Quyết định 821/QĐ-KTNN 2026 hướng dẫn kiểm toán dự án đầu tư xây dựng

a. Thông tin cơ bản về dự án

- Thông tin chung: Tên dự án, mục tiêu đầu tư, quy mô đầu tư, nhóm công trình và cấp công trình, hình thức đầu tư, khung tiêu chuẩn áp dụng, quy chuẩn áp dụng, địa điểm xây dựng, thời gian thực hiện theo quyết định và thực tế, hình thức tổ chức quản lý dự án (QLDA).

- Các chủ thể tham gia: Cơ quan quyết định chủ trương đầu tư; cơ quan lập, thẩm tra, thẩm định; chủ đầu tư; Ban QLDA; các đơn vị tư vấn và các đơn vị có liên quan.

- Tổng mức đầu tư (TMĐT): TMĐT được duyệt (chi tiết theo từng khoản mục), số lần điều chỉnh, nguyên nhân điều chỉnh;

- Nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn và đặc điểm huy động vốn; kế hoạch vốn và tình hình giải ngân; chi phí đầu tư thực hiện: tổng chi phí và chi tiết theo từng khoản mục (bồi thường, xây dựng, thiết bị, tư vấn, QLDA…); tình hình tạm ứng, thu hồi tạm ứng; tình hình thanh toán vốn đầu tư. Công nợ và quyết toán: tình hình lập, thẩm tra, phê duyệt quyết toán; công nợ phải thu, phải trả; tài sản hình thành sau đầu tư. Quyết toán nguồn vốn theo niên độ ngân sách.

- Hồ sơ pháp lý và kỹ thuật: Quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và các điều chỉnh; hồ sơ quy hoạch; hồ sơ thiết kế; hồ sơ lựa chọn nhà thầu và các hồ sơ có liên quan.

- Thông tin về hợp đồng và gói thầu: Giá trị dự toán, giá hợp đồng, điều chỉnh hợp đồng, giá trị nghiệm thu, thanh toán, tạm ứng; loại hợp đồng và hình thức lựa chọn nhà thầu.

- Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (nếu có): Các đơn vị tham gia thực hiện (hội đồng bồi thường, Ban Giải phóng mặt bằng (GPMB), chính quyền địa phương…); cơ chế, chính sách áp dụng; các văn bản phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; các điều chỉnh (nếu có); nội dung bồi thường, hỗ trợ các tổ chức và cá nhân, di dời công trình, tái định cư; thông tin về quy mô, khối lượng và giá trị thực hiện; diện tích thu hồi đất, số hộ dân bị ảnh hưởng, số hộ tái định cư; giá trị dự toán được duyệt; giá trị đã thực hiện chi trả (chi tiết theo từng nội dung: bồi thường đất, tài sản, hỗ trợ, tái định cư…); nguồn vốn và thanh toán; các khó khăn, vướng mắc (nếu có)…

- Tình hình thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và các cơ quan pháp luật có liên quan.

- Các hồ sơ, thông tin khác (nếu có).

b. Thông tin về công tác quản lý hồ sơ, pháp lý và các vấn đề liên quan

- Tình hình lập, quản lý và lưu trữ hồ sơ dự án (hồ sơ pháp lý, hồ sơ hoàn công, hồ sơ bồi thường…).

- Hệ thống văn bản pháp lý, cơ chế chính sách áp dụng cho dự án, bao gồm cả cơ chế đặc thù (nếu có).

- Các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; các vụ kiện liên quan đến dự án.

- Kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trước đó và việc thực hiện các kiến nghị.

- Các hồ sơ, thông tin khác (nếu có).

c. Thông tin về hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB)

- Môi trường kiểm soát: Thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của các bộ phận, cá nhân liên quan đến dự án (cấp quyết định đầu tư, chủ đầu tư, Ban QLDA…); kinh nghiệm, trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ của Ban QLDA; mối quan hệ phối hợp giữa các bộ phận.

- Quy trình đánh giá rủi ro: các văn bản về quy trình đánh giá và xử lý rủi ro liên quan tới quá trình QLDA.

- Quy trình của đơn vị để giám sát hệ thống KSNB: Thu thập thông tin về các hoạt động kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ của chủ đầu tư, Ban QLDA và cơ quan cấp trên trong quá trình thực hiện dự án.

- Hệ thống thông tin và truyền thông: Quy chế quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trong đơn vị; quy trình luân chuyển thông tin giữa các bộ phận trong nội bộ đơn vị; các phần mềm đang sử dụng.

- Các hoạt động kiểm soát: các văn bản về chỉ đạo, điều hành, QLDA đầu tư xây dựng của chủ đầu tư/Ban QLDA ban hành trong quá trình thực hiện; Kế hoạch kiểm tra, giám sát nội bộ; Báo cáo kiểm tra định kỳ, đột xuất…

- Các hồ sơ, thông tin khác (nếu có).

a. Nguồn thông tin

b. Phương pháp khảo sát, thu thập thông tin

Quá trình khảo sát, thu thập thông tin phải được thực hiện kết hợp đồng thời phục vụ lập KHKT tổng quát và KHKT chi tiết, bảo đảm tính liên thông, tránh trùng lặp và nâng cao hiệu quả sử dụng thông tin trong toàn bộ cuộc kiểm toán.

Việc khảo sát, thu thập thông tin phục vụ lập KHKT được thực hiện bằng nhiều phương pháp, bảo đảm thu thập đầy đủ, đa chiều, có cơ sở kiểm chứng. Tổ khảo sát lựa chọn trong số các phương pháp khảo sát, thu thập thông tin sau:

a. Kết quả khảo sát thu thập thông tin

b. Mục tiêu kiểm toán

Căn cứ vào mục tiêu chung của KTNN đối với lĩnh vực kiểm toán và chuyên đề lồng ghép, kết quả khảo sát, đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu kiểm toán để xác định mục tiêu của cuộc kiểm toán.

Mục tiêu của cuộc kiểm toán được xác định căn cứ vào mục tiêu chung của KTNN; đề cương kiểm toán (nếu có); yêu cầu, tính chất và phạm vi của cuộc kiểm toán; kết quả khảo sát, đánh giá tình hình quản lý tài chính, hệ thống KSNB, đánh giá rủi ro và trọng yếu kiểm toán để xác định mục tiêu cụ thể, phù hợp với từng cuộc kiểm toán.

Thông thường, mục tiêu kiểm toán như sau:

- Xác nhận tính đúng đắn, trung thực hợp lý của các tài liệu, số liệu kế toán liên quan đến nguồn vốn đầu tư, chi phí đầu tư; báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành; báo cáo tài chính của dự án;

- Đánh giá việc tuân thủ pháp luật về đầu tư xây dựng, tài chính, kế toán và các quy định có liên quan;

- Đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả của dự án đầu tư;

- Cung cấp thông tin, số liệu đáng tin cậy phục vụ công tác quản lý, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền;

- Phát hiện, kiến nghị xử lý kịp thời các hành vi sai phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (nếu có); xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan; kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý tài chính, đầu tư xây dựng và ngân sách nhà nước.

c. Xác định, đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu và xác định trọng yếu kiểm toán

Trên cơ sở các CMKTNN, Quy trình kiểm toán, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ của KTNN và các thông tin thu thập được, kết quả đánh giá hệ thống KSNB, phân tích tình hình tài chính của đơn vị và tham khảo kết quả kiểm toán lần trước (nếu có) để xác định rủi ro ở cấp độ báo cáo tài chính và cấp độ cơ sở dẫn liệu, khoản mục. Các nội dung chi tiết được trình bày theo Hướng dẫn phương pháp tiếp cận kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu của KTNN.

d. Nội dung kiểm toán

e. Phương pháp và thủ tục kiểm toán

f. Phạm vi kiểm toán

KHKT tổng quát cần trình bày cụ thể thời kỳ được kiểm toán, các Đơn vị được kiểm toán, các dự án được kiểm toán; tiêu chí lựa chọn đơn vị, dự án được kiểm toán chi tiết (nếu có), các nội dung giới hạn kiểm toán, cụ thể:

- Thời kỳ được kiểm toán: Xác định rõ khoảng thời gian thuộc phạm vi kiểm toán, phù hợp với mục tiêu, nội dung và loại hình kiểm toán; bảo đảm bao quát toàn bộ quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc dự án (nếu có). Trường hợp cần thiết, có thể lựa chọn kiểm toán theo từng giai đoạn, niên độ hoặc thời kỳ cụ thể để tập trung vào các nội dung, khoản mục có rủi ro cao hoặc trọng yếu.

- Đơn vị được kiểm toán: Nêu cụ thể tên các đơn vị được kiểm toán. Trường hợp kiểm toán các nội dung tổng hợp (liên quan tới các cơ quan tổng hợp ngoài các đơn vị kiểm toán chi tiết), Đoàn kiểm toán có thể yêu cầu cơ quan tổng hợp cung cấp hồ sơ số liệu, tài liệu liên quan phục vụ công tác kiểm toán.

- Giới hạn kiểm toán: Xác định rõ các lĩnh vực, nội dung hoặc chỉ tiêu không thuộc phạm vi kiểm toán và nêu cụ thể lý do giới hạn.

g. Địa điểm và thời hạn kiểm toán

h. Tổ chức Đoàn kiểm toán

Đoàn kiểm toán được thành lập để thực hiện nhiệm vụ kiểm toán của KTNN. Tổng Kiểm toán nhà nước quyết định thành lập Đoàn kiểm toán theo đề nghị của Thủ trưởng đơn vị. Căn cứ vào quy mô cuộc kiểm toán, Đoàn kiểm toán có thể có Tổ kiểm toán. Đoàn kiểm toán tự giải thể sau khi hoàn thành nhiệm vụ kiểm toán nhưng phải chịu trách nhiệm về những đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị trong báo cáo kiểm toán.

Thành phần Đoàn kiểm toán gồm: Trưởng Đoàn kiểm toán; các Phó trưởng Đoàn kiểm toán; các Tổ trưởng Tổ kiểm toán, nếu Đoàn kiểm toán có Tổ kiểm toán; các thành viên.

a. Lập KHKT chi tiết

Căn cứ KHKT tổng quát, trên cơ sở kết quả nghiên cứu thông tin về hệ thống KSNB, các thông tin tài chính, các thông tin có liên quan đến đơn vị được kiểm toán chi tiết (kể cả thu thập thông tin bổ sung nếu cần thiết); Tổ trưởng thực hiện phân tích thông tin, đánh giá hệ thống KSNB, đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu kiểm toán, thủ tục thu thập bằng chứng kiểm toán, thời gian kiểm toán đối với từng nội dung kiểm toán, phân công công việc cho thành viên của Tổ kiểm toán để lập KHKT chi tiết theo quy định của KTNN (đối với cuộc kiểm toán không có Tổ kiểm toán thì không cần lập KHKT chi tiết, chỉ cần biểu thời gian, nhân sự và công việc của từng Kiểm toán viên).

KHKT chi tiết được lập theo mẫu do KTNN ban hành và các nội dung chính thường được xác định như sau:

a. Kiểm toán công tác lập chủ trương đầu tư: Đánh giá sự cần thiết đầu tư; sự phù hợp với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển; Kiểm tra căn cứ đề xuất (mục tiêu, quy mô, địa điểm, hình thức đầu tư); Đánh giá sơ bộ TMĐT, nguồn vốn và khả năng cân đối vốn; Đánh giá điều kiện triển khai dự án: Kiểm tra các điều kiện về đất đai, GPMB; đánh giá các yếu tố môi trường, xã hội, tái định cư; xem xét khả năng triển khai thực tế (tiến độ, nguồn lực, kỹ thuật); Đánh giá tính đầy đủ, hợp lý của hồ sơ trình.

b. Kiểm toán công tác thẩm định chủ trương đầu tư: Kiểm tra trình tự, thủ tục, thẩm quyền thẩm định theo quy định; Đánh giá nội dung thẩm định về sự cần thiết, hiệu quả đầu tư, nguồn vốn, khả năng cân đối vốn.

c. Kiểm toán việc phê duyệt chủ trương đầu tư: Kiểm tra thẩm quyền, căn cứ pháp lý ban hành quyết định; Đối chiếu nội dung quyết định với hồ sơ trình và kết quả thẩm định; Đánh giá tính hợp pháp, hợp lý, khả thi của quyết định.

d. Kiểm toán việc điều chỉnh chủ trương đầu tư (nếu có): Kiểm tra căn cứ, điều kiện điều chỉnh; đánh giá trình tự, thủ tục và thẩm quyền điều chỉnh; phân tích nguyên nhân điều chỉnh và tác động đến mục tiêu, quy mô, nguồn vốn, hiệu quả dự án.

a. Kiểm toán công tác lập thiết kế, dự toán

- Kiểm tra việc đáp ứng điều kiện năng lực của các tổ chức, cá nhân tham gia khảo sát, thiết kế, tư vấn xây dựng, bao gồm: tư cách pháp nhân; phạm vi hoạt động theo đăng ký; chứng chỉ năng lực của tổ chức; chứng chỉ hành nghề của cá nhân; mức độ phù hợp giữa năng lực và công việc thực tế thực hiện trong dự án.

- Kiểm tra công tác khảo sát xây dựng về trình tự, thủ tục, nội dung và chất lượng, bao gồm: Việc lập và phê duyệt nhiệm vụ khảo sát, đề cương khảo sát; tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng; tổ chức giám sát và nghiệm thu khảo sát; phê duyệt báo cáo kết quả khảo sát; chất lượng, tính đầy đủ và độ tin cậy của thông tin, số liệu khảo sát phục vụ thiết kế.

- Kiểm tra việc lập thiết kế xây dựng và dự toán: Sự phù hợp giữa các bước thiết kế (thiết kế sau so với thiết kế trước) về quy mô, công suất, công nghệ, cấp công trình; Sự phù hợp giữa giải pháp thiết kế, biện pháp thi công và kết quả khảo sát; Việc tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng; việc áp dụng BIM (nếu có) trong thiết kế và dự toán.

- Kiểm tra việc lựa chọn phương án thiết kế về tính hợp lý, hiệu quả kinh tế - kỹ thuật, khả năng tối ưu chi phí đầu tư trên cơ sở đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, công năng sử dụng.

b. Kiểm toán công tác thẩm định, thẩm tra

- Kiểm tra công tác thẩm tra, thẩm định thiết kế và dự toán theo đúng quy định pháp luật về xây dựng.

- Đánh giá tính đầy đủ, hợp pháp của hồ sơ thẩm tra, thẩm định; thẩm quyền của cơ quan, đơn vị thực hiện thẩm định.

- Kiểm tra nội dung thẩm định về: Sự tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng; an toàn chịu lực công trình, an toàn công trình lân cận; phương án thiết kế PCCC, môi trường; tính hợp lý của giải pháp kỹ thuật và kết cấu.

- Kiểm tra thẩm định dự toán: khối lượng từ thiết kế so với dự toán; định mức, đơn giá, chủng loại và số lượng vật tư, thiết bị; mức độ phù hợp với biện pháp thi công, tiến độ, điều kiện thi công; việc vận dụng giá thị trường và quy định nhà nước.

c. Kiểm toán công tác quyết định phê duyệt thiết kế, dự toán

- Kiểm tra thẩm quyền và trình tự ban hành quyết định phê duyệt thiết kế, dự toán.

- Kiểm tra tính thống nhất giữa: Quyết định đầu tư; Hồ sơ thiết kế; Dự toán; Các văn bản pháp lý liên quan.

- Kiểm tra trường hợp áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế: Sự cần thiết áp dụng; Hồ sơ đề xuất (HSĐX) và căn cứ lựa chọn tiêu chuẩn; văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; việc tuân thủ trong toàn bộ quá trình thiết kế và dự toán.

- Đối với dự án có thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật thay thế thiết kế cơ sở: Kiểm tra tính pháp lý của việc áp dụng trong Báo cáo nghiên cứu khả thi; thẩm quyền quyết định của người quyết định đầu tư; sự logic, kế thừa giữa các bước thiết kế tiếp theo; tránh chồng chéo hoặc bỏ sót trình tự thiết kế.

d. Kiểm toán công tác điều chỉnh thiết kế, dự toán

- Kiểm tra sự cần thiết, tính hợp lý và tính pháp lý của việc điều chỉnh thiết kế, khối lượng phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.

- Kiểm tra thẩm quyền, trình tự, thủ tục điều chỉnh thiết kế và dự toán theo quy định pháp luật.

- Kiểm tra việc điều chỉnh khối lượng, đơn giá, định mức: Sự phù hợp với thực tế thi công; căn cứ kỹ thuật và pháp lý của điều chỉnh; việc cập nhật định mức, đơn giá mới (nếu có).

- Kiểm tra việc điều chỉnh dự toán đảm bảo không vượt TMĐT (trừ trường hợp được phép điều chỉnh theo quy định).

e. Kiểm toán hồ sơ chi phí và quản lý dự toán

- Kiểm tra chi phí tư vấn, chi phí khác và các khoản mục trong dự toán xây dựng.

- Đánh giá sự phù hợp giữa khối lượng, phạm vi công việc và chi phí được xác định.

- Kiểm tra chi phí QLDA, chi phí tư vấn, chi phí khác và chi phí dự phòng.

- Kiểm tra việc sử dụng định mức, đơn giá và chứng thư thẩm định giá (nếu có).

f. Kiểm toán các nội dung đặc thù

a. Kiểm toán công tác lựa chọn nhà thầu

a. Kiểm toán tiến độ gói thầu

- Đánh giá công tác lập và phê duyệt kế hoạch tiến độ của nhà thầu; sự phù hợp của tiến độ chi tiết so với tiến độ tổng thể của gói thầu và dự án.

- Xác định thời gian chậm hoặc vượt tiến độ gói thầu so với thỏa thuận trong hợp đồng gốc; kiểm tra việc gia hạn hợp đồng (nếu có) đảm bảo phù hợp với nội dung hợp đồng, tiến độ dự án và thẩm quyền điều chỉnh.

- Kiểm tra tính pháp lý của việc điều chỉnh mốc thời gian hoàn thành theo quy định của pháp luật đấu thầu (do bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản, thay đổi thiết kế, chậm bàn giao mặt bằng không do lỗi của nhà thầu hoặc yêu cầu của cơ quan nhà nước);

- Xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan của việc chậm tiến độ, việc phải gia hạn hợp đồng; thẩm quyền của cấp quyết định việc gia hạn hợp đồng nếu kiểm toán viên đủ bằng chứng đánh giá được. Trường hợp do nguyên nhân khách quan hoặc đơn vị không cung cấp đủ hồ sơ, tài liệu để xác định nguyên nhân chậm tiến độ, Kiểm toán viên mô tả đúng thực trạng, áp dụng quy định về giới hạn kiểm toán (nếu cần thiết) để kiến nghị các bên liên quan làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan để xử lý theo quy định của hợp đồng và pháp luật có liên quan.

- Đánh giá việc chậm tiến độ ảnh hưởng đến tiến độ tổng thể dự án, ảnh hưởng đến chi phí đầu tư (nếu có).

b. Kiểm toán tiến độ dự án

- Đánh giá tổng thể về công tác quản lý tiến độ dự án theo từng giai đoạn đầu tư dự án theo quy định. Cần lưu ý xác định rõ tiến độ thực hiện dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt tại quyết định đầu tư (hoặc quyết định phê duyệt dự án), bao gồm tiến độ từng giai đoạn và thời điểm hoàn thành dự án. Trường hợp dự án có điều chỉnh tiến độ, cần đối chiếu tiến độ thực tế với tiến độ điều chỉnh được phê duyệt; làm rõ số lần điều chỉnh, nội dung và phạm vi điều chỉnh, thẩm quyền quyết định điều chỉnh và sự phù hợp của việc điều chỉnh với quy định của pháp luật.

- Xác định thời gian chậm hoặc vượt tiến độ theo từng giai đoạn từ lập dự án đến thi công xây dựng, hoàn thành bàn giao các hạng mục và toàn bộ công trình theo kế hoạch ban đầu.

Xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan của việc chậm tiến độ dự án. Kiến nghị làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan khi dự án phải điều chỉnh chủ trương đầu tư do chậm tiến độ kéo dài dẫn đến vượt mức vốn đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan của việc chậm tiến độ dự án nếu kiểm toán viên đủ bằng chứng đánh giá được. Trường hợp Kiểm toán viên không đủ thời gian kiểm toán, đơn vị được kiểm toán không cung cấp đủ hồ sơ, tài liệu để xác định nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến chậm tiến độ, Kiểm toán viên mô tả đúng thực trạng và kiến nghị các bên liên quan làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan để xử lý theo quy định của hợp đồng và pháp luật có liên quan.

- Đánh giá việc xử lý chậm tiến độ của chủ đầu tư và các đơn vị có liên quan.

- Xác định và lượng hóa các chi phí phát sinh tăng thêm do kéo dài thời gian thực hiện dự án (như: chi phí lãi vay, chi phí bù trượt giá, chi phí quản lý dự án...); chi phí phá bỏ, làm lại do hạng mục công trình bị xuống cấp trong thời gian chậm tiến độ; đồng thời, đánh giá tác động của tỷ lệ giải ngân vốn chậm so với kế hoạch.

a. Kiểm toán chi phí xây dựng (theo loại hợp đồng)

b. Kiểm toán chi phí thiết bị

Nội dung này tập trung kiểm tra tính đúng đắn về số lượng, giá trị, tính đồng bộ và tính năng kỹ thuật của thiết bị công trình và thiết bị công nghệ. Một số nội dung chính cần kiểm tra như:

- Kiểm tra tính đồng bộ và sự phù hợp về kỹ thuật: Đối chiếu chi tiết danh mục, chủng loại, mã hiệu, cấu hình kỹ thuật, công suất và các thông số vận hành thực tế của thiết bị với nội dung hợp đồng, hồ sơ trúng thầu, chỉ dẫn kỹ thuật và yêu cầu của thiết kế công nghệ.

- Kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ quản lý chất lượng: Rà soát Chứng nhận xuất xứ (CO), Chứng nhận chất lượng (CQ), phiếu đóng gói (Packing list), hướng dẫn vận hành và bảo trì của nhà sản xuất; đảm bảo thiết bị đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng cho dự án.

- Kiểm tra công tác nghiệm thu nguyên vật liệu đầu vào đối với các sản phẩm, thiết bị do nhà thầu tự sản xuất, chế tạo: kiểm tra việc tuân thủ quy định về quản lý chất lượng đối với vật liệu đầu vào; rà soát hồ sơ, kết quả thí nghiệm, chứng chỉ chất lượng vật liệu và các biên bản nghiệm thu trước khi đưa vào sản xuất, chế tạo theo đúng yêu cầu của thiết kế.

- Kiểm tra công tác lắp đặt và thực tế hiện trường: Đối chiếu sơ đồ vị trí, kích thước hình học trên bản vẽ hoàn công hoặc BIM với thực tế hiện trường để đảm bảo không nghiệm thu khống, không lắp đặt sai chủng loại hoặc sai vị trí ảnh hưởng đến công năng sử dụng.

- Kiểm toán chi phí đối với thiết bị nhập khẩu: tùy thuộc vào hình thức cung cấp thiết bị, Kiểm toán viên thu thập và rà soát các chứng từ phù hợp:

+ Trường hợp nhà thầu (hoặc chủ đầu tư) trực tiếp nhập khẩu: Rà soát tính khớp đúng về tên hàng, số lượng, đơn giá trên Tờ khai hải quan, Hợp đồng ngoại thương, Vận đơn và Hóa đơn thương mại; Kiểm tra tính chính xác của tỷ giá quy đổi ngoại tệ tại thời điểm tính thuế hải quan và thời điểm thanh toán; bảo đảm tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối và các Hiệp định vay vốn ODA (nếu có)

+ Trường hợp nhà thầu mua lại từ các nhà phân phối/đại lý thương mại trong nước: Tập trung đối chiếu tên hàng, số lượng, thông số kỹ thuật trên Hóa đơn tài chính trong nước với Giấy chứng nhận xuất xứ (CO), Giấy chứng nhận chất lượng (CQ) để bảo đảm cung cấp đúng chủng loại, nguồn gốc xuất xứ theo hợp đồng.

Lưu ý đánh giá rủi ro: Trường hợp kiểm tra Hóa đơn tài chính trong nước phát hiện giá thiết bị có sự chênh lệch lớn bất thường so với giá trị trên Tờ khai hải quan (bản sao) hoặc có dấu hiệu thông đồng nâng khống giá trị thiết bị, Kiểm toán viên phải duy trì thái độ hoài nghi nghề nghiệp, thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung theo quy định tại CMKTNN số 2500 (như: thủ tục phân tích, xác minh từ bên khác có liên quan...) để thu thập đầy đủ bằng chứng làm cơ sở kết luận, kiến nghị.

- Kiểm tra các loại thuế, phí và chi phí liên quan: Xác định tính chính xác của thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế GTGT; rà soát chi phí lưu kho bãi, phí kiểm tra hàng hóa, cước vận chuyển quốc tế và nội địa trên cơ sở hợp đồng và định mức chi phí do Nhà nước ban hành.

- Kiểm tra số lượng và phụ tùng thay thế: Xác nhận số lượng thiết bị thực tế bàn giao; đặc biệt lưu ý kiểm tra tính đầy đủ của phụ tùng dự phòng, vật tư tiêu hao và các thiết bị chuyên dụng đi kèm đã được tính toán trong giá gói thầu.

