Bản án 18/2026/KDTM-PTVận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường hàng không

:

[1] Toà án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện thủ tục uỷ thác tư pháp và đã xét xử vắng mặt Công ty MKE theo đúng quy định tại điểm c khoản 11 5 Điều 477 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, đồng thời đã có Công văn số 356/TTTPDS-TA30 ngày 05/5/2025 uỷ thác tư pháp tống đạt Bản án sơ thẩm cho Công ty MKE và Bộ Tư pháp đã có Công văn số 3253/BTP-PLQT ngày 15/9/2025 xác định không có người nhận tại địa chỉ được yêu cầu, nên theo quy định tại khoản 3 Điều 479 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thì thời hạn kháng cáo của Công ty MKE đã hết.

[2] Bị đơn vắng mặt tại phiên toà sơ thẩm, được tống đạt Bản án sơ thẩm vào ngày 11/7/2024 thì Bị đơn có đơn kháng cáo ngày 22/7/2024 là đảm bảo thời hạn kháng cáo theo quy định tại khoản 1 Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Đơn kháng cáo của Nguyên đơn và đơn kháng cáo của Bị đơn đều đảm bảo hình thức, thời hạn, đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

[3] Người đại diện hợp pháp của Nguyên đơn rút một phần kháng cáo nên theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 289 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với việc Nguyên đơn yêu cầu Bị đơn bồi thường tiền phạt vi phạm 10% từ đối tác Công ty MKE và tiền lãi chậm thanh toán 1.823.335.048 đồng.

[4] Người đại diện hợp pháp của Bị đơn rút toàn bộ kháng cáo nên theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 289 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với việc Bị đơn yêu cầu buộc Nguyên đơn thanh toán cho Bị đơn tiền nợ cước vận chuyển đối với hai lô hàng là 356.240.731 đồng (lô hàng ITL79396646 là 190.158.276 đồng và ITL79396647 là 166.082.455 đồng) và tiền lãi chậm thanh toán tạm tính đến ngày 22/7/2024 là 178.120.366 đồng.

[5] Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của Nguyên đơn xuất trình Hợp đồng nguyên tắc cung cấp dịch vụ Logistics không ngày không tháng năm 2018 có đại diện Công ty G ký tên đóng dấu, nhưng không có chữ ký và đóng dấu của Công ty I. Người đại diện hợp pháp của Bị đơn không thừa nhận hợp đồng trên, nên không có căn cứ để xác định giữa Nguyên đơn với Bị đơn có ký hợp đồng vận chuyển và do đó, không có cơ sở để căn cứ vào Hợp đồng nguyên tắc cung cấp dịch vụ Logistics không ngày không tháng năm 2018 do Nguyên đơn xuất trình để giải quyết. Tại Khoản 2 Điều 531 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định về hình thức của hợp đồng vận chuyển tài sản như sau: “Vận đơn hoặc chứng từ vận chuyển tương đương khác là bằng chứng của việc giao kết hợp đồng giữa các bên.” Công ty I nhiều lần cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa quốc tế cho Công ty G nhưng đều không có ký hợp đồng vận chuyển, mà dịch vụ vận chuyển chỉ được thực hiện theo từng lô hàng và hai bên xác nhận giao kết dịch vụ theo từng vận đơn của các lô hàng và bằng thư điện tử (email);

Do đó, vận đơn là bằng 12 chứng của việc giao kết hợp đồng và căn cứ vào vận đơn để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên.

