Bản án 678/2025/DS-PTTranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản về quyền sở hữu tài sản

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét thẩm tra, kết quả hỏi, tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:

[1] Về hình thức: Đơn kháng cáo của những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn các ông, bà Nguyễn Thị N, Nguyễn Tấn T, Nguyễn Tấn T1, Nguyễn Tất T2, Nguyễn Thị Cẩm V; bị đơn bà Nguyễn Thị D (do bà Trần Thị Thanh V1 đại diện); người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Tất T2 nằm trong hạn luật định, hợp lệ nên được Hội đồng xét xử xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: [2.1] Các đương sự trong vụ án đều thống nhất nguồn gốc nhà đất số C (số cũ: 1/6) Nguyễn Thị Đ2 do ông Nguyễn Văn N1 và bà Võ Thị T6 quản lý, sử dụng. Ông N1, bà T6 là cha mẹ của ông Nguyễn Văn B; ông B là chồng của bà Nguyễn Thị D và cha của ông Nguyễn Văn H, ông Nguyễn Tấn Đ1, bà Nguyễn Thị Ngọc L1. Vào năm 1992, ông Nguyễn Văn N1 có văn bản uỷ quyền cho ông Nguyễn Văn H kê khai hợp thức hóa nhà đất; năm 1999, ông H tiến hành kê 14 khai nhà đất nhưng chưa được hợp thức hóa nhà đất và được cơ quan có thẩm quyền công nhận đứng tên chủ sở hữu quyền sử dụng đất. Ngày 22/12/2003, ông Nguyễn Văn N1 lập Giấy cho nhà đất có nội dung: “Năm 1960, tôi đi tu để lại căn nhà số C (số cũ: 1), Khu phố A, Tổ C, phường T, Quận B cho con dâu là bà Nguyễn Thị D ở. Nay tôi xác nhận để con dâu được xin quyền sở hữu nhà và đất”, có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường T. Ngày 09/01/2004, bà Võ Thị T6 khước từ đứng tên nhà, đất để bà Nguyễn Thị D toàn quyền đứng tên xin cấp giấy chứng nhận đối với nhà đất, được Ủy ban nhân dân phường T xác nhận. Như vậy, ông Nguyễn Văn N1 và bà Võ Thị T6 đã thực hiện thủ tục tặng cho lại nhà đất số C N cho bà Nguyễn Thị D. Việc ông N1, bà T6 thay đổi ý chí không tiếp tục ủy quyền cho ông H kê khai, hợp thức hóa chủ quyền nhà đất là tự nguyện, không trái với quy định pháp luật. Ông H cho rằng do bà D là con liệt sĩ nên ông H nhờ bà D đứng tên chủ quyền đất để được giảm thuế, nhà đất do ông H khai phá, xây dựng nhưng không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Tại Bản tự khai ngày 21/8/2018, bà Nguyễn Thị D khai rằng bà và ông Nguyễn Văn B đứng tên trên giấy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở ngày 28/01/2004 là đứng tên dùm cho ông Nguyễn Văn H.

Tuy nhiên, lời trình bày của bà D không có chứng cứ vật chất để chứng minh; bà D là mẹ ruột của ông H, ý kiến của bà D đưa ra nhằm bảo vệ quyền lợi của con bà D, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của đương sự khác trong vụ án là không khách quan nên không được xem là chứng cứ theo quy định Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Ông Nguyễn Văn B, bà Nguyễn Thị S là con trai, con dấu của ông Nguyễn Văn N1, bà Võ Thị T6. Trước khi chết, ông B cùng bà D ở chung với ông N1, bà T6 trong căn nhà số C N nêu trên. Trên cơ sở giấy tặng cho của ông N1 và văn bản khước từ tài sản của cụ T6, ngày 21/5/2003, bà Nguyễn Thị D làm đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và đất ở có xác nhận của Ủy ban nhân dân phường T “Về nguồn gốc nhà đất tặng cho thừa kế, không có tranh chấp”. Ngày 28/01/2004, Ủy ban nhân dân Quận B1 cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số 98/2004 đứng tên bà Nguyễn Thị D và ông Nguyễn Văn B đối với phần đất diện tích 309m² thuộc thửa đất số 91, tờ bản đồ số 02 (sơ đồ nền), phường T, Quận B; diện tích xây dựng 135,8m², diện tích sàn xây dựng 173,1m² là đúng theo quy định Luật Đất đai năm 1993 và Quyết định số 04/2003/QĐ-UB ngày 06/11/2003 của Ủy ban nhân dân Thành phố H về việc ban hành “Quy định về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất tại Thành phố Hồ Chí Minh”. Sau khi bà D, ông B được cấp giấy chứng nhận (28/01/2004) đến khi khởi kiện vụ án, ông Nguyễn Văn H không có ý kiến phản đối hay khiếu nại việc cấp giấy chứng nhận đối với căn nhà trên; thời điểm cấp giấy chứng nhận ông N1 và bà T6 còn sống nhưng cũng không khiếu nại việc cấp giấy cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất cho bà D. 15 Ông Nguyễn Văn H cho rằng nhà đất đã được ông Nguyễn Văn N1, bà Võ Thị T6 tặng cho ông H từ năm 1992 nên ông H có quyền sở hữu, sử dụng hợp pháp đối với nhà đất tranh chấp là không có cơ sở chấp nhận. Tòa án cấp sơ thẩm bác yêu cầu của ông Nguyễn Văn H (nay là những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông H gồm Nguyễn Thị N, Nguyễn Tấn T, Nguyễn Tấn T1, Nguyễn Tất T2 và Nguyễn Thị Cẩm V về việc công nhận nhận quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất ở đối với căn nhà đất số 360 Nguyễn Thị Định cho ông Nguyễn Văn H; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở số 98/2004 ngày 28/01/2004 cấp cho bà Nguyễn Thị D là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.2] Đối với Hợp đồng ủy quyền ngày 05/02/2009 lập tại Văn phòng C3, Thành phố Hồ Chí Minh, bà Nguyễn Thị D và bà Nguyễn Thị Ngọc L1 (Nguyen Loan T) ủy quyền cho ông Nguyễn Tấn Đ1 lập thủ tục khai nhận và đăng ký quyền thừa kế đối với phần di sản thừa kế của ông Nguyễn Văn B. Sau đó, được quyền quản lý, sử dụng… bán, tặng cho đối với phần thuộc sở hữu trong căn nhà C N, phường T, Quận B; Hợp đồng ủy quyền của bà D và bà L1 tại Phòng C4 chứng nhận lập ngày 22/7/2013 có xác nhận hợp pháp hoá lãnh sự quán tại Hoa Kỳ. Về hình thức, các văn bản uỷ quyền có công chứng chứng thực và có H3 tại Hoa Kỳ xác nhận hợp pháp. Về nội dung, bà Nguyễn Thị D và bà Nguyễn Thị Ngọc L1 uỷ quyền cho bà Trần Thị Kim L2 được sửa đổi, bổ sung Văn bản khai nhận di sản thừa kế ngày 11/5/2013 cụ thể: bà Trần Thị Kim L2 được đại diện bà D và bà L2 thoả thuận phân chia di sản thừa kế là nhường (tặng cho) phần thừa kế di sản của ông Nguyễn Văn B trong căn nhà số C N, Khu phố A, phường T, Quận B cho con trai và em là Nguyễn Tấn Đ1 là đúng quy định Điều 581, Điều 642 Bộ luật Dân sự 2005. Ngày 14/8/2013, bà Nguyễn Thị D do bà Trần Thị Kim L2 đại diện lập Hợp đồng tặng cho nhà ở và quyền sử dụng đất ở (một phần) số 000007453 đối với nhà, đất đã được Văn phòng C chứng nhận theo quy định tại Điều 465 Bộ luật dân sự năm 2005: “Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thoả thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận.” Ông Nguyễn Tấn Đ1 vừa là người được hưởng thừa kế từ ông Nguyễn Văn B, vừa là người đồng ý nhận tài sản tặng cho phần thừa kế từ bà D, bà L2 hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật trên nên có hiệu lực.

Do đó, ngày 21/9/2013 Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thành phố T đã cập nhật sang tên cho ông Nguyễn Văn Đ3 trên Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất số 98/2004 ngày 28/01/2004, đúng theo Điều 61 Nghị định 43/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về việc hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Đất đai năm 2013. Văn bản khai nhận thừa kế ngày 11/5/2013 thể hiện ông Nguyễn Văn N1 chết 2008, bà Võ Thị T6 chết 2005, ông Nguyễn Văn B chết 1979. Những người thừa kế di sản gồm: bà Nguyễn Thị D, bà Nguyễn Thị Ngọc L1 (Nguyen Loan T) 16 và ông Nguyễn Tấn Đ1. Theo trích lục bộ khai sinh số 187 năm 1957 thể hiện ông Nguyễn Văn H là con của ông Nguyễn Văn B nhưng trong văn bản khai khai nhận thừa kế, văn bản sửa đổi bổ sung phân chia thừa kế đều không có tên ông Nguyễn Văn H là thiếu sót. Hồ sơ thể hiện ông Nguyễn Tấn Đ1 là người lập thủ tục kê khai và nhận thừa kế của ông Nguyễn Văn B trong căn nhà tranh chấp. Theo quy định Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì bà D sở hữu 1/2 căn nhà, đất C N, phường T, thành phố T và 01 kỷ phần mà bà D được hưởng của ông Nguyễn Văn B, bà L1 và ông Đ1 mỗi người hưởng 01 kỷ phần nhưng ngày 14/8/2013 ông Đ1 được bà D, bà L1 tặng cho ông Đ1 bao gồm 01 kỷ phần ông H được hưởng từ ông Nguyễn Văn B theo quy định pháp luật là có thiếu sót.

Tuy nhiên, phần thừa kế ông H được hưởng trong phần di sản do ông B để lại chiếm tỷ lệ không lớn. Sau khi được Nhà nước công nhận đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ngày 27/9/2018, ông Nguyễn Tấn Đ1 đã ký sang nhượng quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất số C N cho bà La Mỹ P. Hợp đồng mua bán và chuyển nhượng được Văn phòng C1 chứng thực đúng quy định tại các Điều 500, 501 Bộ luật Dân sự năm 2015 và các Điều 117, 118 Luật nhà ở năm 2014. Thực hiện hợp đồng, bà La Mỹ P đã đặt cọc cho ông Đ1 1.000.000.000 đồng. Ngày 27/9/2018, Ngân hàng TMCP Á chi séc cho ông Nguyễn Tấn Đ1 nhận 6.800.000.000 đồng. Ngày 13/12/2018, ông Nguyễn Văn Đ3 yêu cầu thanh toán và Ngân hàng làm thủ tục ông Đ3 nhận tiền mặt số tiền 5.000.000.000 đồng. Ngày 15/01/2019, ông Đ3 làm văn bản cam kết giao toàn bộ nhà đất, giấy chứng nhận cho bà P và nhận tiếp số tiền 500.000.000 đồng. Tổng cộng, bà P đã thanh toán cho ông Đ3 13.300.000.000 đồng; tức hơn 2/3 (hai phần ba) nghĩa vụ hợp đồng. Ngày 13/12/2018, bà La Mỹ P đã được Chi nhánh Văn phòng Đ4 (nay là thành phố T) cập nhật sở hữu đứng tên trên giấy chứng nhận giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở. Bà P không biết việc bị đơn kê khai thừa kế thiếu nguyên đơn nêu trên nên việc mua bán chuyển nhượng giữa bà P với ông Nguyễn Tấn Đ1 là ngay tình, hợp pháp được pháp luật bảo vệ theo quy định tại Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì vậy, việc hủy văn bản khai nhận di sản thừa kế, hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên ông Đ1 với lý do khai thiếu ông H là người thừa kế của ông B là không có cơ sở, ảnh hưởng đến quyền lợi của người thứ ba ngay tình trong vụ án nên không được chấp nhận. Ngoài ra, trong suốt quá trình giải quyết vụ án, ông Nguyễn Văn H (nay là những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông H gồm Nguyễn Thị N, Nguyễn Tấn T1, Nguyễn Tất T2, Nguyễn Thị Cẩm V và Nguyễn Tấn T) không yêu cầu chia thừa kế di sản do ông B để lại. Trường hợp những người thừa kế của ông B có tranh chấp về việc chia phần di sản do ông B để lại thì được quyền yêu cầu giải quyết bằng vụ án khác. Toà án cấp sơ thẩm bác yêu cầu của nguyên đơn về việc hủy các văn bản khai nhận di sản thừa kế và hủy Hợp đồng tặng cho quyền sở hữu nhà ở, quyền 17 sử dụng đất ở (một phần) và huỷ cập nhật biến động tên ông Nguyễn Tấn Đ1 là có căn cứ. [2.3] Về yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà La Mỹ P: Như đã phân tích tại mục [2.2], bà La Mỹ P2 nhận chuyển nhượng nhà đất ngay tình, hợp pháp nên được pháp luật bảo vệ.