- Kiểm toán công tác hậu mãi và chuyển giao: Kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ bảo hành thiết bị của nhà cung cấp và các chi phí đào tạo, chuyển giao công nghệ sử dụng thiết bị bám sát thỏa thuận trong hợp đồng.

- Làm rõ các trường hợp thiết bị không đảm bảo tính năng, cấu hình kỹ thuật, công suất hoặc xuất xứ không đúng cam kết; các sai sót trong áp dụng tỷ giá quy đổi ngoại tệ dẫn đến làm tăng chi phí đầu tư trái quy định để kiến nghị xử lý tài chính và xác định trách nhiệm của các bên liên quan theo quy định. Xác định giá trị chênh lệch về số lượng, khối lượng thực tế giữa kết quả kiểm toán so với giá trị đề nghị thanh toán hoặc quyết toán (nếu có) làm căn cứ kiến nghị xử lý tài chính phù hợp và làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân theo quy định của pháp luật và các điều khoản bồi thường thiệt hại trong hợp đồng.

c. Kiểm toán chi phí QLDA

Nội dung này tập trung đánh giá tính hợp pháp trong việc xác lập hạn mức kinh phí và tính tuân thủ trong việc trích lập, hạch toán, sử dụng nguồn vốn QLDA:

- Kiểm toán việc lập và phê duyệt dự toán chi phí QLDA: Kiểm tra tính đúng đắn của việc xác định chi phí QLDA theo định mức tỷ lệ (%) hoặc lập dự toán chi tiết; đối chiếu sự phù hợp của dự toán với quy mô, đặc điểm dự án và các định mức chi phí do Bộ Xây dựng ban hành; Rà soát thẩm quyền phê duyệt dự toán chi phí QLDA (đối với trường hợp lập dự toán riêng); đảm bảo tổng kinh phí QLDA không làm vượt chi phí QLDA trong TMĐT của dự án.

- Kiểm toán công tác trích và phân bổ kinh phí: Rà soát việc tính toán định mức tỷ lệ chi phí QLDA từ TMĐT hoặc dự toán công trình; kiểm tra tính khớp đúng của giá trị xây lắp và thiết bị làm căn cứ tính định mức tỷ lệ; kiểm tra tính hợp lệ của việc phân bổ chi phí QLDA dùng chung cho từng công trình, hạng mục công trình hoặc tài sản cố định hình thành qua đầu tư.

- Kiểm toán việc hạch toán và sử dụng kinh phí: Kiểm tra việc chấp hành chế độ tài chính, kế toán trong việc quản lý và sử dụng các khoản thu từ hoạt động QLDA của chủ đầu tư, Ban QLDA đảm bảo đúng quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập hoặc quy chế tài chính của doanh nghiệp. Lưu ý rà soát tính hợp pháp, hợp lệ của các khoản chi thực tế: tiền lương, phụ cấp, tiền công theo hợp đồng lao động; các khoản chi phí văn phòng, hội nghị, phí xăng xe, thông tin liên lạc; đối chiếu giá trị quyết toán chi phí QLDA thực tế với dự toán được duyệt và chứng từ gốc; kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ thuế và nộp trả ngân sách các khoản kinh phí thừa theo quy định

d. Kiểm toán chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng

Nội dung này tập trung kiểm tra tính hợp pháp của việc xác lập giá trị và tính xác thực của sản phẩm đầu ra bám sát hình thức hợp đồng và quy định quản lý chi phí:

- Kiểm toán nhóm chi phí tư vấn áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói: Đối chiếu nội dung công việc và sản phẩm tư vấn thực tế (hồ sơ thiết kế, báo cáo thẩm tra, kết quả thí nghiệm...) với biên bản nghiệm thu, đề cương nhiệm vụ và cam kết trong hợp đồng; Kiểm tra việc thanh toán theo tỷ lệ phần trăm hoặc các giai đoạn thỏa thuận; xác nhận việc hoàn thành toàn bộ phạm vi công việc bám sát các chỉ số đầu ra cam kết (nếu áp dụng loại hợp đồng theo kết quả đầu ra). Trường hợp phát hiện nghiệm thu khống sản phẩm tư vấn (thiếu hồ sơ, hồ sơ không đạt chất lượng), phải xác định giá trị sai sót để kiến nghị xử lý theo quy định.