[6] Công ty I đã cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa quốc tế cho Công ty G thành công 05 lần. Đến 02 vận đơn cuối thì phát sinh tranh chấp như sau: Công ty I cung cấp dịch vụ vận chuyển lô hàng quần áo của Công ty G bằng đường hàng không từ sân bay Tân Sơn Nhất Việt Nam đến sân bay Los Angeles Hoa Kỳ hai lô hàng như sau: - Lô hàng thứ 1 có số Vận đơn ITL 79396647 (bút lục 233, 234, 237-240): + Khối lượng hàng hóa vận chuyển: 2.590 kg. Theo Tờ khai hàng hóa xuất khẩu (thông quan) thì trị giá của lô hàng là 51.858,93 USD; + Bên làm hàng là Công ty K + Bên nhận hàng là Công ty G + Ngày khởi hành: 03/7/2019; Ngày hàng đến: 09/7/2019 + Cước phí vận chuyển: 166.082.455 đồng - Lô hàng thứ 2 có số Vận đơn ITL 79396646 (bút lục 235, 236, 241-244): + Khối lượng hàng hóa vận chuyển: 2.968 kg. Theo Tờ khai hàng hóa xuất khẩu (thông quan) thì trị giá của lô hàng là 59.767,28 USD; + Bên làm hàng là Công ty K + Bên nhận hàng là Công ty A + Ngày khởi hành: 08/7/2019; Ngày hàng đến: 15/7/2019 + Cước phí vận chuyển: 190.158.276 đồng Tổng cộng giá trị 02 lô hàng là: 51.858,93 USD + 59.767,28 USD = 111.626,21 USD. Thành tiền đồng Việt Nam theo tính toán của Nguyên đơn: 111.626,21 USD x 23.100 đồng/USD = 2.578.565.451 đồng. Công ty G trình bày người mua hai lô hàng trên là Công ty MKE, còn Công ty G và Công ty A là đơn vị do Công ty MKE chỉ định nhận hàng. Cả hai vận đơn trên đều chỉ định Công ty K làm đại lý nhận hàng, Công ty G nhận được Vận đơn nhưng không có ý kiến gì mà mặc nhiên thừa nhận việc trong Vận đơn chỉ định Công ty K làm đại lý nhận hàng; Khi hai lô hàng nêu trên đến Los Angeles-USA thì Công ty K đã hoàn thành việc khai báo hải quan cho hai lô hàng này tại Hoa Kỳ. Ngày 09/7/2019, Nguyên đơn cũng đã thừa nhận thông báo qua email cho Bị đơn và trong đơn khởi kiện, Nguyên đơn cũng đã xác nhận về việc số hàng trên đã được Bị đơn vận chuyển đến Los Angeles - USA. Ngày 23/7/2019 Công ty K đã gởi email cho Bị đơn 13 thông báo “người nhận hàng đã nhận hàng đầy đủ”. Như vậy, lô hàng có số vận đơn ITL79396647 đã được vận chuyển đến Los Angeles - USA ngày 09/7/2019 và lô hàng có số vận đơn ITL79396646 đã được vận chuyển đến Los Angeles - USA ngày 15/7/2019 và đại lý nhận hàng theo chỉ định trong hai vận đơn là Công ty K xác nhận người nhận hàng đã nhận đủ hàng, nên theo quy định tại khoản 2 Điều 534 Bộ luật dân sự năm 2015 thì Công ty I đã giao hàng hóa cho người có quyền nhận nhận đủ hàng, là đã hoàn thành nghĩa vụ của người vận chuyển. Việc Công ty K ngăn cản không cho Công ty G mang hàng ra khỏi cảng và yêu cầu Công ty G thanh toán công nợ thì mới cho mang hàng đi là việc tranh chấp riêng giữa Công ty K với Công ty G và Công ty A (là các đơn vị do Công ty MKE chỉ định nhận hàng từ Công ty K), không liên quan đến đơn vị vận chuyển hàng hoá theo vận đơn là Công ty I.

[7] Mặt khác, Công ty G không cung cấp được chứng cứ chứng minh đã bị Công ty MKE yêu cầu Công ty G bồi thường tiền hàng, nên cũng không có cơ sở để xác định thiệt hại của Công ty G.

[8] Từ các phân tích trên, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của Công ty G, giữ nguyên Bản án sơ thẩm theo đề nghị của đại diện Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm Viện kiểm sát nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh là phù hợp;

[9] Do không được chấp nhận kháng cáo nên Công ty G phải chịu án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án; Do rút kháng cáo tại phiên tòa nên Công ty I phải chịu toàn bộ án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm theo quy định tại khoản 4 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

[10] Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm về việc đình chỉ giải quyết một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty G yêu cầu Công ty I bồi thường số tiền là 516.819 USD tương đương tiền đồng Việt Nam là 11.938.518.900 đồng và số tiền vận chuyển bằng đường hàng không hai lô hàng với số tiền là 356.240.731 đồng; về án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm; về chi phí tố tụng không có kháng cáo kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị