q để lại. Khi đó, bà Trần Thị T không đồng ý vì cho rằng nhà đất này bà Q đã cho ông M rồi nên bà Hoàng A mới tìm hiểu thông tin giấy tờ về nhà đất này. Ngày 25/11/2019, bà Tống Thị Hoàng A làm Đơn khởi kiện chia thừa kế tài sản; theo đó, bà yêu cầu Tòa án hủy văn bản công chứng số 241 ngày 09/6/2011 của Phòng Công chứng X tỉnh Khánh Hòa, kèm theo đơn khởi kiện là công văn số: 168/PCC-CV ngày 06/11/2019 của Phòng Công chứng X tỉnh Khánh Hòa về trả lời yêu cầu cung cấp hồ sơ công chứng Hợp đồng tặng cho nhà đất của bà Hoàng Thị Q theo đơn đề ngày 06/11/2019. Như vậy, có cơ sở xác định thời điểm bà Tống Thị Hoàng A biết việc bà Hoàng Thị Q lập Hợp đồng tặng cho nhà đất cho ông Tống Hoàng M là ngày 06/11/2019. Sau khi Tòa án nhân dân thành phố Nha Trang thụ lý vụ án, thu thập tài liệu thì bà Hoàng A được tiếp cận tài liệu này. [4.3]. Việc bà Trần Thị T và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà T cho rằng bà Tống Thị Hoàng A đã biết việc bà Hoàng Thị Q lập Hợp đồng tặng cho nhà đất trên cho ông Tống Hoàng M năm 2013, nên đến ngày 21/9/2020, bà Tống Thị Hoàng A mới làm đơn khởi kiện là đã hết thời hiệu theo Điều 132 của Bộ luật Dân sự 2015 và đề nghị Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án là không có đủ căn cứ. [4.4]. Từ những chứng cứ và phân tích nêu trên, nội dung kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị T là không có cơ sở để chấp nhận.

[5]. Về chi phí tố tụng: Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản tại Tòa án cấp sơ thẩm là 8.700.000 đồng. Chi phí trưng cầu giám định dấu vân tay của bà Hoàng Thị Q tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn phúc thẩm là 12.263.000 đồng. Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được chấp nhận nên bà Tống Thị Hoàng A phải chịu toàn bộ số tiền này theo các Điều 157, 161, 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bà Tống Thị Hoàng A đã nộp đủ.

[6]. Về án phí dân sự: Nguyên đơn bà Tống Thị Hoàng A là người cao tuổi nêu được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm, án phí dân sự phúc thẩm. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Tống Thúy N và bà Trần Thị T là người cao tuổi nên được miễn nộp tiền án phí dân sự phúc thẩm.