- Kiểm toán nhóm chi phí tư vấn và chi phí khác theo định mức tỷ lệ (%): Rà soát việc áp dụng định mức tỷ lệ (%) bám sát quy định của Bộ Xây dựng và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; kiểm tra tính khớp đúng của giá trị xây lắp, thiết bị (trước thuế) được dùng làm căn cứ tính chi phí định mức; đối chiếu sự phù hợp của việc vận dụng định mức tỷ lệ đối với các dự án có tính chất lặp lại hoặc thiết kế điển hình để đảm bảo tính tiết kiệm, hiệu quả.

- Kiểm toán nhóm chi phí tính trực tiếp theo dự toán (Lập dự toán riêng): Kiểm tra tính hợp pháp của việc lập, thẩm định và phê duyệt dự toán riêng (như chi phí rà phá bom mìn, chi phí quan trắc công trình, chi phí hoạt động của Hội đồng bồi thường...); đối chiếu chứng từ chi tiêu thực tế (hóa đơn, bảng kê, biên bản bàn giao) để xác nhận giá trị quyết toán hợp lệ; đảm bảo dự toán phê duyệt không vượt khung định mức xây dựng quy định.

- Kiểm toán nhóm chi phí tư vấn áp dụng hợp đồng theo thời gian: Đối chiếu mức lương chuyên gia tư vấn (thù lao) đã thỏa thuận với văn bằng, chứng chỉ hành nghề, năng lực thực tế và thời gian làm việc ghi nhận trong nhật ký tư vấn hoặc bảng chấm công; Kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của các khoản chi phí bồi hoàn thực tế (đi lại, lưu trú, văn phòng phẩm...) dựa trên hóa đơn chứng từ gốc; đối chiếu với giới hạn mức chi phí tối đa trong hợp đồng.

- Chi phí dự phòng: Kiểm tra việc lập, sử dụng nguồn kinh phí dự phòng đảm bảo theo quy định.

a. Kiểm toán các chi phí thiệt hại do nguyên nhân bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản:

- Kiểm tra tính pháp lý và xác thực của nguyên nhân thiệt hại (thiên tai, dịch bệnh, sự cố môi trường...) đối chiếu với quy định về sự kiện bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản tại Bộ luật Dân sự, Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn thi hành.

- Rà soát giá trị thiệt hại thực tế theo biên bản kiểm kê và xác nhận của Hội đồng kiểm kê cơ sở hoặc đơn vị kiểm định độc lập.

- Đối chiếu với chứng từ bồi thường của đơn vị bảo hiểm: Xác định rõ phần thiệt hại đã được bảo hiểm chi trả và phần thiệt hại không được bảo hiểm để tính toán giá trị đề nghị loại bỏ khỏi tài sản hình thành qua đầu tư.

- Kiểm tra tính đúng đắn về trình tự, thủ tục và thẩm quyền của các văn bản quyết định hủy bỏ khối lượng công trình hoặc dừng thực hiện hạng mục.

b. Kiểm toán các khoản chi phí không tạo nên tài sản hình thành qua đầu tư:

- Rà soát danh mục các khoản chi phí theo quy định của chế độ quản lý tài chính được phép không tính vào giá trị tài sản (như: chi phí đào tạo, nâng cao năng lực cộng đồng; chi phí nghiên cứu khoa học không hình thành tài sản cố định; các khoản chi phí chung của Ban QLDA cấp trên không phân bổ trực tiếp cho tài sản tại địa phương).

- Kiểm tra sự phù hợp giữa nội dung thực hiện thực tế với nhiệm vụ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt cho phép quyết toán vào nguồn vốn đầu tư nhưng không hình thành tài sản.

c. Xác định giá trị chi phí đầu tư xây dựng tính vào giá trị tài sản: Thực hiện tính toán theo phương pháp loại trừ: Giá trị tài sản hình thành qua đầu tư = (Tổng chi phí đầu tư thực hiện sau kiểm toán) - (Chi phí đầu tư không tính vào giá trị tài sản); Đảm bảo giá trị chi phí đầu tư xây dựng sau khi loại trừ các khoản thiệt hại và chi phí không tạo tài sản phải khớp đúng với danh mục tài sản bàn giao đưa vào khai thác, sử dụng.

e. Xác định trách nhiệm và kiến nghị: Kiến nghị xử lý tài chính đối với các khoản chi phí hạch toán sai tính chất, gây sai lệch giá trị tài sản cố định của Nhà nước. Xác định trách nhiệm của các bên liên quan đối với các sai sót phát hiện (nếu có) để kiến nghị xử lý theo quy định.