Quyết định 2197/QĐ-BNNMT 2026 kế hoạch khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG

^{________________}

Số: 2197/QĐ-BNNMT

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

^{______________________}

Hà Nội, ngày 10 tháng 6 năm 2026

Nơi nhận:  

- Như Điều 3;

- Thủ tướng Chính phủ (để báo cáo);

- PTTgCP Hồ Quốc Dũng (để báo cáo);

- Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng (để báo cáo);

- UBND các tỉnh, thành phố;

- Cổng Thông tin điện tử Bộ NN&MT;

- Lưu: VT, VP(TH), MT.

KT. BỘ TRƯỞNG

THỨ TRƯỞNG

Lê Công Thành

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG

^{_________________}

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

^{______________________}

STT

Tên nhiệm vụ

Nội dung chính

Cơ quan chủ trì

Cơ quan phối hợp

Sản phẩm /
Kết quả

Thời gian thực hiện

Nguồn lực thực hiện¹

I

NHÓM NHIỆM VỤ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH VÀ HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT

1

Hoàn thiện Nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

Nghị định được ban hành với chế tài cụ thể, khả thi (xác định rõ các đối tượng, hành vi vi phạm, mức xử phạt nghiêm khắc trong hoạt động đốt chất thải, phụ phẩm nông nghiệp, xả khí thải vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, gây ô nhiễm môi trường không khí).

Cục Môi trường

Các đơn vị liên quan

Nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường được ban hành.

2026

I

2

Rà soát, xây dựng, ban hành tiêu chí chứng nhận Nhãn sinh thái Việt Nam cho phương tiện và dịch vụ giao thông vận tải thân thiện môi trường

Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện tiêu chí chứng nhận Nhãn sinh thái đối với phương tiện và dịch vụ giao thông vận tải thân thiện môi trường trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế, phù hợp điều kiện Việt Nam.

Cục Môi trường

Vụ Khoa học và Công nghệ, các đơn vị có liên quan

Bộ tiêu chí Nhãn sinh thái Việt Nam.

2026, rà soát, sửa đổi, bổ sung, cập nhật hàng năm

I, II

3

Xây dựng quy chế phối hợp, biện pháp quản lý chất lượng môi trường không khí liên vùng, liên tỉnh

- Nghiên cứu, đề xuất cơ chế phối hợp trong phòng ngừa, kiểm soát, ứng phó vấn đề khẩn cấp về ô nhiễm không khí, tập trung cho khu vực các tỉnh phía Bắc (vùng Thủ đô) và Thành phố Hồ Chí Minh.

- Hướng dẫn thực hiện biện pháp khẩn cấp trong trường hợp chất lượng môi trường không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng.

- Tổ chức thực hiện cơ chế phối hợp dựa trên dữ liệu và hệ thống cảnh báo, dự báo kiểm soát ô nhiễm không khí.

- Xây dựng, ban hành và tổ chức diễn tập quy trình ứng phó khẩn cấp liên vùng khi chỉ số VN_AQI ≥ 300 trong 03 ngày liên tục.

Cục Môi trường

Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố có liên quan

Quy chế phối hợp quản lý chất lượng môi trường không khí liên vùng, liên tỉnh được ban hành.

2026

I, III

4

Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy thu gom và tái chế phụ phẩm nông nghiệp (rơm, rạ) tại các vùng trọng điểm

- Xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với hoạt động thu gom, xử lý phụ phẩm nông nghiệp; trợ giá sản phẩm tái chế từ phụ phẩm nông nghiệp.

- Đề xuất hình thành mạng lưới các điểm tập kết, cơ sở thu gom, tái chế phụ phẩm trồng trọt (rơm, rạ) tại các vùng nông nghiệp trọng điểm (tập trung tại đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long) phù hợp với điều kiện thực tế. Hỗ trợ phát triển cơ sở thu gom các phế phụ phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu sản xuất (nấm, thức ăn chăn nuôi, điện sinh khối…).