Do đó, yêu cầu độc lập của bà La Mỹ P công nhận hợp đồng mua bán nhà đất; buộc ông Nguyễn Tấn Đ1, những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Văn H và những người đang cư trú trong căn nhà số C N phải giao toàn bộ nhà và đất cho bà La M P là có cơ sở chấp nhận. Bà La Mỹ P tiếp tục thanh toán cho ông Nguyễn Tấn Đ1 số tiền 4.500.000.000 đồng, theo Hợp đồng mua bán nhà ở và chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở (toàn bộ) số 012530 ngày 27/9/2018. Tại phiên tòa sơ thẩm, ông Cao P1 đại diện uỷ quyền của bà La M P đồng ý hỗ trợ cho người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Nguyễn Văn H số tiền 1.500.000.000 (Một tỷ, năm trăm triệu) đồng để gia đình di dời ra khỏi nhà để giao cho bà P là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật nên Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.4] Về khoản tiền bồi thường phần đất bị thu hồi phần đất diện tích 35,7m² do thực hiện dự án mở rộng đường N: Ngày 14/11/2022, Ủy ban nhân dân thành phố T ban hành Quyết định số 9240/QĐ-UBND thu hồi phần đất diện tích 35,7m² để thực hiện dự án mở rộng đường N và đồng thời ban hành Quyết định số 9683/QĐ-UBND phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư số 36/PABT-HĐBT-TML đối với bà La Mỹ P có căn nhà giải tỏa số 360 Nguyễn Thị Đ2, với tổng số tiền là 3.181.335.873 đồng. Do yêu cầu độc lập của bà La Mỹ P được chấp nhận nên bà P được quyền liên hệ Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng thành phố T để nhận số tiền này và tiền lãi phát sinh (nếu có). [2.5]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết vụ án có căn cứ, đúng quy định pháp luật; kháng cáo của các ông, bà Nguyễn Thị N, Nguyễn Tấn T, Nguyễn Tấn T1, Nguyễn Tất T2, Nguyễn Thị Cẩm V, bà Nguyễn Thị D (do bà Trần Thị Thanh V1 đại diện) không có cơ sở chấp nhận; cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị, có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị.

[4] Án phí dân sự phúc thẩm: bà Nguyễn Thị N, bà Nguyễn Thị D là người cao tuổi nên được miễn; các ông, bà Nguyễn Tấn T, Nguyễn Tấn T1, Nguyễn Tất T2, Nguyễn Thị Cẩm V, phải chịu án, theo quy định pháp luật.

Vì các lẽ trên; 18