Thông báo 129/TB-VKSTC 2026 rút kinh nghiệm vụ án hình sự xét xử giám đốc thẩm

1. Nội dung vụ án

Năm 2003, Châu Văn Hiền cùng vợ Lại Thị Thanh Hương hành nghề bán số đề để sinh sống hàng ngày, sau đó, Hiền và Hương dùng căn phòng nơi ở của 02 người làm điểm giao dịch bán số đề và nhận đặt cược bóng đá với các hình thức thắng thua. Cụ thể, trong năm 2005-2006, trung bình mỗi ngày có khoảng 20 đến 60 người đến mua số đề của Hiền, số tiền Hiền bán được trong ngày thấp nhất 400.000 đồng, cao nhất 1.300.000 đồng. Ngoài việc bán số đề, Hiền còn nhận đặt cược bóng đá và bán tỉ số thắng thua theo kết quả từng trận đấu bóng đá mùa Cúp C1 Châu Âu, giải ngoại hạng Anh, giải World Cup 2006. Việc mua bán không được liên tục, đến ngày 08/7/2006, Hiền bị bắt quả tang hành vi đánh bạc cùng Hà Văn Nam, Ngô Quốc Bảo, Lê Hoàng Liêm, Đặng Văn Mảnh tại nhà của Hiền ở số 126 đường Nguyễn Huệ, khu 1, thị trấn Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng (nay là số 215 đường Nguyễn Huệ, phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ).

Quá trình điều tra, Châu Văn Hiền thừa nhận từ năm 2003-2004, Hiền có nhận đặt mua và bán số đề nhưng bán số lượng tiền nhỏ. Đến năm 2005-2006 Hiền bán số lượng tiền lớn, bình quân một ngày bán số đề là 5 triệu đồng, đặt cược bóng đá là 30 triệu đồng. Qua sổ sách của Châu Văn Hiền cho thấy, số đề Hiền bán ra với mức thấp nhất là 500 đồng, cao nhất 3.600.000 đồng cho một con số đề. Để thêm lợi nhuận, từ khoảng tháng 5/2006, Hiền và Nguyễn Hữu Tài thống nhất về việc khách có nhu cầu mua số đề dù lớn cỡ nào Hiền vẫn bán sau đó chia lại cho Nguyễn Hữu Tài, đổi lại, Tài sẽ trích phần trăm hoa hồng cho Hiền. Ngoài ra, Hiền còn nhận phơi đề của các đối tượng Tô Bá Chân, Mã Lợi Thành, Đỗ Thị Ninh, Lưu Thị Hạnh.

2. Quá trình giải quyết vụ án

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 54/2007/HS-ST ngày 31/8/2007, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng áp dụng điểm a, b khoản 2, khoản 3 Điều 249, điểm g khoản 1 Điều 48, điểm p khoản 1, 1 Điều 46, khoản 1 Điều 41 Bộ luật Hình sự năm 1999 xử phạt Châu Văn Hiền 07 năm tù về tội Tổ chức đánh bạc.

Về xử lý vật chứng: Tịch thu tài sản của Châu Văn Hiền và Lại Thị Thanh Hương sung công quỹ Nhà nước bao gồm căn nhà và đất tọa lạc tại số 126 Nguyễn Huệ, khu 1, thị trấn Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng (nay là số 215 đường Nguyễn Huệ, phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ).

Ngày 10/9/2007, bị cáo Châu Văn Hiền có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và xin trả lại căn nhà 126 Nguyễn Huệ.

Ngày 10/9/2007, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là bà Tiền Thị Tua có đơn kháng cáo xin trả lại căn nhà 126 Nguyễn Huệ.

Tại Bản án hình sự phúc thẩm số 1728/2007/HS-PT ngày 28/11/2007, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh không chấp nhận kháng cáo của Châu Văn Hiền và bà Tiền Thị Tua, giữ nguyên bản án hình sự sơ thẩm nêu trên về phần xử lý vật chứng tịch thu căn nhà số 126 Nguyễn Huệ, Khu I, thị trấn Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng (nay là số 215 đường Nguyễn Huệ, phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ).

Ngày 24/7/2025, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ban hành Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với Bản án hình sự phúc thẩm số 1728/2007/HS-PT ngày 28/11/2007 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao xét xử giám đốc thẩm theo hướng hủy một phần Bản án hình sự phúc thẩm và một phần Bản án hình sự sơ thẩm nêu trên về phần quyết định tịch thu tài sản là căn nhà và đất tại số 126 đường Nguyễn Huệ, Khu 1, thị trấn Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng (nay là số 215 đường Nguyễn Huệ, Khóm 1, phường Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ) để sung công quỹ Nhà nước và đình chỉ vụ án về phần quyết định này.

Ngày 31/3/2026, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm, chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

3. Những vấn đề cần rút kinh nghiệm

Trong vụ án này, Tòa án cấp sơ thẩm nhận định căn nhà số 126 đường Nguyễn Huệ, Khu 1, thị trấn Vĩnh Châu, huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng nơi Châu Văn Hiền tổ chức cá cược bóng đá và chơi số đề là công cụ, phương tiện phạm tội, từ đó quyết định tịch thu căn nhà và phần đất tại địa chỉ này để sung công quỹ Nhà nước là không đúng quy định của pháp luật. Căn nhà nêu trên cần được xác định là địa điểm phạm tội, mà không phải là công cụ, phương tiện phạm tội nên không phải là vật chứng của vụ án.

Ngoài ra, nhà đất nêu trên có nguồn gốc là của bà Tiền Thị Tua (mẹ của Châu Văn Hiền), mua của ông Ong Ích năm 1990, chưa sang tên cho Châu Văn Hiền nên không phải là tài sản thuộc quyền sở hữu, sử dụng của Hiền. Tòa án cấp phúc thẩm không phát hiện ra sai lầm của Tòa án cấp sơ thẩm, mặc dù bị cáo và mẹ của bị cáo có đơn kháng cáo, đề nghị xem xét trả lại căn nhà cho gia đình bị cáo nhưng Tòa án cấp phúc thẩm vẫn giữ nguyên quyết định của Bản án hình sự sơ thẩm, tuyên tịch thu nhà đất nêu trên để sung công quỹ Nhà nước là sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

Ngày 24/7/2025, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với Bản án hình sự phúc thẩm nêu trên. Tại phiên tòa giám đốc thẩm, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao chấp nhận kháng nghị, hủy một phần Bản án hình sự phúc thẩm và Bản án hình sự sơ thẩm về phần xử lý vật chứng và đình chỉ vụ án về phần quyết định này.

Trong quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử, Viện kiểm sát cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chưa kịp thời phát hiện các vi phạm, thiếu sót trong quá trình giải quyết vụ án để yêu cầu khắc phục.

Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Vụ 7) thông báo để các đơn vị nghiên cứu, rút kinh nghiệm chung nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự trong toàn Ngành./