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật

- Cục Kinh tế Hợp tác và Phát triển nông thôn;

- Cục Chăn nuôi và Thú y;

- Trung tâm Khuyến nông quốc gia;

- Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan.

Chính sách ưu đãi được ban hành nhằm hình thành, kết nối mạng lưới cơ sở thu gom, tái chế và một số mô hình kinh tế tuần hoàn được triển khai thí điểm tại các vùng nông nghiệp trọng điểm.

Thực hiện từ năm 2026

I, II, III

II

NHÓM NHIỆM VỤ VỀ ỨNG DỤNG KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ QUAN TRẮC, DỰ BÁO, CẢNH BÁO

1

Xây dựng, nâng cấp và vận hành Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí quốc gia

- Nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng trung tâm dữ liệu tích hợp (server, cloud...) (tại Trung tâm Tích hợp, xử lý thông tin, dữ liệu và điều hành mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia, nếu cần thiết).

- Tích hợp cơ sở dữ liệu quan trắc, kiểm kê nguồn thải và mô hình hóa dự báo.

- Thiết lập cấu trúc hệ thống, xây dựng, phát triển Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí quốc gia, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) để kết nối, phân tích dữ liệu quan trắc gửi về từ các tỉnh, thành phố.

- Xây dựng mô hình hóa kết hợp trí tuệ nhân tạo để dự báo chất lượng môi trường không khí trước 03 ngày.

- Xây dựng bảng điều khiển Dashboard, Ứng dụng (App) di động để theo dõi chất lượng môi trường không khí và dự báo, cảnh báo ô nhiễm không khí cho cộng đồng.

 Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển

- Cục Môi trường;

- Cục Chuyển đổi số;

- Cục Khí tượng Thủy văn.

- Hệ thống phần mềm quản lý tập trung (Envisoft/TEDP được nâng cấp).

- Bản tin dự báo VN_AQI (phát hành 02 lần/ngày).

- Bảng điều khiển và Ứng dụng (App) trên thiết bị di động.

Đầu tư xây dựng Hệ thống và vận hành, nâng cấp thường xuyên, liên tục

I, II, III

2

Xây dựng các hướng dẫn, quy định kỹ thuật về kiểm kê phát thải và hệ số phát thải

- Nghiên cứu, xây dựng, cập nhật hệ số phát thải cho một số ngành đặc thù có nguy cơ phát sinh khí thải lớn.

- Xây dựng, hoàn thiện các hướng dẫn quy trình, phương pháp kiểm kê phát thải (nguồn điểm, diện, di động) và các hướng dẫn kỹ thuật có liên quan khác.

Cục Môi trường

Các trường đại học, viện nghiên cứu và các đơn vị liên quan.

Các hướng dẫn kỹ thuật về hệ số phát thải và kiểm kê phát thải; Bộ công cụ kiểm kê khí thải được ban hành.

2026-2027

I, III

3

Xây dựng và vận hành Hệ thống kiểm kê phát thải không khí quốc gia

- Xây dựng cấu trúc cơ sở dữ liệu nguồn thải (nguồn điểm, diện, di động).

- Xây dựng bộ công cụ chuẩn hóa để các địa phương kết nối, truyền dữ liệu về Hệ thống kiểm kê phát thải không khí quốc gia.

- Tổ chức hướng dẫn các đơn vị liên quan, các Sở NN&MT, doanh nghiệp cập nhật dữ liệu, kết quả kiểm kê định kỳ vào hệ thống quốc gia.

- Điều tra, tổng hợp, tính toán và công bố số liệu phát thải quốc gia.

Cục Môi trường

- Cục Chuyển đổi số;

- Các bộ, ngành liên quan;

- Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố.

- Nền tảng số (Platform) kiểm kê phát thải quốc gia.

- Báo cáo Kiểm kê phát thải quốc gia (công bố định kỳ).

- Bộ giao thức chia sẻ dữ liệu (API) được xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện.

2026-2028

I, II, III

4

Đầu tư và mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng môi trường không khí quốc gia

- Đầu tư mới đối với 22 trạm quan trắc chất lượng môi trường không khí tự động, liên tục theo Quyết định số 224/QĐ-TTg ngày 07/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ và các hệ thống (phương tiện) quan trắc chất lượng môi trường không khí tự động, liên tục di động tại 03 vùng phục vụ quan trắc, đánh giá, xác định thành phần bụi PM_2.5.

- Nghiên cứu, khảo nghiệm, thí điểm và ứng dụng công nghệ IoT và cảm biến đo nhanh cho môi trường không khí xung quanh (LCS), tập trung vào các khu vực giao thông, khu dân cư tập trung, khu vực thường xảy ra các hoạt động có phát sinh bụi và khí thải.

- Kết nối dữ liệu về Hệ thống Cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí quốc gia và Trung tâm Tích hợp, xử lý thông tin, dữ liệu và điều hành mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia; thực hiện các hoạt động giám sát, đánh giá mức độ ô nhiễm không khí, so sánh với dữ liệu từ hoạt động dự báo từ mô hình, trí tuệ nhân tạo.

Cục Môi trường

Các đơn vị liên quan

- 22 trạm quan trắc không khí tự động, liên tục được vận hành.

- 03 hệ thống quan trắc chất lượng môi trường không khí tự động.

- Báo cáo đánh giá hiệu quả của mạng lưới cảm biến đo nhanh chất lượng không khí xung quanh.

Hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2027 và vận hành thường xuyên, liên tục

I, II, III

5

Nghiên cứu, xác định các nguồn gây ô nhiễm bụi PM_2.5 tại các đô thị lớn

- Tổ chức quan trắc, phân tích bụi và một số thành phần hóa học trong bụi PM_2.5 trong không khí; một số hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC); OC/EC; các kim loại nặng, anion và cation đặc thù; Levoglucosan…) phục vụ đánh giá các quá trình lý hóa trong khí quyển, xác định nguồn gốc phát sinh ô nhiễm bụi PM_2.5.

- Ứng dụng mô hình nguồn tiếp nhận, mô hình lan truyền ô nhiễm trong không khí để xác định nguồn phát sinh ô nhiễm bụi PM_2.5 tại khu vực Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

- Hoàn thiện hệ thống quan trắc, phân tích, nghiên cứu nguồn ô nhiễm bụi thứ cấp.

- Xây dựng chương trình nâng cao năng lực phân tích thành phần hóa học của bụi và ứng dụng mô hình nguồn tiếp nhận.

Cục Môi trường

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển và các đơn vị liên quan

- Bộ cơ sở dữ liệu phân tích thành phần bụi PM_2.5.

- Báo cáo đánh giá xác định nguồn gốc, nguyên nhân chính đóng góp bụi PM_2.5.

- Hệ thống trang thiết bị quan trắc, phân tích được đầu tư, trang bị (nếu có).

2026 - 2030

I, II, III

III

NHÓM NHIỆM VỤ KIỂM SOÁT NGUỒN THẢI (CÔNG NGHIỆP, NÔNG NGHIỆP VÀ ĐỐT MỞ) VÀ GIẢI PHÁP XANH

1

Giám sát các nguồn thải phải lắp đặt và truyền dữ liệu quan trắc khí thải tự động, liên tục

- Hoàn thiện, cập nhật danh sách các cơ sở thuộc đối tượng lắp đặt quan trắc tự động khí thải trên toàn quốc.

- Thiết lập quy trình cảnh báo tự động: Khi dữ liệu vượt chuẩn/mất kết nối > 2 giờ, hệ thống tự động gửi tin nhắn cho Lãnh đạo Sở NN&MT, Cục Môi trường.

- Định kỳ hằng tháng công bố danh sách cơ sở vi phạm về truyền dữ liệu.

Cục Môi trường

Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan

Báo cáo giám sát số liệu quan trắc khí thải tự động, liên tục

Thực hiện thường xuyên, liên tục

I, II, III

2

Ứng dụng AI, công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái giám sát, phát hiện sớm các điểm đốt mở và các khu vực xây dựng gây phát thải

- Xây dựng kế hoạch và xin phép bay để triển khai giám sát bằng thiết bị bay không người lái để giám sát hoạt động, phát hiện sớm các điểm đốt rơm rạ, xác định các nguồn phát tán bụi từ công trình xây dựng tại các vùng trồng lúa trọng điểm và các khu vực xây dựng lớn, tập trung triển khai vào tháng 9 đến tháng 4 năm sau tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố lân cận.

- Đầu tư, trang bị thiết bị để thu thập dữ liệu hằng ngày, giám sát quá trình đốt mở, khu vực xây dựng;

- Xây dựng thuật toán trí tuệ nhân tạo để nhận diện điểm cháy và khói bụi từ ảnh vệ tinh, xử lý dữ liệu viễn thám độ phân giải cao, tính toán hàm lượng bụi khu vực Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh; bay thiết bị bay không người lái đo hàm lượng bụi và một số thành phần khí tại các địa điểm có các công trình xây dựng.

- Nghiên cứu phương án xây dựng chương trình hợp tác, cơ chế phối hợp liên ngành (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng) để cấp phép và quản lý hoạt động bay không người lái phục vụ mục đích giám sát môi trường; phối hợp tích hợp từ camera giao thông, camera an ninh để phát hiện điểm đốt mở không đúng quy định.

Cục Viễn thám quốc gia

- Bộ Quốc phòng

- Bộ Công an

- UBND thành phố Hà Nội

- Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm

- Cục Môi trường và các đơn vị liên quan

- Mạng lưới giám sát, phát hiện sớm các điểm đốt mở, công trình xây dựng định kỳ kèm theo bản đồ hiện trạng, hình ảnh trực quan được xây dựng.

- Cơ sở dữ liệu về các điểm nóng ô nhiễm không khí được cập nhật và chia sẻ.

Thực hiện thường xuyên, liên tục, tập trung vào các vụ mùa Đông Xuân và Hè Thu hàng năm

I, II, III

3

Phát triển, nhân rộng các mô hình cộng đồng tham gia giảm thiểu ô nhiễm không khí từ hoạt động nông nghiệp

- Điều tra, khảo sát, đánh giá được thực trạng xử lý chất thải nông nghiệp, chất thải sinh hoạt khu vực nông thôn, có nguy cơ gây ô nhiễm không khí (nguồn điểm, diện, di động).

- Phát hiện, giới thiệu các mô hình cộng đồng tham gia giảm thiểu ô nhiễm không khí từ hoạt động nông nghiệp và nông thôn.

- Xây dựng, hoàn thiện các hướng dẫn quy trình, phương pháp xây dựng các mô hình cộng đồng tham gia giảm thiểu ô nhiễm không khí từ hoạt động nông nghiệp và các hướng dẫn kỹ thuật có liên quan khác

- Phát triển, nhân rộng các mô hình cộng đồng tham gia giảm thiểu ô nhiễm không khí từ hoạt động nông nghiệp và nông thôn.

Trung tâm Khuyến nông quốc gia

- Cục Môi trường;

- Viện Môi trường nông nghiệp;

- Cục Chăn nuôi và Thú y;

- Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố

- Các mô hình cộng đồng tham gia giảm thiểu ô nhiễm không khí;

- Các hướng dẫn quy trình, phương pháp xây dựng các mô hình cộng đồng tham gia.

Triển khai từ năm 2026 và thực hiện thường xuyên, liên tục

I, III

4

Chương trình trồng cây xanh và phát triển không gian công cộng xanh tại đô thị giai đoạn 2026 - 2030

- Nghiên cứu đề xuất Chương trình trồng cây xanh và phát triển không gian công cộng xanh tại đô thị giai đoạn 2026 - 2030, tập trung vào cây xanh hấp thụ bụi, khí thải tại các đô thị lớn và vành đai xanh.

- Nghiên cứu vai trò của rừng và cây xanh trong cải thiện chất lượng không khí.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm

Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan.

- Chương trình cho giai đoạn 2026-2030;

- Bộ hướng dẫn kỹ thuật phát triển hạ tầng xanh giảm ô nhiễm không khí.

Trình phê duyệt và thực hiện (giai đoạn 2026-2030)

I, II, III

IV

NHÓM NHIỆM VỤ KIỂM TRA

1

Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các nguồn thải lớn (xi măng, nhiệt điện, luyện thép)

- Thực hiện kế hoạch kiểm tra hằng năm (định kỳ hoặc đột xuất) đối với các cơ sở có nguồn thải lớn có nguy cơ ô nhiễm môi trường cao (nhiệt điện, xi măng, luyện thép), có thể lồng ghép với các chương trình kiểm tra hàng năm khác nếu có để đảm bảo phù hợp với quy định hiện hành.

- Hướng dẫn và tổng hợp kết quả thực hiện của các Bộ, ngành, địa phương, tổng hợp và báo cáo.

Cục Môi trường

- Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường.

- Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan.

- Kế hoạch kiểm tra hằng năm được ban hành.

- Biên bản kiểm tra, kiến nghị xử phạt (nếu có).

Thực hiện thường xuyên, liên tục

I

V

NHÓM NHIỆM VỤ TRUYỀN THÔNG CỘNG ĐỒNG

1

Công khai thông tin về chất lượng môi trường không khí

Cung cấp thông tin về chất lượng môi trường không khí tới các phương tiện thông tin đại chúng (Truyền hình Việt Nam, Truyền hình Hà Nội và các phương tiện truyền thông khác).

Cục Môi trường

- Báo Nông nghiệp và Môi trường.

- Đài Truyền hình Việt Nam.

- Đài Tiếng nói Việt Nam.

Bản tin truyền hình và phát thanh hàng ngày

Triển khai từ năm 2026

I, II, III

2

Thực hiện Chương trình truyền thông nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường không khí và sức khỏe cộng đồng²

- Xây dựng Chương trình truyền thông nhằm hình thành các sản phẩm, ấn phẩm truyền thông, tuyên truyền (infographic, phim, phóng sự, tài liệu…).

- Xây dựng và triển khai những hoạt động tập huấn cho các đối tượng (cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cộng đồng…).

- Triển khai các chương trình, sự kiện, giải thưởng truyền thông về cải thiện, quản lý chất lượng môi trường không khí.

Văn phòng Bộ

- Cục Môi trường.

- Báo Nông nghiệp và Môi trường.

- Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường.

- Các đơn vị liên quan.

Sản phẩm truyền thông: lớp tập huấn, ấn phẩm truyền thông, sự kiện, giải thưởng, sơ kết, đánh giá, khen thưởng.

Thực hiện thường xuyên, liên tục

I, II, III

3

Xây dựng chuyên mục, chuyên trang về “Không khí sạch”;

- Xây dựng chuyên mục, chuyên trang về “Không khí sạch”; tuyên truyền chủ trương, chính sách và các mô hình, cách làm tiêu biểu; công khai thông tin về chất lượng môi trường không khí và danh sách các cơ sở gây ô nhiễm (nếu có).

- Tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế không khí sạch (27/9 hàng năm).

- Đề xuất phương án phối hợp với I-hanoi, VOV giao thông để hình thành kênh truyền thông “phát hiện - phản ánh - phản hồi” đối với các vi phạm về phương tiện giao thông hoặc công trình xây dựng gây ô nhiễm không khí.

Báo Nông nghiệp và Môi trường

- Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường.

- Cục Môi trường.

- Các đơn vị liên quan khác.

Sản phẩm truyền thông: tập huấn, ấn phẩm truyền thông, sự kiện, giải thưởng, sơ kết, đánh giá, khen thưởng.

Thực hiện thường xuyên, liên tục

I, II, III