Quyết định 2428/QĐ-BYT 2026 kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng ngành y tế giai đoạn 2026-2030

Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng của ngành y tế giai đoạn 2026-2030.

Điều 2 . Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.

Điều 3. Chánh Văn phòng Bộ; Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Vụ trưởng, Cục trưởng các Vụ, Cục thuộc Bộ Y tế; Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Thương tích là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, tàn tật và gánh nặng bệnh tật trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 5,8 triệu người tử vong do thương tích. Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có trên 30.000 trường hợp tử vong và gần 01 triệu trường hợp phải nhập viện do thương tích; trong đó tai nạn giao thông, đuối nước, ngã, bỏng và tai nạn lao động là những nguyên nhân chủ yếu. Thương tích không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng mà còn gây thiệt hại về kinh tế - xã hội và làm gia tăng gánh nặng đối với hệ thống y tế.

Giai đoạn 2021-2025, công tác dự phòng thương tích tại cộng đồng đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai và đạt nhiều kết quả tích cực. Hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe, giám sát thương tích, sơ cứu, cấp cứu và các mô hình can thiệp tại cộng đồng được tăng cường, góp phần giảm tỷ lệ tử vong và hạn chế hậu quả do thương tích. Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư ở một số địa phương còn hạn chế; hệ thống giám sát và dữ liệu chưa đồng bộ; sự phối hợp liên ngành và việc sử dụng kết quả giám sát để triển khai các biện pháp can thiệp chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu, già hóa dân số và sự thay đổi của môi trường sống, môi trường lao động đang làm gia tăng các yếu tố nguy cơ và đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác dự phòng thương tích tại cộng đồng.

Luật Phòng bệnh năm 2025 đã quy định các nội dung về giám sát, truyền thông, giáo dục sức khỏe, can thiệp giảm thiểu các yếu tố nguy cơ và sơ cứu, cấp cứu trong dự phòng thương tích tại cộng đồng, tạo cơ sở pháp lý để triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước. Vì vậy, việc tiếp tục ban hành Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng của ngành y tế giai đoạn 2026-2030 là cần thiết nhằm cụ thể hóa việc triển khai các quy định của pháp luật về phòng bệnh, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện công tác dự phòng thương tích; nâng cao năng lực giám sát, truyền thông, sơ cứu, cấp cứu tại cộng đồng; huy động sự tham gia của các cấp, các ngành và toàn xã hội, góp phần giảm tử vong, tàn tật do thương tích, bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

II. MỤC TIÊU

1. Mục tiêu chung

Kiểm soát, giảm thiểu nguy cơ mắc, tử vong do thương tích tại cộng đồng thông qua tăng cường các biện pháp dự phòng thương tích và nâng cao hiệu quả sơ cứu, cấp cứu tại cộng đồng, góp phần bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

2. Mục tiêu cụ thể đến năm 2030

2.1. Mục tiêu 1: Truyền thông, nâng cao nhận thức về các biện pháp dự phòng và sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng

Chỉ tiêu:

1. 100% tỉnh/thành phố xây dựng và triển khai các hoạt động truyền thông về dự phòng và sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng.

2. Ít nhất 80% xã/phường/đặc khu lồng ghép nội dung dự phòng và sơ cứu, cấp cứu thương tích vào các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe tại cộng đồng.

3. Ít nhất 80% xã/phường/đặc khu thực hiện truyền thông về dự phòng và sơ cứu, cấp cứu thương tích trên hệ thống truyền thanh cơ sở hoặc các hình thức truyền thông phù hợp khác.

2.2. Mục tiêu 2 : Nâng cao năng lực thực hiện giám sát và can thiệp trong dự phòng thương tích tại cộng đồng

Chỉ tiêu:

1. 100% Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh/thành phố và Trạm Y tế cấp xã được tập huấn về giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng.

2. Ít nhất 80% các xã/phường/đặc khu triển khai các nội dung giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng theo quy định và sử dụng kết quả giám sát trong việc xây dựng kế hoạch can thiệp tại địa phương.

3. Ít nhất 80% xã/phường/đặc khu triển khai các biện pháp can thiệp giảm thiểu yếu tố nguy cơ gây thương tích dựa trên kết quả giám sát.

2.3. Mục tiêu 3: Nâng cao năng lực sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng

Chỉ tiêu:

1. 100% các tỉnh, thành phố bố trí đội ngũ giảng viên là nhân viên y tế đã được đào tạo về sơ cứu, cấp cứu thương tích để tham gia huấn luyện tại cộng đồng.

2. 100% xã/phường/đặc khu tổ chức tập huấn kỹ năng sơ cứu, cấp cứu thương tích cho nhân viên y tế cấp xã, nhân viên y tế trường học, y tế thôn bản, cộng tác viên, tình nguyện viên và đại diện của các cơ quan, tổ chức quản lý khu vực công cộng có nguy cơ cao về thương tích (chợ, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí, bến tàu, bến xe).

3. Ít nhất 70% xã/phường/đặc khu tổ chức hướng dẫn về sử dụng phương tiện, dụng cụ sơ cứu ban đầu cho đại diện của các cơ quan, tổ chức quản lý khu vực công cộng có nguy cơ cao về thương tích (chợ, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí, bến tàu, bến xe) và tuyên truyền, hướng dẫn các hộ gia đình tự trang bị và sử dụng phương tiện, dụng cụ sơ cứu ban đầu khi xảy ra thương tích.

III. CÁC NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP

1. Tăng cường công tác truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về dự phòng thương tích tại cộng đồng cho các cấp, các ngành và người dân

a) Xây dựng các sản phẩm truyền thông về dự phòng thương tích tại cộng đồng phù hợp với từng địa phương, vùng miền, dân tộc và tổ chức truyền thông;

b) Tổ chức tập huấn về kỹ năng truyền thông trong dự phòng thương tích tại cộng đồng cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh và Trạm Y tế cấp xã;

c) Triển khai các hoạt động truyền thông thường xuyên tại cộng đồng.

2. Nâng cao năng lực thực hiện giám sát và can thiệp trong dự phòng thương tích tại cộng đồng

a) Xây dựng hướng dẫn giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng;

b) Tổ chức hội thảo, hội nghị, tập huấn về giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng cho Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cấp tỉnh, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và Trạm Y tế cấp xã;

c) Triển khai các nội dung giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng theo quy định và sử dụng kết quả giám sát trong việc xây dựng kế hoạch can thiệp tại địa phương;

d) Huy động sự tham gia của các cấp, các ngành, đoàn thể và cộng đồng trong giám sát, giảm thiểu các nguy cơ gây thương tích tại cộng đồng;

đ) Triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát dự phòng thương tích tại cộng đồng.

3. Nâng cao năng lực sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng

a) Kiện toàn đội ngũ giảng viên nòng cốt để tham gia tập huấn, hướng dẫn kỹ năng sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng;

b) Tổ chức tập huấn cập nhật kiến thức, kỹ năng về sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho cán bộ y tế các tuyến, nhân viên y tế trường học, y tế thôn bản, cộng tác viên, tình nguyện viên, đại diện của các cơ quan, tổ chức quản lý khu vực công cộng có nguy cơ cao về thương tích (chợ, trung tâm thương mại, khu vui chơi giải trí, bến tàu, bến xe);

c) Tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn về sử dụng và tự trang bị phương tiện, dụng cụ sơ cứu ban đầu cho các hộ gia đình, đại diện của các cơ quan, tổ chức quản lý khu vực công cộng có nguy cơ cao về thương tích.

4. Tăng cường chỉ đạo, phối hợp liên ngành, huy động nguồn lực và hợp tác quốc tế

a) Tăng cường chỉ đạo của Ủy ban nhân dân các cấp trong xây dựng Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng và bố trí kinh phí thực hiện;

b) Phối hợp liên ngành, tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền các cấp trong công tác dự phòng thương tích tại cộng đồng;

c) Huy động các nguồn lực trong nước và quốc tế; tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm với các tổ chức quốc tế, đặc biệt dựa trên các hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và kinh nghiệm của các quốc gia trong khu vực thông qua các hội nghị, hội thảo, diễn đàn chuyên môn.

5. Tăng cường giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm thực hiện đúng quy định và đạt hiệu quả.

(Chi tiết phân công thực hiện Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng của ngành y tế giai đoạn 2026-2030 tại Phụ lục kèm theo).

IV. KINH PHÍ THỰC HIỆN

1. Ngân sách trung ương bảo đảm cho các hoạt động do Bộ Y tế và các đơn vị trực thuộc triển khai; Ngân sách địa phương bảo đảm cho công tác dự phòng thương tích tại địa phương theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn.

2. Các cơ quan, đơn vị chủ động bố trí kinh phí từ dự toán ngân sách nhà nước được giao hằng năm và các nguồn kinh phí hợp pháp khác để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Kế hoạch.

V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Cục Phòng bệnh

a) Là đơn vị đầu mối tham mưu Bộ Y tế tổ chức triển khai thực hiện Kế hoạch; hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện trên phạm vi toàn quốc;

b) Chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng tài liệu truyền thông, tài liệu chuyên môn; tổ chức tập huấn, truyền thông, kiểm tra, giám sát và tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch.

2. Cục Quản lý khám, chữa bệnh

a) Chỉ đạo các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nâng cao chất lượng cấp cứu, điều trị chấn thương và tăng cường năng lực cấp cứu trước viện;

b) Hướng dẫn chuyên môn về sơ cứu, cấp cứu và vận chuyển người bị thương tích.

3. Vụ Kế hoạch - Tài chính

a) Đầu mối hướng dẫn các đơn vị về công tác tài chính, tổng hợp nhu cầu kinh phí của các đơn vị;

b) Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai lồng ghép các hoạt động dự phòng thương tích tại cộng đồng trong các chương trình phòng, chống thảm họa, thiên tai.

4. Các Viện thuộc hệ y tế dự phòng trực thuộc Bộ Y tế

a) Triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo, chỉ đạo tuyến và hỗ trợ kỹ thuật giám sát trong dự phòng thương tích tại cộng đồng theo chức năng, nhiệm vụ được giao;

b) Nghiên cứu, đánh giá thực trạng về thương tích, yếu tố nguy cơ, gánh nặng bệnh tật do thương tích và hiệu quả các biện pháp can thiệp; đề xuất các giải pháp phục vụ xây dựng chính sách và kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng;

c) Thực hiện giám sát về dự phòng thương tích tại cộng đồng theo phân công;

d) Phối hợp xây dựng tài liệu chuyên môn và tổ chức đào tạo tập huấn về dự phòng thương tích tại cộng đồng;

đ) Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện hằng năm, sơ kết, tổng kết của các Sở Y tế gửi Cục Phòng bệnh.

5. Các đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ Y tế

Triển khai các nhiệm vụ được giao trong Kế hoạch này và theo chức năng, nhiệm vụ liên quan đến dự phòng thương tích tại cộng đồng.

6. Ủy ban nhân dân các cấp

a) Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

- Ban hành Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng giai đoạn 2026-2030 của địa phương và bố trí kinh phí thực hiện; chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện, đánh giá kết quả thực hiện hàng năm, sơ kết, tổng kết thực hiện Kế hoạch;

- Chỉ đạo Sở Y tế, các Sở, ban ngành liên quan và Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp trong triển khai thực hiện Kế hoạch;

- Kiểm tra, giám sát việc thực hiện Kế hoạch theo thẩm quyền.

b) Ủy ban nhân dân cấp xã

- Ban hành Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng hàng năm trên địa bàn và bố trí kinh phí thực hiện; chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện, đánh giá kết quả thực hiện hàng năm, sơ kết, tổng kết thực hiện Kế hoạch;

- Chỉ đạo Trạm Y tế cấp xã và các ban ngành liên quan phối hợp trong triển khai thực hiện Kế hoạch;

- Tổ chức giám sát việc thực hiện Kế hoạch trên địa bàn quản lý.

7. Sở Y tế các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương

a) Tham mưu xây dựng, trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng giai đoạn 2026-2030 của địa phương và tổ chức triển khai thực hiện;

b) Hằng năm, căn cứ Kế hoạch của địa phương và tình hình thực tế, xây dựng kế hoạch triển khai các hoạt động dự phòng thương tích tại cộng đồng; hướng dẫn, chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tổ chức thực hiện;

c) Chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố, Trạm Y tế cấp xã và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh triển khai các hoạt động dự phòng thương tích tại cộng đồng và sơ cứu, cấp cứu ban đầu theo quy định;

d) Tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện hàng năm, sơ kết, tổng kết thực hiện Kế hoạch.

VI. CHẾ ĐỘ THÔNG TIN, BÁO CÁO

1. Cục Phòng bệnh tổng hợp, báo cáo kết quả hằng năm, sơ kết, tổng kết việc thực hiện Kế hoạch và báo cáo Lãnh đạo Bộ.

2. Các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Y tế được phân công trong Kế hoạch gửi báo cáo kết quả thực hiện hằng năm, sơ kết, tổng kết, gửi về Cục Phòng bệnh để tổng hợp báo cáo. Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện hằng năm, sơ kết, tổng kết của các Sở Y tế gửi Cục Phòng bệnh.

3. Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương gửi báo cáo kết quả thực hiện hằng năm, sơ kết, tổng kết về Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo.

PHỤ LỤC

Phân công thực hiện Kế hoạch dự phòng thương tích tại cộng đồng của ngành y tế giai đoạn 2026-2030

(Kèm theo Quyết định số 2428/QĐ-BYT ngày 31 tháng 7 năm 2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế)